گزارش و تحلیل - فرهنگی هنری
ویروس کرونا
حسن نراقی؛ جامعه‌شناس کوچه و بازار

حسن نراقی؛ جامعه‌شناس کوچه و بازار

ایرانی‌ها نراقی را فراموش نخواهند کرد حتی آن‌ها که با نوشته‌هایش موافق نیستند. نراقی کار خود را نقد فرهنگی و نقد اجتماعی می‌دانست. او می‌خواست ما را به تأمل وا دارد. او ادامه روشنگران دوره مشروطه کسانی مانند میرزاحبیب اصفهانی و محمدعلی جمالزاده بود.
ساخت سریال حضرت موسی توسط ابراهیم حاتمی‌کیا؛ همه آنچه می دانیم؟
حاتمی‌کیا سریال حضرت موسی(ع) را برای صداوسیما می‌سازد

ساخت سریال حضرت موسی توسط ابراهیم حاتمی‌کیا؛ همه آنچه می دانیم؟

پروژه سریال حضرت موسی (ع) جزوه پروژه‌های الف و ویژه صداوسیماست که زیر نظر سیما فیلم و به تهیه‌کنندگی احمد میرعلایی ساخته می‌شود. این دست سریال‌ها بسیار زمانبر و هزینه‌بر هستند. بیشتر این آثار را کارگردانانی همچون داودی میرباقری و فرج اللله سلحشور برای صداوسیما می‌ساختند که حالا نوبت به حاتمی کیا رسیده است.
دکتر مهدی محقق؛ حلقه وصل ایران با اسلام‌شناسان دنیا

دکتر مهدی محقق؛ حلقه وصل ایران با اسلام‌شناسان دنیا

دکتر محقق را باید یکی از نقطه‌های اتصال میان ایران و اسلام‌شناسان دنیا دانست و نام ایشان را در میان بنیانگذاران چندین مؤسسه تحقیقاتی در جهان می‌توان سراغ گرفت. از جمله مؤسسه مطالعات اسلامی مک‌گیل در کانادا، آن هم در سال‌هایی که کمتر کسی در پی چنین فعالیت‌هایی در امریکای شمالی بود.
با ادامه رویه فعلی، کتب دینی آینده خوبی نخواهند داشت
گلایه‌های دبیر علمی کتاب سال از تألیف و نشر کتب دینی

با ادامه رویه فعلی، کتب دینی آینده خوبی نخواهند داشت

مهدوی راد پژوهشگر و استاد دانشگاه گفت: چرا پس از گذشت این همه سال هنوز نمی‌توانیم کتبی را به درستی و بدون غوغا سالاری نقد و ارزیابی کنیم؟! چرا تلویزیون یک شبکه کتاب به منظور معرفی کتب ندارد؟ چرا ارزیابی ها، گزارش‌ها و تحلیل‌های دقیقی از کتبی که منتشر می‌شوند، نداریم؟! همه این موارد آفت‌هایی است که با آن‌ها مواجه هستیم و باید در جهت رفع آن تلاش کنیم.
عقل کاشف در برابر عقل جاعل
نسبت میان شیعه و عقل به مناسبت ۲۴ آبان ماه سالگرد درگذشت علامه طباطبایی

عقل کاشف در برابر عقل جاعل

عقل از منظر علامه طباطبایی حجیت ذاتی ندارد بلکه این حجیت از کتاب و سنت به او عطا می‌شود لاجرم بعید است چنین عقلی بتواند خارج از حوزه کتاب و سنت چیزی را بر دین بیفزاید یا مستقلا جعل و وضع حکم کند.
پر مخاطب‌ترین سریال تلویزیون در سال ۱۳۶۵

پر مخاطب‌ترین سریال تلویزیون در سال ۱۳۶۵

در سال‌های سخت جنگ تحمیلی بسیاری زنان و مادران ایرانی با قصه سرگذشت اوشین پخش شده از صداوسیما همذات پنداری می‌کردند زنی سختکوش و تسلیم‌ناپذیر که بلا‌ها و درد‌های بسیاری از کودکی تا پیری بر سر او آوار شده، ولی خم به ابرو نیاورده و باز هم برای زندگی خود و دیگران تلاش کرده است.
افزایش مهاجرت اهالی موسیقی
چرا نوازندگان و خوانندگان از ایران می‌روند؟

افزایش مهاجرت اهالی موسیقی

«ایمان جعفری پویان» البته تنها نوازنده و موزیسین مطرحی نیست که در روز‌های اخیر خبر مهاجرت‌شان رسانه‌ای شده است. پیش از این نوازنده که سابقه نوازندگی در ارکستر‌های محمدرضا و همایون شجریان، فرهاد فخرالدینی، علیرضا افتخاری، علیرضا قربانی، رضا یزدانی، محسن یگانه، رضا صادقی، ناصر چشم‌آذر و بزرگان دیگری را دارد، در ماه‌های اخیر بسیاری از خوانندگان و موزیسین‌های کشور از جمله مانی رهنما، هومن نامداری و فرشاد حسامی مهاجرت کرده‌اند.
تکرار فیلم «هی جو» سی و چند سال بعد!

تکرار فیلم «هی جو» سی و چند سال بعد!

حالا حدود سی و دو سال پس از اولین اکران فیلم «هی جو» تعداد زیادی از ایرانیان همچون شخصیت اصلی فیلم به شخصیتی به نام جو امید بسته‌اند. گمانم اهمیت انتخاب جو بایدن یا ترامپ برای تعداد کثیری از ایرانیان زنگ خطر دیگری است که جوابش فیلم‌هایی همچون هی جو و تحلیل‌های شعاری و سطحی نیست. نیازمند مکثی صادقانه، علمی، واقع‌بینانه و به دور از تعصب دارد تا ما را به جوابی برساند که چرایی جذابیت روزافزون مهاجرت به غرب و فرار مغز‌ها را باعث شده است.
احیای سنت هدایت آل‌احمد شاملو و دیگران
جواد مجابی از رمان جدیدش «ایالاتِ نیست در جهان» می‌گوید

احیای سنت هدایت آل‌احمد شاملو و دیگران

جواد مجابی نویسنده سرشناس کشورمان گفت: من همیشه به شوخی می‌گویم که ما مثل ماشینی هستیم که موتورش کار می‌کند ولی راه نمی‌رود، فقط دود می‌دهد. روشنفکری ایران به این دلیل ناکارآمد هست که امکان بروز اجتماعی‌اش نبوده و این هم فقط ناشی از ممنوعیت حکومت‌ها نیست. فشار حکومت‌ها و سانسور دولتی که هست. انواع ممنوعیت‌ها در محدود کردن ما عمل می‌کنند. سانسور سرمایه است، سانسور اقتصادی، سانسور سیاسی، سانسور فرهنگی و سانسور روشنفکران هست.
ما دیگر کرگدن شده‌ایم!
گفت‌وگو با سودابه فضایلی در باب چاپ جدید «فرهنگ نمادها»

ما دیگر کرگدن شده‌ایم!

تحقیقات و افزوده‌های من بر فرهنگ نمادها در همان چارچوب فرهنگ نمادهای قدیم است و تحقیقات جدید در مورد برخی اعلام صورت گرفته؛ اما در مورد اسطوره‌ها و آیین‌ها و اشیاء و کتب قدسی ایران، به همان شیوه فرهنگ دیگرم، فرهنگ غرایب، اخیرا فرهنگی را در دست پژوهش و تألیف گرفته‌ام و امیدوارم بتوانم آن را به بار بنشانم.
سفر اودیسه‌وار به دور دنیا

سفر اودیسه‌وار به دور دنیا

وقت‌هایی که حساب و کتاب می‌کردم یا نقشه می‌کشیدم، این‌طوری قدم می‌زدم و بند انگشت‌هایم را توی هم می‌کردم و انگشت‌هایم را، آرام و بدون نظم خاصی، درقی به صدا درمی‌آوردم و از گوشه غربی آپارتمان راه می‌افتادم و در ورودی را قفل و باز می‌کردم و بعد به سمت شرق آپارتمان، به سمت در شیشه‌ای کشویی ایوان چوبی پشتی آپارتمان می‌رفتم و سریع بازش می‌کردم و سرم را از آن بیرون می‌دادم و بعد دوباره می‌بستمش. هند جیرجیر ملایم در را شنید که روی ریلش عقب و جلو شد، اما چیزی نگفت. هوا خیلی سرد بود و بعدازظهر جمعه بود و من خانه بودم و پیژامه نوی آبی‌رنگ فلانلم را پوشیده بودم که آن موقع بیشتر روزها، چه توی خانه چه بیرون، می‌پوشیدمش
سینمای ایران با ۵ فیلم در جشنواره «سنت لوئیس»

سینمای ایران با ۵ فیلم در جشنواره «سنت لوئیس»

در جشنواره بین المللی فیلم «سنت لوئیس» آمریکا دو فیلم «بنفشه آفریقایی» و «شیطان وجود ندارد» به روی پرده می‌روند و انیمیشن‌های کوتاه «کلاف»، «ملکوت» و «خرچنگ» نیز در بخش آثار کوتاه این رویداد سینمایی نمایش خواهند داشت.
ایرانشهر توهم و اغراق نیست
چيستي و چرايي ايرانشهر در گفت‌‌و‌گو با تورج دريايي، استاد تاريخ دانشگاه كاليفرنيا

ایرانشهر توهم و اغراق نیست

دکتر دریایی، رییس مرکز ایرانشناسی سامئول مارتین جردن در دانشگاه کالیفرنیا گفت: برای من مساله ایرانشهر اولا یک مساله تاریخی در دوره ساسانی است ثانیا یک مساله فرهنگی است. به نظر من ابعاد فرهنگی ایرانشهری یا ایرانی با ما هست و ما هر قدر هم سعی کنیم، نمی‌توانیم این را انکار کنیم. البته در طول تاریخ این ایده دستخوش تغییر و تحول می‌شود.
مینیاتورها در غم سیاوش خود!
به یاد عباس معیری (۱۳۱۸-۱۳۹۹)

مینیاتورها در غم سیاوش خود!

اگر جهان با مینیاتور‌ها پُر می‌شدند، اگر آدم‌های بیشتر و بیشتری داشتیم که به جای شهرت‌دوستی و ثروت‌اندوزی و حرص و تشنگی قدرت، کمی هم به ارزش بی‌پایان هنرمندان و آثارشان در رسیدن به جاودانگی پی می‌بردند، بی‌شک آن جهان، به رویایی دست نیافتنی که میلیارد‌ها انسان در انتظارش هستند، نزدیک‌تر می‌بود.
شجریان علیه منافقین

شجریان علیه منافقین

منصوره آستانه‌پرست درباره رابطه مرحوم شجریان با شهید آستانه‌پرست گفت: وقتی خبر ترور و شهادت پدرم (شهید آستانه‌پرست) به مرحوم شجریان رسید بسیار ناراحت و اندوهگین شده بود. گفته بود که خدا این مجاهدین (منافقین) را لعنت کند که استاد ما را اینطور از ما گرفتند. با اینکه ۱۶ یا ۱۷ سالی پدرم از ایشان بزرگتر بود و معلم او بود، اما به دلیل روابط خانوادگی که داشتیم ایشان تقریبا همیشه پدرم را می‌دید. ترور پدرم، ایشان را بسیار ناراحت کرد.
ناگهان دردهایم آرام گرفت، از بدنم جدا شدم و پرواز کردم
مغز در تجربه‌های نزدیک به مرگ

ناگهان دردهایم آرام گرفت، از بدنم جدا شدم و پرواز کردم

تجربه‌های نزدیک به مرگ هنگامِ حوادث مهلکِ خاصی رخ می‌دهند که طی آن‌ها بدن به خاطر ترومای غیرنافذ، حملۀ قلبی، خفگی، شوک و ... آسیب می‌بیند. حدود یک‌دهم از بیماران ایست قلبی در بیمارستان چنین چیزی را تجربه می‌کنند. هزاران نفر از بازماندگان این موقعیت‌های دردناکِ نامعلوم از تجربۀ ترک بدن آسیب‌دیدۀ خود و مواجه با قلمرویی ورای زندگی روزانه، که محدودیت‌های معمول زمان و مکان بر آن حاکم نیست، گفته‌اند. این تجربه‌های نیرومند و رازآمیز ممکن است برای همیشه زندگی آن‌ها را تغییر دهد.
رسیدن به خوشبختی به سبک استاد بدبینی

رسیدن به خوشبختی به سبک استاد بدبینی

ما می‌توانیم همۀ آن چیز‌هایی را که به ما احساس خوشبختی می‌دهند داشته باشیم و باز هم از احساس خوشبختی محروم باشیم. وضع از این قرار است، چون درد و رنجْ بی‌وقفه چیز‌هایی را پیش رویمان عَلَم می‌کنند که نسبت به آن‌ها حس خوبی نداریم، اما این می‌تواند به این دلیل باشد که ما همۀ آن چیز‌هایی را که به ما احساس خوبی می‌دهند از یاد برده‌ایم؛ مثل آن لقمۀ غذا پس از خوردن آن.
تاملی در فلسفه ویتگنشتاین؛ فیلسوف بنیان کن

تاملی در فلسفه ویتگنشتاین؛ فیلسوف بنیان کن

اگر بگوییم ویتگنشتاین از برجسته‌ترین فیلسوفان قرن بیستم است، گزافه نگفته‌ایم. او یکی از بنیانگذاران فلسفه زبان است که البته اندیشه‌های او منحصر به زبان نیست. ویتگنشتاین شأن فلسفه را توضیح دادن توصیف می‌کند. از نظر او فیلسوف کسی نیست که نظریه‌ای بر نظریات بیفزاید بلکه کسی است که هر آنچه را هست روشن کند. به عبارتی فیلسوف از زبان‌پردازی می‌پرهیزد و مشخص می‌کند که هر سخن به چه معناست.
«سایه» و «پَر سوم»؛ آش نخورده و دهان سوخته

«سایه» و «پَر سوم»؛ آش نخورده و دهان سوخته

فرزند امیرهوشنگ ابتهاج (هــ. ا. سایه) بار دیگر نسبت به انتشار متن جعلی درباره «پَر سوم» در «شاهنامه» که به این شاعر منسوب شده است واکنش نشان داد و تاکید کرد: «مطلبی که درباره پر سوم و فردوسی دست به دست می‌شود جعلی است».