فرارو | (تصاویر) تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین
بورس قیمت دلار سهام عدالت
کد خبر: ۴۵۲۶۹۰
برای اولین بار معذالدوله دیلمی (احمد پسر بویه) شاهنشاه دیلمی ایران پس از تسلط بر بغداد، مرکز خلافت عباسی با وجود احساسات مذهبی خلیفه و فقهای اهل سنت، دستور داد تا در آن شهر مجالس تعزیه سیدالشهدا در دهه اول محرم برپا شود، بازارها بسته شد و مردم به علامت عزا لباس سیاه پوشیدند و از آن به بعد بود که این مراسم در اغلب شهرستان‌های ایران به خصوص در ساحلِ دریای خزر و در آذربایجان معمول شد.
تاریخ انتشار: ۱۷:۰۹ - ۰۹ شهريور ۱۳۹۹

تعزیه را در معنای متعارفش، نمایشی می‌دانند که در آن واقعه کربلا به دست افرادی که هر یک نقشی از شخصیت‌های اصلی را بر دوش دارند، نشان داده می‌شود، نمایشی مذهبی و سنتی که بیشتر درباره‌ کشته‌شدن امام حسین (ع) و مصائب اهل بیت است.

به گزارش ایسنا، هنر نمایش یا تئاتر در ایران بعد از اسلام به علت منع مذهبی و مخالفت افکار عمومی جامعه دینی ایران با بسیاری از امور ذوقی و هنری تا اواخر قرن چهارم هجری به کلی منسوخ و متروک بود.

برای اولین بار معذالدوله دیلمی (احمد پسر بویه) شاهنشاه دیلمی ایران (۳۵۶-۳۳۴ قمری) پس از تسلط بر بغداد، مرکز خلافت عباسی با وجود احساسات مذهبی خلیفه و فقهای اهل سنت، دستور داد تا در آن شهر مجالس تعزیه سیدالشهدا در دهه اول محرم برپا شود، بازارها بسته شد و مردم به علامت عزا لباس سیاه پوشیدند و از آن به بعد بود که این مراسم در اغلب شهرستان‌های ایران به خصوص در ساحلِ دریای خزر و در آذربایجان معمول شد. (شمیم، علی‌اصغر. تاریخ تحولات دوره قاجاریه، مهارت، تهران،۱۳۷۵. صص۴۱۴-۴۱۳)

تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین (ع)
اجرای تعزیه‌گردان‌های طهران با لباس تعزیه

جعفر شهری در جلد دوم کتاب طهران قدیم به رسم‌الخط خود به توضیح چگونگی برگزاری دو تعزیه در تهران قدیم قرن ۱۳ پرداخته است:

شیر و فضه!

«تعزیه شیر و فضه هم یکی دیگر از داستان‌های تعزیه بود به این صورت که چون در شب روز عاشورا یعنی شب یازدهم نعش‌های شهدا بر زمین می ماند و "زینب"وحشت دریده شدن آنها را از جانب سباع می‌کند، "فضه" کنیز خود را دستور می‌دهد تا به بیشه‌ای که در آن نزدیکی‌ها بوده رفته از جانبش به شیری که در آن منزل دارد بگوید که آمده عهده‌دار حفاظت اجساد کشتگان او بکند و فضه که در اینجا به جایش پسرک خوش بر و رویی است به (عماری شیر) داخل شده پیغام زینب را می رساند و بعد از مدتی که لازمه طول مذاکره با شیر است همراه شیر بیرون آمده به خدمت زینب می‌رسند.

تعزیه‌ای که در یکی از سال‌ها، در دسته چاله میدان که فضه به سراغ شیر می‌رود چون پرده بیشه و پس می‌زنند شیر را که لش نکره‌ای بوده می‌نگرد که بر فضه آویخته جلو دهانش را گرفته، پسرک زیر چنگ و بالش تقلا می‌کند و چه بارها هم که از این گونه ماجرا همچنین درباره قاسم و عروسی او اتفاق افتاده، فضه و عروس گرفتار حمله شیر و قاسم شده، رد و بدل پیغام عروسی حقیقی میانشان واقع شده بود.

تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین (ع)

تعزیه‌خوانی در کاروانسرای ارامنه، واقع در بازار پارچه‌فروش‌ها

عروسی ملاهادی

تا شوق مردم را نیز به دیدن این دسته‌ها و تعزیه‌ها نکوتر معلوم بکنیم ماجرای زیر را مثال می‌آوریم، بر اینکه "ملاهادی" نامی که یکی از تعزیه‌گردانان نامی تعزیه‌های معتبر مانند تعزیه تکیه‌دولت بود و به آن خاطر که از طفولیت با آن کار وارد و از قاسم‌خوانی و علی‌اکبرخوانی تا به عباس و امام‌خوانی رسیده، کل مراحل آن پشت سر گذارده، از زیر و بم و مسائل پشت پرده و مفاسد آن اطلاعات دقیق داشت.

در این دهه خانواده را از در و بیرون رفتن و پا از خانه بیرون نهادن ممانعت اکید می‌نموده و چون این حبس و توقیف ممتد می‌شود، سالی عروسش دل به دریا زده از اسباب تعزیه لباس زینب آن را به تن کرده در ازدحام تعزیه‌خوانان خود را به جای زینبِ دسته جا زده یکی از شتران دسته را سوار شده روانه می‌شود که دست‌اندرکاران هم او گمان زینب واقعی می‌کنند تا طبق معمول به تکیه دولت و حضور شاه رسیده نوبت خواندن او می‌شود و چون چندین بار تعزیه گردان بر او نهیب زده طلب ادای کلام می‌کند و درمانده می‌شود صدا بلند کرده، می‌گوید: "من زینب زیادی‌ام _ عروس ملاهادی‌ام" که شاه متوجه و سخت به خنده آمده علاوه بر انعام و خلعتی‌ای که برایش می‌فرستد، جهت متعلقات ملاهادی هم غرفه‌ای در تکیه مخصوص می‌کند. دیگر تا همچنین استظهار سالخوردگان را از بی آبرویی دسته‌چیان و برای خانواده‌ها زشتی تماشای دسته را ضمیمه کنیم.

این جمله‌ای بود که مادرها و مادربزرگ‌ها در جواب عروس و دخترهایی که با صدای طبل و شیپور هیجان‌زده شده، برای تماشا چادر به سر انداخته یکدگر را صدا زده (آی دسسه!)، با بد لحنی برخورد دارنده می‌گفتند (هَوَنگتونو ببرین به همه‌ش برسین) و در صورت توانایی و قدرت برشان گردانده در خانه را تملیک (نوعی پشت‌بند در حیاط که می‌توانست با قفلی غیر سر خود قفل بشود) می‌کردند.

این هم شعری بود که سینه زن ها و افراد دسته ملاهادی بر او ساخته بودند که چون مسیر حرکت طولانی شده یا معطلی زیاد می گردید، دَم گرفته، با زدن سینه می‌خواندند؛ (سنگک و آش رشته/ آملا ظهر گذشته //نون و پنیر و پسسه (پسته)/ هلاک شدیم و خسسه// نون و پنیر و پونه /آملا گشنه مونه) همراه چند سینه پشت هم: آمولا گشنه مونه، آمولا گشنه مونه

تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین (ع)

حضرت عباس که برای رقیه آب می خواهد با شمر گفت‌وگو می‌کند

تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین (ع)

دسته ای از تعزیه خوان ها که مردهایشان نقش مردان و زنان کاروان کربلای حضرت حسین را ایفا می‌کردند و بچه هایشان که در اسارت فرزندان خانواده امام می شدند

تعزیه مردم قرن ۱۳ در مصیبت امام حسین (ع)

اشباه حضرت علی اکبر در سمت راست، در کنار عمویش حضرت عباس

منبع: شهری، جعفر. (۱۳۷۱). طهران قدیم، ج ۲. چاپ هفتم. نشر معین. تهران. صص ۳۹۵ _ ۴۰۴

ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
صفويه عامل عقب ماندگي شما همزمان در نيمه ديگه زمين را بررسم ي كنيد
الان هم بجاي ساختن مراكز علمي و درماني مسجد حسنيه ووو ساخته ميشه عتدال در هر كاري خوبه
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۵:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
چه تصاویر عقب مانده ای
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۶/۰۹
واقعا نمیشد قبل از نشر روی متن کار کرد؟ آخه این چه متنیه؟
صدری
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۰۹
انتظار میرود حداقل شما به عنوان یک رسانه، نسبت به رعایت حقوق مالکیت معنوی، تعهد بیشتری داشته باشید. باید ذکر کنید که متن از «جعفر شهری» و از یکی از کتاب های او برداشت شده.
آندرتیکر
Italy
۱۷:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۶/۰۹
صفوه و قاجاریه تاثیر مهلکی بر فرهنگ ایران داشتند و عقب ماندگی را در ایران نهادینه کردند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۱:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
ایران هرچی داره از صفویست،معماری،کاروانسرا،مسجد،جذب فیلسوفان و دانشمندان،برای مثال شیخ بهایی لبنانی،اصفهان امروز ،مدیون صفویست،قاحارها هم فقط منفی نبودن،ولی در دوره پهلوی،نکات منفیشون بلد شذ،در مورد قراردادهای قاحار هم نباید شرایط اونا را فراموش کرد،لشکری سنتی در برابر لشکر مجهز روس،عملا با توجه به این نکات ،بدترین دورانمون الانمونه،در ضمن ،قاحارها،بزرگان زیادی داشتن،مثل ایرج میرزا،مصدق و افراذ دیگه ای که الان حضور ذهن ندارم،ولی تو سرچای قبلیم ،اسامی مشاهیر و بزرگان زیادی از قاجار زادگان میدیدم
احتمالا مشکلت با صفویه به علت رسمی کردن مذهب تشیع هست
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
ناشناس01:24 از تاریخ بی خبری.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
ناشناس 1:24 ميشه بگي الان ايران چي داره ؟ كشور ويرونه اي كه الان داريم حاصل تلاش صفويه و قاجاريه و حكومت فعليست حيف كه دوران پهلوي كوتاه بود سعي كردن اصلاحاتي در اين دوران صورت بدن
اهورا
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۳۰ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۰
صفویه مهمترین و قدرتمندترین حکومت ایرانی پس از حمله مسلمانان بوده .ایران در زمان صفویه فقط با پرورش و تجارت کرم ابریشم و ابریشم تبدیل به یکی از کشورهای ثروتمند جهان میشود .شهرها اباد و مردم در رفاه نسبی بودند .برای راهها کاروانسراهای زیادی درست شد که خصوصا در زمان شاه عباس کبیر هر ایرانی که مایل بود میتوانست یک حجره در کاروانسرایی بگیرد و بدون پرداخت حتی یک عباسی تا هر زمان که دلش میخواهد در آن بیتوته کند ضمن این که خدمه کاروانسرا نیز متعهد و مکلف بودند به آن فرد تا هر زمانی که انجا سکونت دارد خواه تا پایان عمرش باشد خرمت بدهند .دوره صفویه و بالاخص دوره شاه عباس از لحاظ معماری و شهرسازی و کشاورزی نیز سرآمد دوران بوده.
خواهشا بدون مطالعه نظر قطعی ندید
مجله خواندنی ها
انتشار یافته: ۹
عناوین برگزیده
پرطرفدارترین عناوین
پاورقی