فرارو | آيا روحاني به اصلاح‌طلبان پشت كرده است؟
شاخص آلودگی هوا انتخابات 1400 ویروس کرونا مهرداد میناوند
کد خبر: ۳۳۵۵۳۶
آنچه براي بدنه راي روحاني مهم بود نتايج ديدارهاي اصلاح‌طلبان با او بود كه پالس‌هاي مثبتي از آنها به گوش نمي‌رسيد. همان زمان محمود صادقي كه در هر دو ديدار حاضر بود گفته بود اصلاح‌طلبان «برداشت اميدواركننده‌اي» نسبت به تركيب كابينه دوم حسن روحاني ندارند و اصلاح‌طلبان ديگري هم از «بالا نرفتن عيار اصلاح‌طلبي» در كابينه دوم روحاني ناراضي بودند.
تاریخ انتشار: ۱۱:۰۸ - ۱۵ آبان ۱۳۹۶
دولت دوازدهم در حالي پايان همين هفته پا به هشتاد روزگي خودش مي‌گذارد كه حسن روحاني با چالش تازه‌اي در ارتباط با بدنه راي جوان ش مواجه شده است. بدنه رايي كه دست كم در بخش‌هايي معتقد است روحاني در دومين دولت خودش و در شرايطي كه ديگر به راي جوانان و اصلاح‌طلبان نياز ندارد راهش را از آنها جدا كرده و ديگر از آن روحاني ايام انتخابات خبري نيست.
 
به گزارش اعتماد، انتقادات بدنه راي روحاني به او از ايام چينش كابينه آغاز شد و در جريان معرفي وزير علوم به اوج خودش رسيد. در آن ايام خيلي‌ها گفتند روحاني در انتخابات راهنماي چپ زده اما بعد از انتخاب به سمت راست چرخيده است.
 
معيار آنها مقايسه شعارهاي تند و تيز روحاني در سفرهاي انتخاباتي‌اش به ويژه در هفته آخر تبليغات رياست‌جمهوري با نحوه چينش كابينه بود. روحاني كه در سفرهاي انتخاباتي‌اش با صداي بلند به حصر ايران، به تنگ‌نظري‌ها، به مداخله نهادهاي نظامي در اقتصاد و به قاچاق و ساز و كارهاي غيرشفاف اقتصادي، به تحريم‌هاي بين‌المللي و به مخالفان برجام غريده بود و با سوت و كف و تشويق حاميانش بدرقه شده بود حالا در مقام رييس‌جمهور مستقر كابينه‌اي چيده بود كه به زعم حاميانش با آن حرف‌ها فاصله داشت. 
 
در ايام چينش كابينه بازار لابي‌ها و رايزني‌ها داغ بود و هر گروهي تلاش مي‌كرد تا ليست وزراي مورد نظرش را به دست روحاني برساند. روحاني هم با گروه‌هاي مختلف سياسي و حتي با سه فراكسيون سياسي مجلس ديدارهاي جداگانه‌اي داشت. اصلاح‌طلبان اما در دو قالب هيات رييسه فراكسيون اميد و هيات رييسه شوراي عالي سياست‌گذاري اصلاح‌طلبان با رييس‌جمهور ديدار داشتند و گفتني‌ها را درباره كابينه با او در ميان گذاشته بودند.
 
آنچه براي بدنه راي روحاني مهم بود نتايج ديدارهاي اصلاح‌طلبان با او بود كه پالس‌هاي مثبتي از آنها به گوش نمي‌رسيد. همان زمان محمود صادقي كه در هر دو ديدار حاضر بود گفته بود اصلاح‌طلبان «برداشت اميدواركننده‌اي» نسبت به تركيب كابينه دوم حسن روحاني ندارند و اصلاح‌طلبان ديگري هم از «بالا نرفتن عيار اصلاح‌طلبي» در كابينه دوم روحاني ناراضي بودند.
 
بنا به گفته صادقي و به نقل از رييس‌جمهور، روحاني براي كابينه دولت دوازدهم سه فهرست از سوي ستاد انتخاباتي‌اش با محوريت مرتضي بانك و محمد شريعتمداري، اصولگرايان ميانه‌‌رو و همينطور اصلاح‌طلبان و با محوريت اسحاق جهانگيري به دستش رسيده بود و دفتر رياست‌جمهوري كه آن زمان مسووليتش با محمد نهاونديان بود آنها را جمع‌بندي كرده بود.
 
حاصل آن هم كابينه ١٦ نفره‌اي بود كه نه از زنان در آن خبري بود و نه اهل سنت و اقليت‌هاي مذهبي. كابينه‌اي كه وزير علوم آن مشخص نبود و درباره وزير ارتباطاتش هم حرف و حديث‌هاي زيادي و از جمله داشتن سابقه امنيتي وجود داشت.
 
اميدي‌هايي كه در رايزني‌هاي‌شان به دنبال حذف ٦ وزير دولت يازدهم در ليست وزراي دولت دوازدهم بودند حالا تلاش مي‌كردند تا دست‌كم شايد اين يك وزير ارتباطات راي نياورد. هرچند او با راي حداقلي وارد كابينه دوازدهم شد و روحاني در جلسه دفاع از او با صدايي رسا به حاميانش اطمينان داد كه قرار نيست فضاي مجازي محدود شود و دولت دوازدهم به تداوم فضاي غيرامنيتي مصر است تا شايد خيال منتقدانش را راحت كند.
 
اين اما تنها مواجهه انتقادي روحاني و بدنه راي خودش نبود. چه آنكه در ماجراي معرفي وزير علوم انتقادات از قبل هم بيشتر شد. ماجراي كشدار معرفي وزير علوم در بيست و يكمين قسمت خودش به نام منصور غلامي رقم خورد كه با كمپين اعتراضي وسيعي در ميان دانشجويان و برخي اساتيد دانشگاه همراه شد.
 
دانشجويان به ايجاد محدوديت‌ها و برخوردها با دانشجويان اصلاح‌طلب در دانشگاه همدان استناد مي‌كردند و نمايندگان مخالف او رزومه محدود به مديريت يك دانشگاه درجه دوم در كشور را بهانه مخالفت كردند؛ اما چهره‌هاي شناخته شده اصلاح‌طلب از جمله خانيكي و فرجي دانا از او حمايت كردند و روحاني باز هم در جلسه دفاع از او با صدايي بلند گفت كه براي انتخاب غلامي معامله نكرده است و همان راهي كه از سال ٩٢ و حضور فرجي دانا در دانشگاه‌ها آغاز شده بود در سال ٩٦ و با حضور غلامي هم ادامه خواهد يافت.
 
با اين حال اين سخنان از حجم انتقادات از روحاني در ميان بدنه راي جوانش كم نكرد. حتي در اين بين ديدار رييس‌جمهور با هم صنفان قديمي‌اش و ٧ تن از اعضاي جامعه روحانيت مبارز و وعده او براي شركت در جلسات جامعه روحانيت آن هم بعد از اين همه سال غيبت، اين گمانه زني را پررنگ‌تر كرد كه روحاني قرار است به جريان راست نزديك شود.
 
روحاني و چالش عملياتي كردن وعده‌ها
اما آيا روحاني به اصلاح‌طلبان پشت كرده و به سمت رقباي اصولگرايش چرخيده است؟ آن هم رقبايي كه روزي حتي پروژه رد صلاحيت او در انتخابات را دنبال مي‌كردند و آرزوي يك دوره‌اي شدن رياست‌جمهوري‌اش را در سر مي‌پروراندند.
 
اگر يادمان برود كه روحاني بلافاصله بعد از پيروزي‌اش در انتخابات در چه شرايطي كابينه‌اش را چيد بعيد نيست دچار اين خطاي تحليلي بشويم. او در شرايطي دست به كار چينش كابينه‌اش شده بود كه برادرش حسين فريدون دستگير و زنداني شد.
 
نزديك‌ترين فرد به حسن روحاني هم محسوب مي‌شود؛ مشابه اتفاقي كه در مورد اسحاق جهانگيري و آن هم درست در شش و بش انتخاب وزير علوم رخ داد. مهدي جهانگيري، برادر معاون اول رييس‌جمهور در همان ايام رايزني‌ها براي انتخاب وزير علوم دستگير شد؛ دستگيري‌اي كه با اين واكنش كنايي جهانگيري همراه بود كه «اميدوارم دستگيري برادرم سوءاستفاده سياسي نباشد و عدالت، مبارزه با فساد و حاكميت قانون براي همه يكسان اجرا شود.» همان موقع انتخاب وزير زن و اهل تسنن هم در هزارتوي رايزني با برخي نهادها بي‌سرانجام ماند. 
 
حسن روحاني اما در اين شرايط زيرك‌تر و با تجربه‌تر از آني بود كه بخواهد باب گفت‌وگو با ساير اركان نظام را ببندد. او آنچنان كه خودش در جلسه راي اعتماد به وزير علوم گفت در اين ميان «نه معامله» بلكه «تعامل» كرده است. اين درست همان نقطه‌اي است كه عمده اصلاح‌طلبان حامي روحاني با بدنه راي عمدتا جوان او را از يكديگر جدا مي‌كند.
 
اصلاح‌طلبان چه مي‌گويند؟
اصلاح‌طلبان سالخورده‌تري كه هر ٩ روز يك بحران دولت اصلاحات را از سر گذرانده‌اند خوب مي‌دانند روحاني و كشور چالش‌هاي بزرگ‌تري دارند كه برخي از وعده‌هاي او به نفع حل آن چالش‌ها ممكن است محقق نشود. يا برخي از وعده‌هاي ديگر روحاني هزينه تحقق وعده‌هاي ديگرش شود.
 
شايد خيلي‌ها هنوز ندانند كه «ضرورت اصلاحات ساختاري اقتصادي»، «بحران تامين آب» و «بيكاري» سه چالش نخست كشور در سال ٩٦ هستند. اينها تازه فقط سه مورد از ليست ١٠٠ چالش مهم ايران در آخرين بررسي‌ها در ٩٦ (بر اساس مطالعه موسسه آينده پژوهي آينده بان با همراهي مركز تحقيقات استراتژيك رياست‌جمهوري) است.
 
ايران تا اطلاع ثانوي با چالش تامين آب مواجه خواهد بود كه حالا رنگ و بوي امنيتي به خودش گرفته است. در كنار آن مشكلات مهم اقتصادي و اجتماعي دولت با جيب خالي را دچار دردسرهاي مهمي كرده است. كمتر از سه ماه قبل بود كه دولت نتوانست حقوق كامل نيروهاي مسلح را بپردازد و اين بحران پرداخت حقوق انعكاس بين‌المللي هم داشت. و چه كسي منكر حل اين مسائل بدون داشتن نگاه ملي است.
 
اوضاع چقدر به نفع اصلاح‌طلبان پيش رفته است؟
اما گذشته از همه اين مشكلات آيا بايد كارنامه روحاني را فقط در چينش كابينه و وزرايش سنجيد؟ آيا نبايد به رويكردها و عملكرد دولت او در اين ارزيابي توجه كرد؟ با دولت روحاني برجام به نتيجه رسيد و با بهبود جايگاه بين‌المللي ايران از خيلي از موانع اقتصادي هم گره گشايي شد.
 
احزاب اصلاح‌طلبي همچون حزب اتحاد ملت و توسعه ملي و مجمع ايثارگران اصلاح‌طلب در دولت روحاني مجال راه‌اندازي و فعاليت يافتند و احزاب تعطيل شده ديگر هم با تبديل فضاي امنيتي به سياسي حالا آزادانه فعاليت‌ها و جلسات خودشان را دارند. چه كسي باور مي‌كرد كه در شوراي شهر تهران ٤ عضو با سابقه زندان سياسي حضور داشته باشند.
 
درست است كه نظارت بر انتخابات شوراها بر عهده مجلس است اما نقش نهادهاي استعلامي مانند وزارت اطلاعات و دادگستري يا اعلام نظر هيات‌هاي اجرايي درباره صلاحيت كانديداها را هم نبايد ناديده گرفت. همين هم موجب مي‌شود تا محسن هاشمي كه در انتخابات قبل و در زمان حيات آيت‌الله هاشمي رد صلاحيت شده بود اين‌بار نه تنها تاييد صلاحيت كه رييس شوراي شهر شود. 
 
مهم‌تر از اينها اتفاقي است كه در دولت روحاني به سود توسعه دموكراسي رخ داده و آن، گسترش وسايل ارتباط جمعي و فضاي مجازي است؛ فضايي كه تك‌صدايي به عنوان مهم‌ترين پايه انسداد سياسي را ناممكن كرده و قدرت نفوذ و اثربخشي آن از رسانه ملي ده‌ها بار بيشتر است.
 
اين نقطه مزيتي براي اصلاح‌طلبان و تحول‌خواهان است كه حسن روحاني تا اينجا تمام قد پاي آن ايستاده است. حالا‌گيريم وزيري (جهرمي) به صندلي وزارت ارتباطات تكيه زده كه سوابقش امنيتي است و اصلاح‌طلبان هم نمي‌خواستند او راي بياورد اما چرا كسي نمي‌گويد كه از درون وزارت اطلاعات، وزيري آمده كه مي‌گويد آزادي فضاي مجازي را تضمين مي‌كنم. چه اشكالي دارد كه به گفته مصطفي تاجزاده وزرا از اصولگراترين اصولگرايان تشكيل شده باشند.
 
مهم اين است كه آنها به وعده‌هاي انتخاباتي روحاني وفادار باشند و محدوديت‌ها را بيشتر نكنند كه تا اينجا هم اينچنين نكرده‌اند. در كنار همه اينها نبايد به سادگي از كنار گشايش‌هايي كه اين روزها در شرايط محصورين ايجاد شده عبور كرد.
 
ميرحسين موسوي همين دو روز قبل با خواهرانش ديدار كرد و چندي قبل هم اسماعيل دوستي از اعضاي حزب اعتماد ملي به ديدار مهدي كروبي رفت و خبرهاي اميدوار‌كننده‌اي از تسهيل شرايط حصر و برداشته شدن آن از زبان چهره‌‌هايي همچون علي مطهري به گوش مي‌رسد. اينها بخشي از كارنامه رييس‌جمهوري با تجربه ديپلماتيك است كه به مذاكره و تعامل پايبند است و اگر يك امتياز بدهد دو امتياز مي‌گيرد.
 

پشت‌پرده چرخش موقتی روحانی به سمت اصولگرایان از نگاه دو وزیر دولت اصلاحات
سایت روزنامه اعتماد نیز در گفتگو با دو وزیر دولت اصلاحات به بررسی این پرونهده پرداخته است.
 
علی صوفی، گردش به راست حسن روحانی را کاملا مشهود می‌داند اما می‌گوید باید عملکرد رئیس‌جمهوری را در شرایط امروز دید؛ شرایطی که به گفته او روحانی را مجبور کرده است مصلحت‌سنجی و اقدامات دولت را بر اساس آن اولویت‌بندی کند.

علی صوفی با بیان اینکه برخی معتقدند با اصلاح‌طلبان می‌توان در انتخابات پیروز شد و با اصولگرایان باید کشور را اداره کرد می‌گوید: «کسی رد نمی‌کند که آقای روحانی به سمت اصولگرایان بیشتر از قبل متمایل شده اما بحث بر سر این است که این رفتار، یک رفتار استثنایی و مقطعی است یا قرار است دائمی باشد؟»

او با طرح این پرسش توضیح می‌دهد: «روحانی در شرایطی قرار دارد که مصلحت دانسته این رفتار را از خود بروز دهند. حتی برخی معتقدند آقای روحانی بر اساس این مصلحت با علی لاریجانی پیمانی نانوشته دارد و کابینه دوازدهم را کابینه ائتلافی روحانی-لاریجانی می‌‌خوانند. بر این اساس نیز به اصلاح‌طلبان توصیه می‌کنند به این پیمان بپیوندند اما روحانی باهوش‌تر از این اینهاست که در این دام بیفتد.»

عضو شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان با یادآوری عملکرد حسن روحانی در ایام انتخابات و همچنین در دولت یازدهم می‌گوید: «روحانی در 4 سال اول با وجود فشارهایی که بر دولت وجود داشت در برابر دلواپسان ایستاد و سیاست‌های دولت در عرصه بین‌المللی را پیش برد، همچنین در عرصه داخلی نیز تحت‌تاثیر فشارها قرار نگرفت. در ایام تبلیغات انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم نیز مواضعی گرفت که از هر اصلاح‌طلبی، اصلاح‌طلبانه‌تر بود. روحانی با مجموع این عملکردها توانست اعتماد جناح چپ و بدنه اجتماعی آنان را به دست آورد بنابراین رفتار امروز ایشان را نباید به این زودی تفسیر کرد.»

صوفی می‌افزاید: «گرچه برخی از اطرافیان روحانی او را تشویق می‌کنند به خاطر آینده‌اش از اصلاح‌طلبان فاصله بگیرد اما روحانی باهوش‌تر از اینهاست که به پایگاه اجتماعی خود پشت کند و آن را از دست دهد.»

به گفته صوفی این ضرورت همچنان وجود دارد و بر این اساس اصلاح‌طلبان نباید بگذارند بین دولت دوازدهم و آنان اختلاف ایجاد شود. او به برطرف شدن مصلحت‌هایی که منجر به گردش به راست روحانی شده خوش‌بین است و تاکید دارد با برطرف شدن این موانع شاهد حرکت‌های اصلاح‌طلبانه دولت خواهیم بود.

فشار کانون‌های قدرت باعث چرخش موقتی روحانی شده است
احمد خرم، فعال سیاسی اصلاح‌طلب نیز گردش به راست حسن روحانی را کاملا مشهود و غیرقابل انکار می‌داند اما در همین حال معتقد است فشارهای داخلی و خارجی موجب شده رئیس دولت دوازدهم این تغییر رویکرد را داشته باشد و با برداشته شدن فشارها روحانی همان روحانی 4 سال قبل می‌شود.

وزیر دولت اصلاحات همچنین تاکید دارد اصلاح‌طلبان به دلیل منافع ملی با اعتدالیون ائتلاف کردند و از این رو از حسن روحانی طلبکار نیستند اما در همین حال معتقد است بازگشت به مسیر اصلاحات اجتناب‌ناپذیر است.

اهم اظهارات وزیر دولت اصلاحات را در ادامه بخوانید؛

  • اگر بازگشت به عقب کنید و 4 سال اول دولت تدبیر و امید  را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهید می‌بینید مواضع آقای روحانی در این 4 سال مواضع کاملا اصلاح‌‌طلبانه است. حتی در برخی از موضع‌گیری‌ها آقای روحانی موضع‌گیری‌های سرسخت‌تری از اصلاح‌طلبان دارد به عبارت دیگر از هر اصلاح‌طلبی، اصلاح‌طلب‌تر بودند. مواضع آقای روحانی در 4 سال دولت یازدهم مواضع واقعی ایشان بود که به آنها باور دارند. روحانی ماهیتا اصلاح‌‌طلب است و با اصولگرایان نمی‌تواند همبستگی پیدا کند. بنابراین اگر شما گذشته را تحلیل و بر مواضع روشن آقای روحانی تکیه کنید ایشان یک فرد اصلاح‌طلب است و مواضع اصلاح‌طلبی دارد. این مواضع جدید که به سمت اصولگرایی پیش می‌رود موقتی است. شرایط و فشارها از جانب کانون‌های قدرت به آقای روحانی این شرایط را ایجاب کرده است.
  • دولت از چند جنبه در فشار است؛ اول فشارهای خارجی و بین‌‌المللی است که می‌بینیم هر روز ترامپ و آمریکایی‌ها مواضع جدید و تندی علیه کشور می‌گیرند و ایشان هم باید پاسخ این تهدیدها را بدهد از این رو دولت شدیدا در فشار خارجی قرار گرفته است. جنگ سردی که دولت آمریکا راه انداخته اگر دولت دیگری غیر از دولت آقای روحانی بود نمی‌توانست اوضاع را سامان بخشد اما دولت آقای روحانی با توجه به پشتوانه رای مردمی که دارد  توانسته است در برابر این فشارها مقاومت کند. در داخل هم فشارهای سنگینی روی دولت هست از جمله رکود که برای مردم کمرشکن است و دولت برای حل این معضل در تلاش است. فشارهای سیاسی هم از سوی دیگر به دولت وارد است که قابل انکار نیست. بنابراین دولت از هر طرف در فشار و منگنه قرار گرفته و طبیعی است که نمی‌تواند در همه این جبهه‌ها وارد مصاف شود و مجبور است جایی کوتاه آید و جایی بایستد.
  • این شرایط، شرایط موقتی است و شرایط آرام شود آقای روحانی به مواضع قبلی خود برمی‌گردد. این مساله را جناح رقیب نیز به خوبی می‌داند از این رو هر روز برای دولت یک دردسر ایجاد می‌‌کند و از فشارها کم نمی‌کند تا مواضع اصلاح‌طلبی آقای روحانی را بشکند. من معتقدم مواضعی که این مدت آقای روحانی گرفته موقتی است. اعتدالیون بدنه اجتماعی خود را از اصلاح‌طلبان تشکیل دادند بنابراین نمی‌توانند با سوابقی که داشتند در عرصه اجرایی و انتخاباتی با اصولگرایان پیوند بخورند. بدنه اجتماعی اعتدالیون اصلاح‌طلبان هستند و این بر کسی از جمله آقای روحانی پوشیده نیست که اگر اصلاح‌طلبان نبودند و بدنه اجتماعی خود را متقاعد نکرده بودند انتخابات مسیر دیگری می‌رفت. اصلاح‌طلبان رای‌های خاکستری را  به صحنه کشاندند که آقای روحانی رای آورد. بنابراین مواضعی که اکنون موجب سرخوردگی اصلاح‌‌طلبان شده در آینده نزدیک اصلاح‌ خواهد شد. اصلاح‌طلبان نیز در عین حال که دولت را پشتیبانی می‌کنند باید مطالبات بدنه اجتماعی خود را پیگیری کنند. در همین حال اصلاح‌طلبان و بدنه اجتماعی آنان باید بدانند دولت در فشار شدید داخلی و خارجی است و باید حمایت شود و نمی‌تواند هم در جبهه داخلی ایستادگی کند و هم در عرصه بین‌المللی؛ یعنی الان شرایط، شرایط بسیار پیچیده‌‌ای است و باید با توجه به این شرایط عملکرد دولت دوازدهم و همچنین مواضع آقای روحانی را ارزیابی کرد.
ناشناس
France
۱۴:۰۰ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
"چرخش موقت" هم یک فریب دیگر است. بس کنید این مسخره بازیهارو !!!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۱۷ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
کامنت احسان عالی بود . واقعا حق مطلب رو ادا کرد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
آره دیگه...جوان و خواسته هاش چه اهمیتی داره؟!!! چهار سال دیگه میگیم شرایط بحرانی بود و خواسته های شما اولویت محسوب نمی شوند...بیچاره ما که جوان این مملکت هستیم
احسان
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۳ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
ببینید دیگه کار از پشت کردن به اصلاح طلبان و این حرف ها گذشته. کشور در رکود مطلق فرو رفته آمارهای بیکاری و بحران های اجتماعی و اخلاقی و روانی جامعه تکان دهنده ست. مردم فقط می خواهند کسی بیاد و برای این بحران های ظاهرا حل نشدنی اندیشه ای کنه. حالا اون شخص می خواد اصلاح طلب رادیکال باشه یا اصولگرای تندرو. می خواد حسن باشه یا محمود ...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۷ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
حالا مثلا پشت نکنه دردی دوا میشه ؟
انتشار یافته: ۷
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۴ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
چه جوری پشت کرده وقتی تنها یک نماینده اصلاح طلب(مثلا!!!)آقای تاجگردون کلی آدم غیر متخصص توی نفت وارد کرده
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۵۶ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
گُل پشت و رو نداره !!!
هم اکنون دیگران میخوانند
پرطرفدارترین عناوین
پاورقی