سه ماموریت مهم بانک مرکزی
نرخ بالای تورم، نوسانات نرخ ارز و ناترازی بانکها سه چالش اساسی اقتصاد کشور هستند
نزدیک به 40 روز پیش و در پی التهابات کمسابقه در بازار ارز و به تبع آن طلا و ایجاد حساسیتها در فضای اقتصادی کشور، سرانجام مدیریت بانک مرکزی تغییر کرد.
به گزارش ایران، برنامههای آقای همتی، حول 3 محور «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها و جلوگیری از رشد اضافه برداشت»، تعریف شده بود. تردیدی نیست که هر سه این مقولات، از ابرمعضلات کشور هستند و به همین خاطر، استفاده از تمامی ظرفیتهای فکری کشور برای حل آنها، لازم است.
هدف کلی این مجموعه اقدامات، دستیابی به ثبات اقتصادی، کاهش فشار بر خانوارها و تقویت اعتماد عمومی است.
تورم در ایران به عنوان یکی از چالشهای اصلی اقتصاد، ناشی از عوامل ساختاری مانند رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت، شوکهای ارزی و انتظارات تورمی است. برنامه اقدام در این حوزه، باید بر پایه سیاست پولی هدفمند، کنترل نقدینگی و هماهنگی با سیاستهای مالی باشد. هدف میان مدت این برنامهها، باید معطوف به کاهش نرخ تورم به زیر ۲۰درصد در میانمدت و تحقق تورم نزدیک به تکرقمی در بلندمدت باشد.
اقدامات قابل انجام در بازه کوتاه مدت عبارتند از کنترل رشد نقدینگی از طریق بالا بردن نرخ ذخیره قانونی بانکها به موازات فعالتر ساختن عملیات بازار باز (OMO). اقدام دیگر، هدفگذاری تورم است. با تعریف نرخ هدف تورم سالانه و انتشار گزارشهای ماهانه شفاف، انتظارات تورمی تا حدی مدیریت میشود. در کنار این اقدام، توافق قطعی و رسمی با دولت برای تأمین کسری بودجه از طریق انتشار اوراق بدهی و نه چاپ پول، از دیگر اقدامات مؤثر است.
نرخ ارز در ایران به دلیل سیستم چندنرخی، منبع اصلی فساد و رانت است. از اینرو یکسانسازی نرخ ارز، ضروری و کاملاً قابل دفاع است. اقدامات کوتاهمدت قابل تعریف در این عرصه، جایگزینی نرخهای ارز ترجیحی با ارز تک نرخی است. برای جلوگیری از شوک تورمی، پرداخت یارانه مستقیم به خانوارهای کمدرآمد قابل تعقیب است. ایجاد شفافیت در تخصیص ارز و تشکیل کمیته ویژه مبارزه با رانت ارزی، از اقدامات ضروری در این حوزه است.
در بازه میانمدت، یکسانسازی کامل نرخ ارز باید در دستور کار قرار گیرد و بانک مرکزی تنها در موارد نوسان شدید مداخله میکند. پاشنه آشیل تمامی اقدامات کوتاهمدت و میانمدت در حوزه تکنرخی کردن ارز، محدویت منابع در دسترس برای بانک مرکزی است.
ناترازی بانکها یکی از منابع اصلی خلق پول و تورم است و در این حوزه، نظارت سختگیرانه، اصلاح ساختار و جلوگیری از اضافهبرداشت، لازم است. اعمال جریمههای روزانه بازدارنده برای اضافهبرداشت و تشکیل صندوق مدیریت داراییهای سمی، از اقدامات ضروری است. در میانمدت، اصلاح ساختار بانکی مطابق با الزامات استانداردهای بازل III و در بازه بلندمدت، واگذاری سهام بانکهای دولتی به بخش خصوصی واقعی باید در دستور کار قرار گیرد.
مجموع این برنامهها میتواند ناترازی را در سه تا چهار سال به نصف برساند و رشد اقتصادی پایدار ایجاد کند.
رئیسکل بانک مرکزی با تأکید بر این نکته اعلام کرد: «بدون کنترل معنیدار و پایدار تورم، امکان ارتقای اشتغال، دستیابی به رشد مطلوب تولید و ایجاد آرامش و اطمینان اقتصادی فراهم نخواهد شد.»
