از جنگ تا بازسازی

هاجر شادمانی در اعتماد نوشت: آخرین آمارهای رسمی مربوط به ارزیابی خسارت‌های وارد شده ناشی از جنگ اخیر به واحدهای مسکونی و تجاری بخش خصوصی، از وارد شدن خسارت به حدود ۱۰۰ هزار واحد بخش خصوصی خبر می‌دهد.

آمارهای رسمی نشان می‌دهد، با ارزیابی‌های صورت گرفته تاکنون میزان و درجه خسارت وارد شده به بیش از ۹۹ هزار واحد مشخص شده است. ۸۱هزار و ۴۳۴ واحد از مجموع بیش از ۹۹ هزار واحد مسکونی و تجاری آسیب دیده ناشی از جنگ که تاکنون عملیات ارزیابی خسارت وارد شده به آنها انجام شده است، از نوع واحدهای نیازمند به احداث مجدد یا تعمیرات هستند و مابقی، واحدهایی هستند که اسباب و اثاثیه آنها در جنگ دچار آسیب و خسارت شده است. از مجموع واحدهای نیازمند به احداث مجدد و انجام تعمیرات (۸۱هزار و ۴۳۴ واحد)، ۱۴هزار و ۶۹۵ واحد در کلانشهرها و ۶۶ هزار و ۷۳۹ واحد در سایر شهرها و روستاها قرار دارند. تاکنون تعمیرات مربوط به بیش از ۱۸هزار و ۴۷۰ واحد مسکونی انجام شده است.

از این تعداد نیز هزار و ۲۴۶ واحد کاملا تخریب شده و نیازمند احداث مجدد هستند که هزار و ۵۲ واحد از این واحدها، در غیرکلانشهرها (سایر شهرها) و روستاها قرار دارند. این آمار مربوط به ارزیابی‌های صورت گرفته تا تاریخ ۲۳ فروردین ماه است و با تداوم عملیات ارزیابی، به‌روزرسانی می‌شود.

دو همت اعتبار برای اسکان موقت آسیب‌دیده‌ها

چند روز بعد از آغاز جنگ اسراییل و امریکا، مصوبه هیات وزیران حاوی چارچوب ارزیابی خسارات و اسکان اضطراری و موقت آسیب‌دیدگان جنگ و همچنین دستورالعمل پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن به ساکنان و مالکان واحدهای مسکونی آسیب‌دیده تصویب و ابلاغ شد.

مسوولیت ارزیابی خسارت‌ها، تعیین تکلیف، پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن در کلانشهرها و امور مربوط به بازسازی و تعمیرات واحدهای تخریب شده و آسیب‌دیده در کلانشهرها (شهرهای با جمعیت بیش از یک میلیون نفر) به شهرداری‌های کلانشهرها و در سایر شهرها و روستاهای کشور به بنیاد مسکن واگذار شد تا از محل منابع صندوق ملی مسکن و منابع بانک مسکن، اقدامات لازم در این زمینه انجام شود.

بر این اساس، برای پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه ودیعه «جنگ رمضان»، در شهرها و روستاهای کشور (به استثنای کلانشهرها) دو همت اعتبار کلی برای اسکان موقت آسیب‌دیدگان در نظر گرفته شد. از هفته دوم فروردین‌ماه نیز فرآیند پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن به آسیب‌دیدگان جنگ که واحدهای مسکونی آنها غیرقابل سکونت است، آغاز شد. در کلانشهرها نیز مقرر شد از منابع شهرها برای این منظور استفاده شود.

معرفی ۸۹۲ نفر به بانک

 پرداخت ۵۱۸ فقره تسهیلات

آخرین آمار بانک عامل پرداخت‌کننده این تسهیلات، نشان می‌دهد تا ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، تعداد ۸۹۲ نفر از مشمولان به شعب بانک مسکن معرفی شده‌اند که از این تعداد، فرآیند تشکیل پرونده ۵۱۸ متقاضی نهایی شده و این تسهیلات را دریافت کرده‌اند.  این تسهیلات از محل اعتبارات بانک مسکن و صندوق ملی مسکن در تمامی شهرها و روستاها (به استثنای کلانشهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت) به متقاضیانی که پس از بررسی‌های بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مشمول این تسهیلات شوند، تعلق می‌گیرد.

در کلانشهرها مسوولیت تعیین تکلیف و پرداخت تسهیلات اسکان موقت بر عهده شهرداری‌ها قرار داده شده است. وزارت راه و شهرسازی نیز به عنوان ناظر عالیه، فرآیند ثبت‌نام، تایید و معرفی متقاضیان به شبکه بانکی برای دریافت تسهیلات ودیعه را بر عهده گرفته و آخرین وضعیت و اقدامات مربوط به ارزیابی‌ خسارت‌ها، پرداخت تسهیلات ودیعه و عملکرد استان‌ها و سایر مسوولان امر بازسازی را در جلسات هفتگی پایش فرآیند اسکان و بازسازی مسکن مورد بررسی قرار می‌دهد. 

جزییات ۵ نوع وام ودیعه مسکن جنگ

به موجب مصوبه هیات وزیران و دستورالعمل پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن برای اسکان موقت خانوارهای آسیب‌دیده از «جنگ رمضان»، ۵ نوع تسهیلات ودیعه مسکن برای ۵ گروه از نقاط شهری و روستاهای آسیب‌دیده تعیین شده است.

تسهیلات ودیعه مسکن تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان برای سایر مراکز استان‌ها (غیر از کلانشهرها) تا سقف ۶۰۰ میلیون تومان برای شهرهای با جمعیت بیش از ۲۵ هزار نفر و تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان برای شهرهای کوچک تا ۲۵هزار نفر جمعیت مصوب شده است. برای روستاها نیز این تسهیلات تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان تعیین شده و در دستور کار قرار گرفت.

مدت زمان بازپرداخت این تسهیلات با اعلام بنیاد مسکن برای واحدهای «احداثی و مقاوم‌سازی» به مدت دو سال و برای واحدهای «تعمیری غیرقابل سکونت» به مدت یک‌سال از تاریخ پرداخت تسهیلات تعیین و در سررسید به صورت یکجا توسط تسهیلات‌گیرنده تسویه می‌شود. در کلانشهرها (شهرهای با جمعیت بیش از یک میلیون نفر) مسوولیت تعیین و پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن خانوارهای آسیب‌دیده از جنگ، بر عهده شهرداری‌ها گذاشته شد. در شهر تهران، شهرداری و شورای شهر تهران از تعیین ودیعه تا سقف دو میلیارد تومان و اجاره ماهانه تا سقف ۴۰ میلیون تومان برای واحدهای مسکونی تخریب شده و غیرقابل سکونت خبر دادند. در سایر کلانشهرها نیز مسوولیت این موضوع بر عهده شهرداری‌ها قرار داده شد.

مسیر دریافت وام چگونه است؟

در شهر تهران، آن‌طور که مسوولان شهرداری پایتخت اعلام کرده‌اند، این اقدام از مسیر شناسایی و معرفی متقاضیان به سازندگان انجام می‌شود تا علاوه بر پیشبرد عملیات بازسازی واحدهای تخریب شده از سوی این سازنده‌ها، از ظرفیت واحدهای آماده آنها برای اسکان موقت با استفاده از تسهیلات اعلام شده، استفاده شود. متقاضیان سایر کلانشهرها می‌توانند ضوابط دریافت این تسهیلات را از شهرداری‌های محل سکونت خود استعلام کنند.

در سایر شهرها و روستاها براساس دستورالعمل پرداخت تسهیلات ودیعه اسکان موقت جنگ، شش گام مهم، از ارزیابی خسارت تا پرداخت وام، باید طی شود. در گام اول فرآیند ارزیابی خسارت وارد شده به واحدها توسط بنیاد مسکن استان و تشخیص غیرقابل سکونت بودن واحد مسکونی آسیب‌دیده انجام می‌شود. گام دوم، مربوط به تشکیل پرونده و تعیین سقف فردی تسهیلات توسط بنیاد مسکن و ارسال اطلاعات به سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن وزارت راه و شهرسازی (تم) است. 

در گام سوم، ثبت‌نام متقاضی در سامانه حمایتی مسکن و انتخاب گزینه تسهیلات ودیعه اسکان موقت «جنگ رمضان» انجام می‌شود و در گام چهارم، متقاضی واجد شرایط باید با مراجعه به سامانه نسبت به تعیین شعبه بانکی اخذ تسهیلات اقدام کند. هموطنانی که واحدهای مسکونی آنها در جنگ رمضان آسیب دیده است، می‌توانند پس از معرفی توسط بنیاد مسکن، جهت دریافت تسهیلات در سامانه حمایتی مسکن به آدرس saman.mrud.ir ثبت‌نام کنند. معرفی الکترونیکی متقاضی توسط سامانه حمایتی مسکن وزارت راه و شهرسازی به بانک، جهت پرداخت تسهیلات، پنجمین گام در این مسیر است. در گام ششم نیز لازم است متقاضی به شعبه بانک مراجعه و نسبت به تشکیل پرونده برای دریافت تسهیلات اقدام کند.

شرط مهم پرداخت وام

آن‌طور که مسوولان شبکه بانکی کشور اعلام می‌کنند، در حال حاضر و با تدابیر انجام شده، مانع خاصی در مسیر پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن اسکان موقت به آسیب‌دیدگان جنگ وجود ندارد و پس از معرفی افراد به بانک در صورت پیگیری متقاضیان و انجام مراحل لازم، تسهیلات در کوتاه‌ترین زمان به آنها پرداخت می‌شود. از این رو، لازم است متقاضیان در این فرآیند پیگیری لازم را داشته باشند تا هر چه سریع‌تر تسهیلات ودیعه مسکن را دریافت کنند.

با وام ودیعه چه خانه‌ای می‌توان گرفت؟

شورای شهر و شهرداری تهران در حالی به تازگی از اختصاص تسهیلات ودیعه اسکان موقت در قالب وام ودیعه مسکن به خانوارهای آسیب‌دیده از جنگ اخیر خبر داده‌اند که یک سوال مهم در این باره مربوط به قدرت پوشش‌دهی این تسهیلات از هزینه اجاره مسکن در مناطق مختلف پایتخت است.

سازوکار پرداخت این تسهیلات از سوی شهرداری تهران در قالب پرداخت وام ودیعه مسکن تا سقف دو میلیارد تومان و اجاره ماهانه تا سقف ۴۰ میلیون تومان به خانوارهایی که واحدهای مسکونی آنها تخریب شده و قابل سکونت نیست، تعریف و تعیین شده است.

به این معنا که متناسب با اجاره‌بهای مسکن در هر یک از مناطقی که واحدهای مسکونی آنها به واسطه حملات اخیر تخریب شده‌اند، این تسهیلات به مردم خسارت‌دیده پرداخت می‌شود.

با توجه به پراکندگی خسارت‌ها و واحدهای مسکونی تخریب شده در نقاط مختلف شهر تهران از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب پایتخت، به‌طور قطع انواع و ارقام مختلفی از این تسهیلات باید به متقاضیان پرداخت شود. اما در حال حاضر حدود هزینه‌های اجاره‌نشینی در مناطق مختلف تهران چقدر است؟

بررسی‌های انجام شده بر مبنای داده‌های میدانی و آگهی‌های اجاره مسکن بنگاه‌های معاملات ملکی و پلتفرم‌های آنلاین (بهای پیشنهادی اجاره مسکن) نشان می‌دهد، سقف تعیین شده برای پرداخت وام ودیعه و اجاره مسکن، در منطقه یک و سه شهر تهران به‌طور متوسط برای تامین یک آپارتمان مسکونی ۸۰ تا ۱۰۰ مترمربعی قابل استفاده است. با توجه به متوسط بهای رهن کامل مسکن در این دو منطقه شمالی پایتخت که در آگهی‌های عرضه شده به بازار حول و حوش مترمربعی ۳۰ تا ۳۵ میلیون تومان است، برای رهن کامل یک واحد ۱۰۰ مترمربعی به مبلغی حدود ۳ تا ۳.۵میلیارد تومان نیاز است که ودیعه ۲میلیارد تومانی و اجاره ۴۰ میلیون تومانی (مجموعا معادل حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان رهن کامل) می‌تواند هزینه تامین چنین واحدی را پوشش دهد.

نکته مهم آن است که در منطقه یک و سه ممکن است به جهت لوکس بودن و سوپر لوکس بودن برخی واحدهای عرضه شده، رهن و اجاره‌های بالاتری نیز در بازار وجود داشته باشد یا مواردی از رهن و اجاره‌های کمتر نیز در آگهی‌ها به چشم بخورد. سطوح اشاره شده اجاره‌بها و رهن مسکن در این گزارش بر مبنای عرف بازار و برای واحدهای مسکونی معمولی متناسب با الگوی تقاضای مصرفی در مناطق مختلف اعلام شده است.

در منطقه دو شهر تهران (محلات شمالی شامل سعادت‌آباد و شهرک غرب)، با توجه به متوسط رهن کامل پیشنهادی ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومانی هر مترمربع آپارتمان، به‌طور میانگین به مبلغی معادل ۲.۵ تا ۳ میلیارد تومان رهن کامل جهت یک آپارتمان معمولی ۱۰۰ مترمربعی نیاز است. 

متوسط بهای پیشنهادی رهن کامل واحدهای مسکونی در منطقه چهار پایتخت به مبلغی حول و حوش ۱۷ تا ۲۰میلیون تومان به ازای هر مترمربع رسیده است که با این حساب، هزینه رهن کامل یک واحد مسکونی ۱۰۰ مترمربعی در این منطقه نیز حدود ۱میلیارد و ۷۰۰ میلیون تا دو میلیارد تومان برآورد می‌شود.

در منطقه ۵ تهران، واحدهای مسکونی عرضه شده به بازار اجاره به‌طور متوسط ۲۰ تا ۲۳ میلیون تومان به ازای هر مترمربع، فایل شده‌اند که هزینه رهن کامل یک واحد مسکونی با این اعداد و ارقام پیشنهادی، حول و حوش متوسط ۲ میلیارد تا ۲میلیارد و ۳۰۰میلیون تومان تخمین زده می‌شود. در منطقه ۶ تهران، در مناطق مسکونی امیرآباد، یوسف‌آباد و جهان‌آرا، مبلغ پیشنهادی برای رهن کامل هر مترمربع آپارتمان حول و حوش ۲۵ تا ۲۷ میلیون تومان اعلام شده است. با این احتساب برآورد هزینه رهن کامل یک واحد مسکونی ۱۰۰ مترمربعی در این محله‌ها چیزی حدود ۲.۵ میلیارد تا دو میلیارد و ۷۰۰میلیون تومان می‌شود.

در منطقه ۷ پایتخت در محله عباس‌آباد، خیابان‌های اندیشه و سهروردی شمالی، متوسط مبلغ رهن کامل اعلام شده برای هر مترمربع آپارتمان عرضه شده در تازه‌ترین فایل‌های اجاره این منطقه به سطح ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومانی رسیده است که هزینه رهن کامل یک واحد مسکونی ۱۰۰مترمربعی نیز در این منطقه حول و حوش ۲تا ۲.۵ میلیارد تومان برآورد می‌شود.

در محلات شرقی منطقه ۷ تهران، همچون منطقه حشمتیه و ارامنه و همچنین محله‌های بررسی شده در منطقه ۸ همچون سبلان شمالی، مبلغ رهن کامل هر مترمربع آپارتمان عرضه شده به بازار اجاره، به‌طور متوسط حدود ۱۵ میلیون تومان اعلام شده است که با احتساب این اعداد، رهن کامل پیشنهادی یک آپارتمان ۱۰۰مترمربعی در این مناطق نیز حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود. البته در این مناطق به جهت تقاضای غالب مستاجرها برای واحدهای کوچک‌متراژ، واحدهای با مساحت ۱۰۰مترمربع ممکن است با بهای پایین‌تری نیز عرضه شود که به صورت موردی قابل مشاهده است.

در جنوب تهران همچون محله‌های نواب، مهرآبادجنوبی و ... نیز فایل‌های عرضه شده به بازار مسکن با رهن کامل پیشنهادی هرمترمربع حدود ۱۱ میلیون تا ۱۳میلیون تومان مشاهده می‌شود. برآورد رهن کامل یک آپارتمان ۱۰۰مترمربعی در این محله‌ها نیز چیزی حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تا یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان خواهد بود. برای واحدهای بزرگ‌متراژ ممکن است این هزینه تعدیل شده و قدری کمتر شود.

در منطقه ۲۲ شهر تهران، حدود بهای پیشنهادی درج شده در فایل‌های اجاره مسکن برای هر مترمربع به‌طور متوسط بین ۱۳ تا ۱۵میلیون تومان است که با این حساب رهن کامل پیشنهادی یک آپارتمان ۱۰۰مترمربعی در این منطقه چیزی حدود یک میلیارد و ۳۰۰ تا یک میلیارد و ۵۰۰میلیون تومان قابل برآورد است.