محسن جلیلوند در گفتگو با فرارو تحلیل کرد
چرا توافق ایران و آمریکا مشکل است؟ / آیا میدان جنگ گشوده می شود؟
خروج از این بن بست فقط در شرایطی موفقیت آمیز خواهد بود که طرفین بپذیرند از مواضع خود تا حدودی کوتاه بیایند. همچنین نباید فراموش کنیم که یکی از عوامل تاثیرگذار مهم در این جنگ، اسرائیل است و بعید به نظر می رسد که اسرائیل به راحتی از مواضع خود کوتاه بیاید. حتی در صورتی که آتش بس تمدید شود، نباید خیلی امیدوار باشیم که اتفاق ویژه ای رخ دهد. اگر آمریکایی ها تنگه هرمز را باز کنند و ایرانی ها عکس العملی نشان ندهند، دیگر آتش بس بلاموضوع می شود. درحال حاضر مهمترین برگ برنده ما تنگه هرمز است و اگر این برگه نیز از ما گرفته شود ایران چاره ای نخواهد داشت به جز این که مجددا وارد تنش شود.
فرارو-مذاکره ایران و ایالات متحده در اسلام آباد بدون دستیابی به نتیجه و چشم انداز واضحی از پایان تنش ها برگزار شد و گرچه لحن طرفین در پایان مذاکره خصمانه نبود اما نشانه ای از صلح و پذیرش شروط یا دستیابی به یک توافق اولیه را نیز شامل نمی شد.
به گزارش فرارو، محسن جلیلوند، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی و استاد دانشگاه در گفتگو با فرارو به این پرسشها پاسخ داده است که گره مذاکرات کجاست و این گره ها منتهی به بن بست خواهند شد یا خیر؟
طرف آمریکایی توقع داشت طرف ایرانی همه شروط را امضا کند
محسن جلیلوند به فرارو گفت: «واقع بینانه ترین تحلیل درباره آن چه در اسلام آباد رخ داد این است که طرفین مذاکره به لحاظ دیدگاه، خواسته ها و پیشنهادات، فاصله ای فاحش با یکدیگر دارند. کانون محوری بحث ایالات متحده، غنی سازی اورانیوم، انرژی هسته ای و تنگه هرمز است. اما اگر به هیئت حدود 80 نفری ایران در این مذاکرات نگاه کنیم، خبری از نمایندگان سازمان انرژی اتمی ایران نیست. شاید انتظار می رفت آقای اسلامی نیز در این مذاکرات حاضر باشد. همین موضوع را می توان نشانه ای دانست از این که اساسا ایران بحثی درباره مواضع پیشین خود در خصوص غنی سازی ندارد. یا قرار و مبنایی نگذاشته که درباره این موضوع بحث کند. »
وی افزود: «اتفاقا طرف آمریکایی هم با پیش فرض های خاص خود وارد مذاکرات شد. جی دی ونس مدعی شد پیشنهاداتی به ایران داده و ایران می تواند این پیشنهادات را بپذیرد یا نپذیرد. بنابراین، بحث بر سر مذاکره نبوده است. بحث سر این بوده که طرف آمریکایی توقع داشته چند ورق کاغذ جلوی ایرانی ها بگذارد و آن ها هم درست یا غلط، این کاغذها(شروط) را امضا کند.»
احتمال تمدید آتش بس وجود دارد
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی در ادامه گفت: «اگر خبر مین روبی خلیج فارس توسط آمریکا و ادعای ترامپ درباره محاصره خلیج فارس را کنار هم بگذاریم، من توفیق ویژه یا چشم انداز مثبتی در مذاکره نمی بینم با این وجود احتمال این که آتش بس تمدید شود، وجود دارد. تمدید آتش بس به ایالات متحده زمان کافی می دهد که نیروی بیشتری وارد منطقه کند و تمام تلاش خود را روی باز کردن تنگه هرمز و عبور کشتی ها متمرکز کند. در واقع امریکا سعی خواهد کرد مسیر عبور کشتی ها را نه به شکلی که ایران تعیین کرده (بالای لارک) بلکه به شکلی که خود می خواهد، تعیین کند. البته بازگشایی تنگه هرمز اصلا کار ساده ای نخواهد بود اما مشخصا در دستور کار ایالات متحده قرار دارد.»
وی در خصوص اثر مذاکره اسلام آباد در روزهای پیش رو گفت: «نمی توان گفت مذاکرات انجام شده نمایشی بوده است. اما مسئله عدم تعادل بین خواسته های طرفین است. ایران مایل است توان غنی سازی خود را حفظ کند اما آمریکا می گوید اصلا بحثی در این زمینه وجود نخواهد داشت. ایران انتظار غرامت دارد اما آمریکا اصلا حاضر به پذیرش چنین موضوعی نیست. همچنین نمی توانیم از جو فشارهای داخلی و اهمیت آن نیز غافل شویم. به هرحال هر دو طرف با این امید در مذاکرات شرکت کردند که روایت پیروزی را شکل دهند. مسئله برای ایالات متحده حیثتی است. اگر آمریکا بپذیرد پولهای ایران در قطر را آزاد کند، نمی تواند به سادگی امتیازات دیگری هم برای ایران قائل شود، بدون این که از ایران امتیاز بگیرد. حضور آقای همتی در مذاکرات با این امید بود که مسیر آزادسازی پولهای بلوکه شده، به درستی ترسیم شود اما آمریکایی ها هرگز حاضر نیستند بدون روایت ایده آل خود چنین امتیازاتی به تهران بدهند. آمریکایی ها به دنبال تضمین های کامل و محکم هستند.»
در بن بست استراتژیک قرار داریم
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که آیا بن بستی در مذاکرات شکل گرفته است گفت: «دقیق تر این است که بگوییم در یک بن بست استراتژیک قرار داریم. خروج از این بن بست فقط در شرایطی موفقیت آمیز خواهد بود که طرفین بپذیرند از مواضع خود تا حدودی کوتاه بیایند. همچنین نباید فراموش کنیم که یکی از عوامل تاثیرگذار مهم در این جنگ، اسرائیل است و بعید به نظر می رسد که اسرائیل به راحتی از مواضع خود کوتاه بیاید. حتی در صورتی که آتش بس تمدید شود، نباید خیلی امیدوار باشیم که اتفاق ویژه ای رخ دهد. اگر آمریکایی ها تنگه هرمز را باز کنند و ایرانی ها عکس العملی نشان ندهند، دیگر آتش بس بلاموضوع می شود. درحال حاضر مهمترین برگ برنده ما تنگه هرمز است و اگر این برگ نیز از ما گرفته شود ایران چاره ای نخواهد داشت به جز این که مجددا وارد تنش شود.»
وی در خصوص ادامه مذاکرات گفت: «طرف ایرانی به مذاکرات مدت دار و چانه زنی عادت دارد اما ظاهرا طرف آمریکایی این روش را کنار گذاشته است. حتی نوع پذیرش خواسته های ایران از سوی ایالات متحده نیز تغییر کرده است. برای مثال، ویتکاف پیشنهاد تعلیق را پذیرفته بود، اما ونس این موضوع را نپذیرفته و خواستار برچیده شدن کامل برنامه هسته ای شده است. طرف آمریکایی مایل است همه چیز به سرعت تمام شود و تمایلی برای طولانی شدن مذاکرات ندارد.»
