فرارو | هشدار درباره جامعه ایران
تعداد نظرات: ۱۸ نظر
کد خبر: ۴۰۲۶۶۷
هشدار رییس انجمن جامعه‌شناسی: خطر «تشدید تضاد» و «تضعیف همبستگی» بیخ گوش جامعه
او در مثالی روشن از تشدید تضاد‌ها در جامعه امروز ایران هم یاد کرد: «شبیه آنچه این روز‌ها درباره مسائل مربوط به پوشش مواجهیم. این موضوع دارد جامعه ایران را دچار انشقاق می‌کند. تضاد‌ها در این زمینه باید به گونه‌ای مدیریت شوند که اصرار بر نوع خاصی از «همنوایی» موجب کشمکش‌های عمیق اجتماعی نشود.»
تاریخ انتشار: ۱۶:۰۳ - ۲۶ خرداد ۱۳۹۸

هشدار درباره جامعه ایران

جامعه ایران از تضاد‌های اجتماعی رنج می‌برد و بیم آن می‌رود که این تضاد‌ها به قدری تشدید شوند که سرانجام جامعه شقه‌شقه شود و همبستگی اجتماعی به درجه معناداری تضعیف پیدا کند.

به گزارش اعتماد، این هشداری است که حسین سراج‌زاده، رییس انجمن جامعه‌شناسی ایران دیروز در نشست خبری چهارمین «همایش کنکاش‌های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران» مطرح کرد. این همایش قرار است با موضوع ویژه بررسی همبستگی اجتماعی و تضاد اجتماعی طی روز‌های سه‌شنبه و چهارشنبه هفته جاری در دانشکده علوم اجتماعی تهران برگزار می‌شود.

به همین بهانه حسین سراج‌زاده، رییس انجمن جامعه‌شناسی ایران و محمدجواد زاهدی مازندرانی، دبیر علمی این همایش پیش روی خبرنگاران نشستند تا درباره اهداف و جزییات این رویداد دو روزه سخن بگویند. سراج‌زاده در این نشست با تشریح فعالیت‌های انجمن جامعه‌شناسی ایران، بر لزوم تحرک علمی اصحاب علوم اجتماعی برای فهم و تبیین مسائل جامعه ایران تاکید کرد.

او در پاسخ به این پرسش اعتماد که مهم‌ترین چالش‌های حال حاضر پیش روی جامعه ایران چیست، گفت: «مساله سنت و مدرنیسم یکی از مهم‌ترین چالش‌های جامعه ایران این است. ما هنوز نتوانسته‌ایم نوعی تفکر اجتماعی در جامعه ایجاد کنیم که مبنای سیاستگذاری هم قرار بگیرد و از طرح مباحث پرمناقشه و تحلیل برنده نیرو‌های اجتماعی ایران بکاهد. بسیاری از مسائل بنیادین ما به همین موضوع باز می‌گردد.»

از نظر رییس انجمن جامعه‌شناسی ایران، مساله همبستگی اجتماعی و عوامل تشدید‌کننده تضاد یکی از مسائل مهم امروز جامعه ایران به شمار می‌رود و از همین رو این انجمن تصمیم گرفته است در جریان برگزاری «چهارمین همایش کنکاش‌های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران» در نشست‌های مختلفی موضوعات مربوط به این مساله را بررسی کند.

سراج‌زاده با بیان اینکه تضاد میان نهاد‌های سنتی و برداشت سنتی از یک سو و تفکر جدید و مدرنیته از سوی دیگر بر سر موضوعات مختلف در جامعه در حال تشدید است، افزود: «هر چند این تضاد‌ها می‌توانند گاهی منجر به پویایی اجتماعی شوند، اما تشدید آن تضاد‌ها می‌تواند همبستگی اجتماعی را تهدید کند. اصحاب علوم اجتماعی باید به این بیندیشند چگونه می‌توان به مدلی دست یافت که تضاد‌ها پویایی آفرین باشند و نه مبنای فرقه گرایی و انشقاق و تخریب پیوند‌های عادی جامعه. از طرف دیگر همبستگی‌های اجتماعی با چه مدل‌هایی می‌توانند مطرح شوند که خودشان عامل تضاد‌های دیگر نشوند. ممکن است صورتی از همبستگی اجتماعی مطرح و روی آن پافشاری شود و اتفاقا نه‌تن‌ها مبنای تقویت پیوند‌ها و گروه‌های مختلف اجتماعی نمی‌شود بلکه تعارض‌ها را تشدید کند.»

او در مثالی روشن از تشدید تضاد‌ها در جامعه امروز ایران هم یاد کرد: «شبیه آنچه این روز‌ها درباره مسائل مربوط به پوشش مواجهیم. این موضوع دارد جامعه ایران را دچار انشقاق می‌کند. تضاد‌ها در این زمینه باید به گونه‌ای مدیریت شوند که اصرار بر نوع خاصی از «همنوایی» موجب کشمکش‌های عمیق اجتماعی نشود.»

از نظر سراج‌زاده علوم اجتماعی می‌تواند به این بحث‌ها کمک کند و باید به گونه‌ای عمل کند که «بصیرت جامعه شناسانه» به حوزه عمومی اشاعه یابد. پرسش دیگر «اعتماد» از رییس انجمن جامعه‌شناسی ایران درباره جایگاه کنونی علوم اجتماعی در نظام سیاستگذاری رسمی بود. اینکه آیا اساسا علوم اجتماعی به بازی گرفته می‌شود و علوم اجتماعی ایران چقدر توان علمی و نیروی فکری دارد که بتواند در خصوص مسائل مهم نقش آفرین باشد؟

سراج‌زاده در پاسخ به این پرسش ابتدا جایگاه علوم اجتماعی در ایران را مثبت ارزیابی کرد. از نظر او متفکران و محققان علوم اجتماعی در ایران توانسته‌اند طی سال‌های اخیر آرام آرام مباحث‌شان را در عرصه عمومی مطرح کنند.

سراج‌زاده گفت: «امروز علوم اجتماعی هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی در موقعیت خوبی قرار دارد. منظورم فقط نظام دانشگاهی نیست. منظورم مجموعه متفکران است. ما امروز شاهد مفهوم‌سازی‌هایی هستیم که در حوزه عمومی و حتی دستگاه‌های اجرایی روز به روز افزایش می‌یابد و همان طور که می‌دانیم مفاهیم به واقعیت معنا می‌دهند. البته هر چند محققان علوم اجتماعی دیدگاه‌های‌شان را توانسته‌اند در حوزه عمومی و در بخشی از بدنه اجرایی اشاعه دهند، اما خب کاستی‌هایی هم هست که باید درباره‌اش گفتگو شود. اما من علوم اجتماعی ایران را در ارایه نظام‌های نظری برای تبیین و توضیح مسائل جامعه ایران ناتوان نمی‌دانم».

مقاومت علوم اجتماعی در مقابل جریان حذفی

در سال‌های گذشته برخی جریان‌ها علیه علوم اجتماعی بسیار سخن گفتند و کار حتی به آنجا رسید که برخی دروس دانشگاهی رشته جامعه‌شناسی دستخوش تغییراتی شد و کوشش شد دامنه این تغییرات گسترده شود. رییس انجمن جامعه‌شناسی ایران می‌گوید علوم اجتماعی ایران توانسته در برابر این جریان‌ها که قدرت‌شان کم هم نبوده دوام بیاورد؛ اما علوم اجتماعی توانسته است که بماند و ایستادگی کند. همین ایستادگی در برابر مخالفان علوم اجتماعی به نظر من یکی از نشانه‌های توانمندی است. امروز بیشتر از گذشته نیاز به علوم اجتماعی احساس می‌شود، این احساس نیاز حتی در دستگاه‌های اجرایی هم بیش از گذشته درک شده است و مسوولان برخی دستگاه‌ها به اثر تحقیقات اجتماعی بیش از گذشته واقف شده‌اند.»

تلاش برای مفهوم‌سازی دقیق

محمدجواد زاهدی، جامعه شناس و دبیر علمی چهارمین «همایش کنکاش‌های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران» هم در این نشست گفت: «یک داوری عمومی درباره جامعه‌شناسی ما این است که توجه چندانی به مفهوم و نظریه‌پردازی نداشته است. انجمن جامعه‌شناسی ایران هدفش این بوده که توجه اصحاب این رشته را به موضوع مفهوم‌سازی جلب کند.»

زاهدی با اشاره به اینکه هر ساله تعداد زیادی پژوهش اجتماعی در ایران برگزار می‌شود، گفت: «در کنار این پژوهش‌ها ما نیازمند توجه به بحث نظریه‌سازی هستیم چرا که در این زمینه کارنامه خوبی نداریم.» از نظر زاهدی محققان علوم اجتماعی در ایران توانایی علمی نظرپردازی و مفهوم‌سازی را دارند، اما در این زمینه باید کوشش‌های جدی‌تری صورت گیرد.

او گفت: «ما ۸۰ سال است که سابقه تدریس دانشگاهی جامعه‌شناسی در ایران داریم، اما نتوانسته‌ایم به اندازه کافی مفهوم‌سازی کنیم به طوری که تنها نظریه پرداز ایرانی که در مقالات محققان خارجی از نوشته‌های او نام برده می‌شود، مجید رهنما صاحب نظر توسعه است.»

زاهدی برگزاری همایش‌های علمی و ایجاد فضای تبادل نظر و گفتگو را در ترغیب محققان علوم اجتماعی برای تمرکز بر مفهوم‌سازی و نظریه‌پردازی موثر دانست.

مجله خواندنی ها
انتشار یافته: ۱۸
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۲۹ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
وقت خواب استاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۲۹ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
ظاهرا بعضی ها اصلا دوست ندارند ما در ایران همبستگی اجتماعی داشته باشیم!!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۴۷ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
مشخصات یک جامعه جهان سومی و عقب مانده: تظاهر و دورویی فراوان در مردم، ادعا و شعار زیاد مردم، عدم مطالعه کافی و تفکر و تعقل، ضریب هوشی پایین و رو به افول، ارزش گذاری فراوان برای مدرک و مقاله، ترافیک گسترده و بی برنامه، کسب اطلاعات از منابع غیر موثق مثل شبکه های تلویزیونی و اینترنتی و تلگرام، حرص زیاد در زمینه های مالی و ...، امید به دیگران برای بهبود اوضاع، رواج خرافات از یک طرف و بی ایمانی از طرف دیگر، عدم کنترل خشم و غرایز به شرط توانایی، ترس از ظاهر اشخاص و محافظه کاری، برگزاری کنفرانسهای ظاهرا علمی و فرهنگی بدون خروجی، و ... کدومشون رو ما نداریم؟
ناشناس
United Arab Emirates
۱۷:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
چرا ما اینقدر کینه ای ولجباز شده ایم ؟ واقعا به کی برده ایم؟
حاج محمدرضا
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۰۶ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
جامعه ایران جامعه ای یکپارچه و پایبند به ارزشهاست و جهانخواران راه به جایی نخواهند برد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۳۲ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
تکبیییییر
ناشناس
Netherlands
۲۰:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
تکبیر
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
حاجی منم دوست دارم مثل شما فکر کنم، ولی متاسفانه اینطور نیست و خیلی وقته اون چیزی که شما بهش فکر میکنید و تو ذهنتون مرور میکنید توی جامعه از بین رفته و فقط و فقط مقصر شما و همفکرانتان هستند که فرهنگ و بودجه های فرهنگی و معیارها و روحیات نسل جدید رو یا نادیده گرفتید و یا فقط در جهت منافع و دیدگاهای خودتون همراستا کردید.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۰۴ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
جامعه ی ایران مشکل جنسی دارد اون را حل کنید و ازدواج را راحت کنید مشکل حجاب حل خواهد شد
البته اگه اصلاحات بگذارد. چون اونها از این کمبودها خوب بلدند برای رای آوردن سو استفاده کنند
مرتضي
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۳۶ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
خدا وكيلي متن را خواندي و متوجه شدي و نوشتي يا باز بر اساس احساس تكليف و آتش به اختيار، چيزي گفتي.........
حاجي مطمئن باش كه خود شما و طرز فكر به ظاهر مسلط امروزه شما، محصول بي‌توجهي‌ به انبوه نظرات علما و حكما و سرداراني هستيد كه در طول تاريخ كشور ايران و در بزنگاه‌ها، نظرات ارزشمندشان مورد بي مهري و تعصبهاي كور قرار گرفته‌اند و دشمنانش نيز در لباسهاي رنگارنگ مذهب و تجدد و .... با كمترين هزينه به اهدافشان رسيده‌اند .....
بی نام
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
حاج ممدرضا دوستان شما دارن جامعه رو می بلعند ولی ممکنه به خاطر حریص بودنشون این بلیعدنه اونقدر زیاد بشه که آخر منفجر بشن چون معده مار بوآ هم تا حدی می تونه طعمه رو ببلعه!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۳۵ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
جامعه شما کجاست؟ آدرس بده ما هم وارد شیم
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
برخی در جهل،خواب و وهم به سر می برند. اما آگاهان و آزادیخواهان دیروز چرا امروز محافظه کار شده اند؟!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۰۴ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
عده ای در داخل کشور، که رد پایشان در حاکمیت هم به صورت جدی دیده می شود، همراستا با ایران ستیزان، در حال ایجاد انشقاق در جامعه هستند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۵۴ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
تمام معضلات ناشی از ضعف بیحد و حساب مدیریت اجراییه
Tina
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۶
مشکل جامعه ایران تقابل سنت و مدرنیته نیست. چرا که از سنت به معنای نوعی تفکر پویا مدتهاست که چیزی باقی نمانده. مشکل جامعه ایران این است که عده‌ای معدود به زور میخواهند که حتی کوچکترین حوزه‌های خصوصی زندگی مردم را نیز بر اساس برداشتهای شخصی خود از سنتی که متاسفانه مدتهاست جان داده است مدیریت کنند و اجازه نمی‌دهند که فرهنگ مثل یک رودخانه زنده در مسیر طبیعی خود حرکت کند. متاسفانه جامعه دانشگاهی ما نیز نزدیک به یک قرن است که در بحث کهنه تقابل سنت و مدرنیته گیر کرده و قدمی پیش نیامده است. در حالی که سنت به معنای واقعی آن از دوره صفویه در مسیر سقوط قرار گرفت و تا پایان عصر قاجار تقریبا به کلی مستهلک شده بود. شاهد آن نیز بیش از یک قرن گذشته است که حتی یک اثر هنری، فرهنگی، ادبی یا علمی ناب در حوزه سنت به وجود نیامده و هر چه بوده یا نوعی تلاش نافرجام در جهت زنده کردن جسد سنت بوده یا نوعی نوستالژی بی‌عاقبت.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۳۶ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
وقتی با زور ارزشها بخواد به مردم دیکته بشه همین میشه.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
فقط چند سال تا يك جنگ خانگي زمان مانده
عناوین برگزیده
پربیننده ترین
گزارش تصویری