معاملات ملک در پساانتخابات چه مسیری را طی میکند؟
تغییر انتظارات در بازار مسکن
حرکت رفت و برگشتی معاملات مسکن در «هفته اول بعد از انتخابات ریاست جمهوری» و همچنین «آستانه شروع ماه مبارک رمضان»، بهعنوان علائم اثرگذاری دو رخداد بیرونی بر بازار ملک، باعث پیشبینی سناریوی سوم برای آینده کوتاهمدت رفتارها در این بازار شد. تحقیقات میدانی «دنیای اقتصاد» از آنچه طی هفته اخیر بر بازار معاملات مسکن گذشت، حاکی است: رفتار سمت تقاضای خرید آپارتمان در تهران در فاصله شنبه تا دوشنبه گذشته، مطابق «سناریوی اول» که پیشتر درباره «بازار مسکن پساانتخابات» مطرح شده بود، پیش رفت بهطوریکه فعالان بازار ملک با اعتماد به «تداوم سیاستهای بخش مسکن و عدم تغییر ناگهانی مثبت یا منفی در متغیرها»، وارد بنگاهها و صحنه معاملات شدند.
بررسیها نشان میدهد: اگر چه خط مشی کلی دولت در اقتصاد، به لحاظ «پایبندی به مهار تورم و کاهش بیشتر آن و همچنین هدایت بخش مسکن به مسیر رونق»، در 4 سال پیش رو، ادامه همان مسیر 4 سال طیشده خواهد بود اما تحول در کابینه، میتواند به بهترشدن شرایط در بازارها هم برای سرمایهگذاریهای مولد (غیرسفته بازی) و هم برای مصرفکنندهها منجر شود.
پیشتر، کارشناسان با طرح دو سناریو از بازار مسکن پساانتخابات، تغییر رئیس جمهور فعلی را زمینه بروز سناریوی دوم به معنای رکود مقطعی حداقل یک فصلی در بازار معاملات مسکن عنوان کرده بودند. با این حال، در شرایط فعلی، انتظار بهتر شدن شرایط ناشی از تحول در کابینه دولت دوم حسن روحانی و آغاز ماه مبارک رمضان از روز شنبه، به عنوان دو عامل بیرونی، باعث طرح سناریوی سوم برای آینده کوتاهمدت بازار مسکن شده است.
صاحبنظران بخش مسکن، در کنار این سناریو که «تعلل مقطعی در خرید و فروش آپارتمان» را برای یک ماه آتی مطرح میکند، تاکید دارند: فرضیه «تکرار رکود مسکن سالهای 93 تا 95 و عقبگرد معاملات از فاز پیش رونق» کاملا بعید خواهد بود. به گزارش «دنیای اقتصاد»، سال گذشته، حجم معاملات مسکن در تهران در ماه رمضان، 4 درصد کاهش پیدا کرد اما بعد از آن، مسیر رشد بازار مجددا شروع شد.
علت تعلل مقطعی در بازار مسکن
تحلیل رفتار فروشندگان و متقاضیان خرید در بازار مسکن پساانتخاباتی حاکی است با مشخص شدن سکاندار قوه مجریه در چهار سال پیشرو، بازار مسیر خود را بر اساس سناریوی سومی که برای کوتاهمدت قابل تحقق است، ادامه خواهد داد. یک هفته بعد از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری و اعلام نتایج، هنوز فضای سنگین روزهای آخر قبل از برگزاری انتخابات و جو متاثر از مناظرات انتخاباتی پابرجا است و همچنان وزن این فضاها در بازار مسکن حس میشود.
سناریوی دوم اما، مبتنی بر تغییر رئیسجمهوری نوشته شده بود. مشاوران املاک بر این باور بودند که در صورت اعلام نتیجه متفاوت انتخابات ریاستجمهوری و پیروزی دیگر نامزدها، طبعا وضعیت کشور به لحاظ اقتصادی و سیاسی دستخوش تغییراتی خواهد شد که به نوعی غیرقابل پیشبینی است.
اما اکنون که انتخابات ریاستجمهوری برگزار شده و رئیس دولت یازدهم دوباره به عنوان سکاندار دولت انتخاب شده است، مشاوران املاک از وقوع یک سناریوی سوم در بازار مسکن خبر میدهند. چشمانداز بازار معاملات مسکن بعد از مشخص شدن تکلیف انتخابات از دید آنها، مبتنی بر قدری «تعلل مقطعی» است که ناشی از نامشخص بودن وضعیت کابینه آینده بهویژه با توجه به وعده رئیسجمهور در خصوص جوانتر شدن کابینه در نخستین نشست خبری بعد از انتخابات است.
رد فرضیه «بازگشت به رکود»
فضای کارشناسی بازار مسکن درحالی بهشدت فرضیه بازگشت به رکود معاملاتی در این بازار را رد میکند که به اعتقاد کارشناسان، حرکت بازار مسکن در مسیر پیشرونق طی ماههای پیشرو از سر گرفته میشود.
در شرایطی که بازار خرید وفروش آپارتمانهای مسکونی از چند روز قبل از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری تقریبا به حالت «نیمهتعطیل» درآمد، کارشناسان از تسریع حرکت بازار معاملات مسکن در فاز پیشرونق در کوتاهمدت خبر میدهند. بررسیهای «دنیای اقتصاد» از شرایط فعلی بازار مسکن نشان میدهد بازار معاملات خرید و فروش آپارتمانهای مسکونی دستکم از دو هفته قبل از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری یا اندکی قبل از آن به حالت شبهرکود درآمد اما مطابق با پیشبینیهای کارشناسی، رخداد اخیر در معاملات مسکن «موقتی» است؛ طوریکه با مشخص شدن نتیجه انتخابات، بهزودی شاهد ادامه مسیری خواهیم بود که بازار معاملات مسکن از نیمه سال گذشته با افزایش حجم معاملات، در آن قرار گرفت.
به این ترتیب فرضیه بازگشت به عقب و چرخش معنادار بازار معاملات ملک به سمت رکود از اساس از سوی کارشناسان بازار مسکن رد شده و به اعتقاد آنها مبنای اقتصادی ندارد.کارشناسان میگویند در شرایطی که هر دو سمت عرضه و تقاضای مسکن تا قبل از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در انتظار روشنشدن نتیجه انتخابات بهطور موقت فعالیت خود را در بازار معاملات مسکن متوقف کرده بودند، هماکنون با مشخصشدن نتیجه و انتخاب رئیسجمهور فعلی، با اطمینان بیشتری وارد بازار معاملات مسکن میشوند.
اگرچه با گذشت نزدیک به یک هفته از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری یخ اخیر بازار معاملات مسکن هنوز بهطور کامل ذوب نشده است اما کارشناسان و فعالان بازار مسکن میگویند بازار مسکن طی روزهای پیشرو و تا قبل از شروع فصل تابستان به روال سابق یعنی پیشرونق تجربه شده طی ماههای اخیر، برمیگردد.
ایندرحالی است که علاوهبر بازگشت اطمینان به بازار مسکن، انتخاب مجدد حسن روحانی بهعنوان رئیس دولت دوازدهم و ادامه مسیر فعالیتهای اجرایی شروع شده در دولت یازدهم و نیز سیاستگذاریهای پیشین در حوزههای گوناگون سیاسی و اقتصادی از جمله بازار مسکن، دورنمای مشخصتر و قابلاطمینانتری را برای ادامه حرکت بازار ملک در فضای قبل از برگزاری انتخابات، مقابل فعالان این بازار قرار داده است.
غیرمحتملترین فرضیه
بهروز ملکی، کارشناس اقتصاد مسکن با بیان اینکه انتخابات بهخودی خود، تاثیر مستقیمی بر بازار مسکن ندارد به «دنیایاقتصاد» اعلام کرد: آنچه گاه توسط برخی از افراد در خصوص تاثیر انتخابات بر بازار مسکن عنوان میشود، در واقع تاثیرات غیرمستقیمی است که از کانال تغییر متغیرهای اقتصاد کلان بر بازار مسکن تحمیل میشود. البته برنامه هر دولتی برای بخش مسکن میتواند متفاوت از دولت دیگر باشد و بالطبع، تاثیر این برنامهها بر بخش مسکن انکارناپذیر است اما پیشبینی میشود با مشخص شدن نتیجه انتخابات و پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری دوازدهم، رئوس کلی برنامههای دولت، با تغییرات مبنایی مواجه نشود.
ملکی در خصوص چشمانداز پیشروی بازار مسکن طی روزها و ماههای آینده گفت: در این زمینه سناریوهای متنوعی قابل پیشبینی و وقوع است. سه سناریوی کاهش، ثبات و شوک قیمت مسکن از احتمال وقوع اندکی برخوردارند. محتملترین سناریو این است که بازار مسکن تهران که از سال 95 وارد دوره پیش رونق ملایم شده است، به روند خود در سال 96 ادامه دهد و درپي آن، ساير شهرها نيز روند مشابهي را طي کنند.در این میان، فرضیه بازگشت به رکود غیرمحتملترین فرضیه قابل پیشبینی در بازار مسکن است.
بازار مسکن به حالت طبیعی برمیگردد
رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران نیز هرگونه بازگشت به عقب و به فاز رکود در بازار مسکن را بعید اعلام کرد و گفت: بازار مسکن از سال گذشته وارد فاز پیشرونق شده است و بازگشت به رکود در شرایط فعلی معنا و مفهوم کارشناسی ندارد.
حسام عقبایی خاطرنشان کرد: هماکنون عمده تقاضای موجود در بازار مسکن تقاضای مصرفی است و ظرفیت افزایش قیمت بیش از حد تورم عمومی برای ماههای پیشرو در بازار مسکن پیشبینی نمیشود. وی بروز وقفه نسبی در معاملات خریدوفروش مسکن ناشی از جو روانی برگزاری انتخابات ریاستجمهوری را گذرا و موقتی اعلام کرد و گفت: بازار مسکن طی روزهای آتی به روال طبیعی خود برمیگردد. به گفته وی هماکنون شرایط در بازارمسکن بهگونهای است که متقاضیان مصرفی و همچنین مالکان آپارتمانهای فروشی راغب به انجام معامله هستند و بنابراین دلیلی برای بازگشت به رکود در بازار ملک مشاهده نمیشود.
پیش رونق ادامه دارد
نویسنده طرح جامع مسکن با تایید فضای نیمهمنجمد بازار معاملات ملک در چند هفته اخیر، به «دنیای اقتصاد» اعلام کرد:این توقف مقطعی و ناشی از فضای روانی قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری است و به هیچ وجه معنای بازگشت بازار معاملات مسکن به فاز رکود را منعکس نمیکند. فردین یزدانی افزود: انجماد موقتی در بازار معاملات مسکن همان توقف مقطعی است که تحت تاثیر فضای نااطمینانی اقتصادی ناشی از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در تمام بازارهای اقتصادی و در واقع در کل اقتصاد کشور، ایجاد شده است و تنها مختص بازار معاملات ملک نیست، از این منظر نیز فرضیه بازگشت بازار مسکن به فاز رکود رد میشود.
وی با بیان اینکه با مشخص شدن نتایج انتخابات ریاست جمهوری بهطور قطع بازار مسکن از روزهای آینده به روال طبیعی خود بازگشته و حرکت در مسیر پیش رونق را ادامه میدهد، گفت: انتخاب مجدد حسن روحانی بهعنوان رئیسجمهوری دولت دوازدهم به معنای تداوم سیاستهای گذشته در حوزه مسکن است و به احتمال قوی معنای رفع نقاط ضعف گذشته را نیز در خود جای داده است و از این بابت بازگشت بازار مسکن به مسیر پیش رونق طی روزهای پیش رو قطعی است.
نویسنده طرح جامع مسکن با بیان اینکه انتظار میرود امسال علاوهبر تحقق رونق معاملات مسکن، بازار ساخت وساز و سرمایهگذاری ملکی نیز از رکود خارج شده و با رشد مثبت همراه شود، تاکید کرد: با این وجود آنچه مسلم است حرکت آرام و تدریجی بازار معاملات مسکن به فاز رونق است و ما هرگز در سال 96 و در دوره جدید رونق، جهش سالهای 86 و 91 را تجربه نخواهیم کرد؛رونق بازار معاملات مسکن در سال جاری تدریجی و به دور از هرگونه هیجان و جهش قیمت خواهد بود.وی افزایش قیمت مسکن در سال جاری بیش از حد تورم عمومی را بعید اعلام کرد و گفت: هرچند انتظار میرود با بروز رونق، تورم عمومی مقداری بیشتر شود اما تورم نیز رشد زیادی نخواهد داشت و بازار مسکن حول و حوش نرخ تورم، نوسان خواهد داشت.