فرارو | صف‌های طولانی واکسن کرونا و سرگردانی سالمندان
کد خبر: ۴۹۳۶۱۵

صف‌های طولانی واکسن کرونا و سرگردانی سالمندان

صبح دوشنبه، سالمندان سرگردان، اما صبور در گروه‌های پرجمعیتی در مرکز تجمیعی واکسیناسیون کرونا در پارک هنرمندان تهران، جمع شده‌اند. جمعیت قابل توجهی داخل سوله ترزیق واکسن حضور دارند و نیمی هم پشت در مانده‌اند. هیچ‌کس در نوبت نیست، هر کس زودتر آمده، زودتر هم واکسن می‌زند.
تاریخ انتشار: ۱۷:۴۳ - ۰۱ تير ۱۴۰۰

کارشناسان نظام سلامت می‌گویند مدیریت واکسیناسیون در ایران ضعیف است و از تجربه‌های گذشته استفاده نشده. این در حالی است که تمام شرایط پیش‌آمده فعلی، قابل پیش‌بینی بود.

روزنامه همشهری در ادامه نوشت: سرگردانی و آشفتگی مقابل مراکز تجمیعی واکسیناسیون برای دریافت دوز دوم واکسن همچنان ادامه دارد و نشان‌دهنده نبود مدیریت واکسیناسیون در کشور است. البته وزارت بهداشت در روز‌های گذشته اعلام کرد که محموله یک‌میلیون دوزی واردشده تنها برای دوز دومی‌هاست، اما در سه روز گذشته جمعیت زیادی از سالمندان با مراجعه حضوری به مراکز تجمیعی واکسیناسیون، در انتظار تزریق واکسن ماندند. 

در دو روز گذشته، پیگیر ماجرای واکسیناسیون سالمندان بودیم و در گزارش‌هایی به این موضوع پرداختیم؛ گزارش‌هایی که بر توجه به اطلاع‌رسانی‌ها و مراجعه‌نکردن حضوری به مراکز سلامت تأکید داشت.

با وقوع تجمع‌های گسترده در مقابل این مراکز، در نهایت روز گذشته وزارت بهداشت اطلاعیه‌ای منتشر کرد: «زمان مراجعه برای تزریق دوز دوم واکسن کووید-۱۹ از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت به نشانی اینترنتی behdasht.gov.ir و همچنین پیامک، اطلاع‌رسانی می‌شود.»

در این اطلاعیه تأکید شد، افرادی که نخستین دوز واکسن کووید-۱۹ را دریافت کرده‌اند، تا قبل از دریافت پیامک یا اطلاعیه رسمی وزارت بهداشت از مراجعه به مراکز بهداشتی و درمانی خودداری کنند. وزارت بهداشت همچنین خطاب به سالمندان اعلام کرد که تأخیر چندروزه حتی تا چندهفته و برای برخی از واکسن‌ها تا چندماه، تأثیر منفی در اثربخشی و ایمنی‌زایی واکسن نخواهد داشت.

این اطلاعیه‌ها، اما از اضطراب مردم کم نکرد. آن‌ها نگران جاماندن از دوز دوم واکسن هستند. این شرایط برای آن‌ها که دوز اول را تزریق نکرده‌اند حادتر است. این در حالی است که فعلا برای دوز دومی‌ها تزریق انجام می‌شود؛ آن هم نه با مراجعه حضوری و صف‌های طولانی.

اوایل اردیبهشت بود که فاز دوم واکسیناسیون کرونا در ایران آغاز شد. قرار بود جمیعت بیش از ۸میلیون نفری بالای ۶۰ سال در این طرح واکسینه شوند؛ طرحی که از همان ابتدا هم مشکلات خودش را داشت و از نبود برنامه و بی‌توجهی به شرایط جسمی و روانی سالمندان در این فاز، حکایت داشت. هرچند در این میان، تأخیر در راه‌اندازی سامانه ثبت نام در پایگاه salamat.gov.ir و سازوکار‌های متفاوت برای تزریق، تا تجمعات گسترده در مراکز بهداشتی کوچک و اضطراب‌هایی که عمدتا با شرایط جسمی و روحی - روانی همراه است را هم باید اضافه کرد.

واکسیناسیون در مراکز تجمیعی هم دردسر‌های متعددی را برای سالمندان به منظور مراجعه به مراکز جدید رقم زد و حالا آن‌ها باید با توجه به انبوه جمعیت مراجعه‌کننده از چند مرکز کوچک دیگر، ساعت‌ها انتظار ورود به مرکز تزریق را به جان می‌خریدند. هرچند توقف در روند واکسیناسیون تجمع را کم کرد، اما از ابتدای هفته با اعلام سخنگوی ستاد ملی کرونا مبنی بر توزیع واکسن‌های جدید و از سرگیری واکسیناسیون، ماجرای تجمع‌ها از سر گرفته شد.

بر اساس اعلام وزارت بهداشت، فعلا برای دوز اولی‌ها، واکسنی تزریق نمی‌شود، اما در همین مراکز تجمیعی، روزانه بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰نفر برای دریافت دوز دوم سرگردان مانده‌اند و در بیشتر این مراکز به دلیل ازدحام جمعیت، واکسیناسیون به کندی پیش می‌رود یا در برخی ساعات اصلا انجام نمی‌شود.

نادر توکلی، معاون درمان ستاد کرونای استان تهران می‌گوید: «از زمانی که خبر واردات واکسن، اعلام می‌شود تا وقتی که واکسن بین مراکز توزیع شود، چند روز زمان می‌برد، یعنی این طور نیست که خیلی فوری واکسن توزیع و تزریق شود. چرخه توزیع باید کامل شود تا واکسن وارد دانشگاه شده و معاونت‌های بهداشتی آن‌ها را تحویل بگیرند. واکسیناسیون به‌زودی به روال عادی بازخواهد گشت.»

سرگردانی سالمندان

صبح دوشنبه، سالمندان سرگردان، اما صبور در گروه‌های پرجمعیتی در مرکز تجمیعی واکسیناسیون کرونا در پارک هنرمندان تهران، جمع شده‌اند. جمعیت قابل توجهی داخل سوله ترزیق واکسن حضور دارند و نیمی هم پشت در مانده‌اند. هیچ‌کس در نوبت نیست، هر کس زودتر آمده، زودتر هم واکسن می‌زند.

با این که مسئولان وزارت بهداشت در دو روز گذشته از مردم خواسته بودند که مراجعه حضوری نداشته باشند، از طریق سامانه سلامت وزارت بهداشت اقدام به پیگیری و ثبت نام کنند و تزریق تنها برای دوز دومی‌ها انجام می‌شود، اما سالمندان نگران برای این که از قافله عقب نمانند، صبح زود خودشان را به مرکز شهر رساندند تا دوز دوم یا اول واکسن را بگیرند. برای هیچ‌کدام پیامکی از سوی وزارت بهداشت نیامده. ثبت نامی در کار نیست، تنها یک برگه کاغذ است که اسامی با خودکار روی آن نوشته می‌شود.

مسئولان مرکز، مدام به سالمندان تذکر می‌دهند که این وضعیت از نظر بهداشتی و رعایت پروتکل‌ها مورد تأیید وزارت بهداشت نیست و در چنین شرایطی به هیچ وجه واکسن تزریق نمی‌شود. همین تذکر‌ها منجر شد تا چند صف طولانی تشکیل شود و افراد به صورت رسمی منتظر بمانند. آن‌هایی که خارج از مرکز ایستاده‌اند، بلاتکلیف هستند، نمی‌دانند، باید بروند یا بمانند. واکسن به آن‌ها می‌رسد یا خیر.

با این حال می‌گویند که ترجیح‌شان به ماندن در این صف و زیر آفتاب است تا رفتن به خانه و نگرانی از این که آیا فردا به آن‌ها واکسن می‌رسد. اما این تمام ماجرا نیست؛ یکی از سالمندان در صف می‌گوید: «اگر الان واکسن نزنم باید چند ماه صبر کنم که واکسن ایرانی هم به اندازه همین واکسن‌های چینی اطمینان‌بخش شوند.»، اما نگهبان به او تأکید می‌کند که فقط برای دوز دومی‌ها واکسیناسیون انجام می‌شود.

نامه‌نگاری با وزیر بهداشت و رئیس دولت

چندی پیش همایون سامه‌یح، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس از برگزاری جلسه‌ای برای بررسی روند واکسیناسیون خبر داده و گفته بود: «مجلس بر اساس وظایف نظارتی‌اش بر روند واکسیناسیون، به‌خصوص موضوع تأخیر در تزریق دوز دوم واکسن کرونا، ورود کرده و جلسه‌ای در این باره برگزار می‌کند.»

او حالا درباره تداوم مشکلات تزریق واکسن به سالمندان و سرگردانی آن‌ها توضیحاتی به همشهری می‌دهد: «با وجود این که دوز اول به‌خوبی ترزیق شد، اما در رسیدن دوز دوم واکسن به سالمندان با مشکلاتی مواجه شده‌ایم، همین حالا هم در برخی شهر‌ها واکسن برای ترزیق دوم وجود ندارد.»

به گفته او دولت باید برای این وضعیت از قبل تدابیری می‌اندیشید تا شاهد ایجاد چنین شرایطی نباشیم: «باید برای خرید واکسن پیش‌بینی‌های لازم انجام می‌شد و دوز دوم ذخیره می‌شد تا حداقل اکنون شاهد عدد بهتری از تکمیل واکسیناسیون در کشور می‌بودیم.»

این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس می‌گوید با تولید واکسن داخلی این وضعیت هم تمام می‌شود: «از چند روز آینده تزریق واکسن کووبرکت آغاز می‌شود و به تولید انبوه می‌رسد. البته با وجود آغاز تزریق واکسن ایرانی، تأکید بر تکمیل فرایند واکسن‌های قدیمی با همان نمونه اولیه است و اگر کسی با آسترازنیکا و سینوفارم تزریق داشته باید دوز دوم را هم از این واکسن دریافت کند. هیچ تغییری نباید در این‌باره صورت بگیرد و رعایت زمان اعلام‌شده هم ضروری است.»

سامه‌یح به نکته دیگری اشاره می‌کند و آن هم تغییر در برخی مراکز واکسیناسیون است: «تغییر مراکز تزریق موجب سرگردانی مردم شده است. مراکزی را سراغ دارم که در گذشته تزریق دوز اول واکسن را انجام داده‌اند، اما سالمندان در مراجعه بعدی به این مراکز دست خالی مانده‌اند. این که اصلا دیگر ترزیق واکسنی در این مراکز صورت نمی‌گیرد و آن‌ها سالمندان را به مراکز دیگر حواله می‌دهند، نشانه بی‌برنامگی است و ما هم نامه‌نگاری‌هایی درباره روشن‌شدن مشکلات واکسن با رئیس‌جمهور و وزارت بهداشت داشته‌ایم.»

باید از آسیب‌های روانی تزریق واکسن به سالمندان جلوگیری شود

بیش از ۲‌ماه است که سالــــمندان به عنوان اولویت‌های فاز دوم واکسیناسیون، در صف‌های کوتاه و بلند مراکز سلامت می‌ایستند تا واکسن تزریق کنند.

با این که روند واکسیناسیون در ابتدا قابل قبول بود، اما در میانه کار، در شرایطی که هنوز خیلی‌ها دوز اول را دریافت نکرده و بسیاری دیگر در روز‌های نزدیک به تزریق دوز دوم‌شان قرار داشتند، محموله واکسن تمام شد و مراکز دست خالی ماندند. حدود دو هفته، واکسیناسیون به طور کاملا قطره چکانی در تعداد بسیار محدودی از این مراکز انجام می‌شد. حالا در این مدت بسیاری از سالمندان از ترس ابتلا به کرونا و جاماندن از واکسیناسیون مراجعه‌های متوالی‌ای به مراکز سلامت داشتند.

تجمع‌های گسترده در مقابل این مراکز، اما با اضطراب و استرس‌های فراوانی برای سالمندان که خود مبتلا به انواع بیماری‌های زمینه‌ای هستند همراه است که سلامت روان آن‌ها را به خطر می‌اندازد.

حسام‌الدین علامه، سرپرست دبیرخانه شورای ملی سالمندان توضیحاتی در این باره می‌دهد: «بحث برنامه عملیاتی گروه‌بندی واکسیناسیون سالمندان بر عهده وزارت بهداشت است و هیچ نهاد دیگری در این زمینه دخالت ندارد. تنها در مورد سالمندان مراکز اقامتی تحت پوشش سازمان بهزیستی، واکسیناسیون با همکاری این سازمان انجام شد. همه این‌ها در شرایطی است که از همان ابتدا هیچ دعوتی از ما نشد تا در بحث واکسیناسیون سالمندان ورود کنیم.»

او هم تأکید می‌کند که روند واکسیناسیون سالمندان با مشکلاتی همراه است، با این حال می‌گوید: «نمی‌توان عواملی از جمله تامین منابع مالی، کمبود واکسن و بدعهدی کشور‌های مبدا در تحویل محموله‌ها که مهم‌ترین عامل کُندی و ایجاد اختلال در روند واکسیناسیون کشور است را هم نادیده گرفت. این مسئله تنها شامل کشور ما نیست و بسیاری از کشور‌های دیگر هم با مشکلات این چنینی مواجه هستند.»

سرپرست دبیرخانه شورای ملی سالمندان، تامین واکسن را اولویت مهم بخش درمانی کشور می‌داند، اما معتقد است درباره سالمندان باید به دو مسئله دیگر هم توجه شود؛ اول ایجاد تمایل و رفع مقاومت نسبت به واکسیناسیون است که به آگاهی‌بخشی گسترده و ایجاد احساس امنیت و رفع اضطراب در سالمندان منجر می‌شود. این افزایش آگاهی یکی از ضرورت‌های واکسیناسیون سالمندان است و باید از آسیب‌های روانی ناشی از تزریق واکسن که به هر دلیلی با آن مواجه هستند جلوگیری کرد.

نکته بعدی، توجه به سالمندانی است که امکان مراجعه به مراکز بهداشتی را ندارند و تعیین تکلیف وضعیت واکسیناسیون آن‌ها می‌تواند موجب رفع دغدغه‌هایشان شود. او می‌گوید: «خود موضوع واکسیناسیون، برای سالمندان اضطراب‌آور است، برخی از آن‌ها از عوارض ناشی از تزریق هم می‌ترسند. حالا تامین نشدن دوز دوم، دغدغه دیگری را برایشان رقم زده است.»

علامه در پاسخ به این سؤال که آیا بهتر نبود وزارت بهداشت دوز دوم واکسن را ذخیره می‌کرد، توضیح می‌دهد: «مشکل تامین نشدن دوز دوم، قطعا اضطراب‌زا بوده است، اما نباید تمام کوتاهی‌ها را گردن وزارت بهداشت انداخت؛ این وضعیت در بسیاری از کشور‌ها وجود دارد. سیاست وزارت بهداشت خرید واکسن و تزریق بوده و چنانچه کشور‌های مبدا تعهداتشان را در این زمینه به موقع انجام می‌دادند اکنون ضرورتی بر ذخیره دوز دوم احساس نمی‌شد و روند واکسیناسیون هم به خوبی ادامه داشت. به هر حال اگر تقصیر از مدیریت داخلی نباشد و مربوط به محدودیت تولید و عرضه باشد، آن وقت بحثی فراتر از عملکرد وزارت بهداشت و واکسیناسیون مطرح است، اما باید روند عقد قرارداد، خرید واکسن و نحوه ورود آن از سوی وزارت بهداشت مدیریت می‌شد تا شاهد وقوع این مشکلات نباشیم.»

مجله خواندنی ها
مجله فرارو
پرطرفدارترین عناوین