فرارو | ریشه‌های یک فرار بزرگ!
کد خبر: ۳۸۷۹۴۷
مزدک دانشور در گفتگو با فرارو فرار مالیاتی پزشکان را بررسی کرد
پیشنهاد من این است که دولت برنامه‌های خود را به سمتی پیش برد که نه فقط از پزشکان بلکه از تمام نهاد‌های قدرت و ثروت مالیات تصاعدی و پلکانی بگیرد و ملاکش در این زمینه ریشه‌های ثروت آنها، شکل سرمایه‌های افراد و میزان دارایی آن‌ها باشد. دولت باید تلاش کند از ایجاد تمایز بین نهاد‌ها و افراد مختلف پرهیز کنند و همه در نهایت موظف شویم به میزان سهمی که از جامعه می‌گیریم، سهم بیشتری را هم به جامعه بدهیم.
تاریخ انتشار: ۱۷:۵۸ - ۰۸ بهمن ۱۳۹۷
مزدک دانشور در گفتگو با فرارو تحلیل کرد: عدم وجود شفافیت مهم‌ترین عامل فرار مالیاتی پزشکان
 
فرارو- یک پزشک و انسان شناس پزشکی می‌گوید: متاسفانه در ایران، کلا به موضوع پرداخت مالیات، به عنوان یک "پول زور" نگریسته می‌شود. این در حالی است که در کشور‌های دیگر مانند کانادا و کشور‌های شمال اروپا هر زمان که شما مالیات پرداخت کنید، مطمئن هستید مالیات مورد نظر، صرف بهبود وضعیت عمومی جامعه و تامین امنیت شما در دوره‌های مختلف زندگیتان و در حوزه‌های مختلف می‌شود. در عین حال شما مطمئن هستید که فقرا و دردمندان جامعه از حداقل‌هایی برخوردار می‌شوند. حال آنکه در ایران شما علاوه بر پرداخت مالیات باید برای آموزش، بهداشت و درمان، تغذیه و مسکن که نیاز‌های پایه است، هزینه‌های بسیاری بپردازد و در کنار آن شاهد فقر و خیابان خوابی و زباله گردی باشید.
 
مزدک دانشور، عضو انجمن جامعه شناسی ایران در گفتگو با فرارو، در ابتدا برای شفاف شدن هرچه بیشتر دموگرافی پزشکان در ایران آمار‌هایی را که به صورت رسمی از سوی وزارت بهداشت منتشر شده، ملاک قرار می‌دهد و نمای کلی از تعداد و تخصص پزشکان ذکر می‌کند: در حال حاضر نزدیک به ۱۸۰ هزار پزشک در کشور شماره نظام پزشکی دریافت کرده اند، ولی برآورد‌ها نشان می‌دهد که با احتساب آنان که بازنشسته هستند و بعضی دیگر که ترجیح داده اند که شغل پزشکی اختیار نکنند حدود ۱۲۰ هزارنفر پزشک و دندانپزشک فعال در کشور داریم که از آن میان بیش از ۴۰ هزار نفر پزشک عمومی، بیش از ۲۰ هزارنفر دندانپزشک و ۴۰ هزار نفر متخصص و فوق تخصص و ۱۵ هزار نفر رزیدنت یا دانشجوی تخصص و فوق تخصص هستند.

او در رابطه با میزان دریافتی‌های پزشکان می‌گوید: با توجه با ساختار آموزش پزشکی، که در آن رزیدنت‌ها و دانشجویان فوق تخصص (فلو)، فقط حقوق دوران آموزش دریافت می‌کنند و این حقوق حداکثر ۲ میلیون تومان است، می‌توان حدس زد که بیش از ۱۵ هزار نفر از این پزشکان (که برخی از آن‌ها متأهل نیز هستند) در فقر مطلق زندگی می‌کنند. در عین حال پزشکان عمومی که با ویزیت بیماران گذران عمر می‌کنند، نیز از درآمد چندانی برخوردار نیستند.
 
دانشور اینطور ادامه می‌دهد: پزشکان، دندانپزشکان و متخصصان جوان که در حال گذراندن دوران طرح یا سربازی هستند و یا در مطب‌ها و کلینک‌های دیگران کار می‌کنند، نیز درآمد بالایی ندارند. متخصصانی که در گروه‌های تشخیصی و بیهوشی هستند، دریافتی چندانی ندارند. حتی متخصصان و جراحانی که جزو گروه‌های خاصی نیستند و برایشان بیماران "پاس" نمی‌شود هم چندان بهره‌مند نیستند. به زبان دیگر جراحانی که در شبکه‌های ارتباطی و انتقال بیمار به سر نمی‌برند، چندان از تخصصشان بهره‌مند نمی‌شوند. فقط می‌ماند معدودی از پزشکان متخصص که قرارداد‌های خوب دارند یا پزشکان و دندانپزشکانی که در کار‌های زیبایی و لاکچری مشغول شده‌اند و نبض بازار را دریافته‌اند.

این عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران، در ادامه اینگونه نتیجه‌گیری می‌کند، که از نظر سطح درآمدی، سه گروه در جامعه پزشکان ایران قابل شناسایی هستند. ۸۰ درصد پزشکان از زیر خط فقر تا درآمد معمولی، ۱۵ درصد پزشکان درآمد بسیار خوب و بالا و ۵ درصد دیگر درآمد‌های افسانه‌ای دارند.

دانشور به عنوان یک انسان شناس، گروه سوم یعنی گروه ۵ درصدی را متفاوت از دیگر اقشار پزشکی معرفی می‌کند و می‌گوید: در ارتباط با گروه سوم، باید گفت که متاسفانه جایگاهی که این افراد اشغال کرده‌اند و درآمدی که دارند به واسطه رانت بوده است و در واقع اکثر آن‌ها در ارتقای جایگاه خود از روابط قدرت و ثروت استفاده می‌کنند و بقیه گروه‌ها نمی‌توانند از طریق درمان و دستمزد جراحی و درمان به جایگاه آن‌ها دست پیدا کنند.

او در توضیح دلایل متمایز بودن این قشر از دیگر پزشکان بیان می‌کند: از جمله دلایلی که این گروه را بیشتر از سایر گروه‌ها، ثروتمندتر ساخته این است که به عنوان مثال، مجوز واردات مواد و تجهیزات خاص، قرارداد‌های انحصاری و رانتی، یا مجوز جراحی‌های خاص و یا مجوز بیمارستان‌سازی و تاسیس کلینیک را به برخی از آن‌ها داده‌اند. در اصل درآمد آن‌ها به واسطه رانتی است که به آن دست یافته‌اند وگرنه محال است از طریق کار‌های معمولی که یک پزشک و یا دندانپزشک انجام می‌دهد به آن ثروت‌های افسانه‌ای دست پیدا کرد. علاوه بر این می‌توان به آن دو پزشک متخصصی که به واسطه فساد در واردات تجهیزات پزشکی محکوم شدند نیز اشاره کرد و نشان داد که افراد فاسد در هر گروه اجتماعی نیز به سرعت پلکان قدرت و ثروت را طی می‌کنند.

مزدک دانشور در ارتباط با موضوع پرداخت مالیات در بین حوزه‌های مختلف کشور، اظهار می‌کند: مالیات‌گیری یکی از مشروع‌ترین کار‌هایی است که دولت‌ها انجام می‌دهند و همه اقشاری که سطح درآمدشان از یک میزانی بالاتر است، موظف به پرداخت مالیات هستند. نرخ دقیق مالیات این افراد می‌بایست، بر اساس هزینه‌های آنها، وام‌هایی که دریافت می‌کنند و دارایی‌هایی که دارند، باشد و به صورت پلکانی افزایش پیدا کند.

دانشور در ادامه به طور ویژه از نحوه مالیات‌های جامعه پزشکی نیز صحبت می‌کند و می‌گوید: این که جامعه امروز تا این اندازه، به مسئله مالیات دادن جامعه پزشکی حساس شده است، به این خاطر است که پزشکان تنها گروه قدرتمندی هستند که دست جامعه به آن‌ها می‌رسد. زیرا جامعه توان پاسخگو کردن نهاد‌های قدرت و ثروت دیگری را که خیلی بیشتر از جامعه پزشکی قدرتمند و ثروت‌مند هستند را ندارد و گروه پزشکان تنها نهاد قدرت و ثروتی هستند که جامعه توان دریافت مطالباتی از آن‌ها را دارد.

او در این رابطه اضافه می‌کند: این که جامعه توانسته یکی از نهاد‌های قدرت را در زمینه گرفتن مالیات، ملزم به پاسخگویی کند، اتفاق خیلی خوب و مبارکی است. اما نباید فراموش کرد که بجز پزشکان، گروه‌های قدرت و ثروت دیگری هم هستند که می‌توانند در درآمد‌های مالیاتی دولت سهم بسیار موثر و قابل توجهی داشته باشند. با این وجود قدرت جامعه برای مالیات‌گیری از سایر بخش‌های پرقدرت بسیار محدود است.

دانشور با انتقاد از وضعیت حاکم در بحث هزینه‌کرد مالیات‌های دریافتی در کشور بیان می‌کند: متاسفانه در ایران، کلا به موضوع پرداخت مالیات، به عنوان یک "پول زور" نگریسته می‌شود. این در حالی است که در کشور‌های دیگر مانند کانادا و کشور‌های شمال اروپا هر زمان که شما مالیات پرداخت کنید، مطمئن هستید مالیات مورد نظر، صرف بهبود وضعیت عمومی جامعه و تامین امنیت شما در دوره‌های مختلف زندگیتان و در حوزه‌های مختلف می‌شود. در عین حال شما مطمئن هستید که فقرا و دردمندان جامعه از حداقل‌هایی برخوردار می‌شوند. حال آنکه در ایران شما علاوه بر پرداخت مالیات باید برای آموزش، بهداشت و درمان، تغذیه و مسکن که نیاز‌های پایه است، هزینه‌های بسیاری بپردازد و در کنار آن شاهد فقر و خیابان خوابی و زباله گردی باشید.

این عضو انجمن جامعه شناسی در‌این باره بیان می‌کند: اخذ مالیات، در دولت‌های پیشرفته‌ای مانند هلند کانادا و سوئد، شفافیت بیشتری دارد. به این ترتیب که دولت به طور کامل مشخص می‌کند، مالیات به دست آمده را در چه راه‌هایی صرف کرده و برای آینده چه برنامه‌ای برای استفاده از آن دارد و شهروندان همه این موارد را می‌دانند. اما در مقابل، دولت ما در بخش مربوط به هزینه‌کرد هزینه‌های مربوط به مالیات، شفافیت چندانی ندارد و ما نمی‌دانیم در بسیاری از موارد چه اتفاقی برایشان می‌افتد.

وی معتقد است، شفاف‌سازی دولت به میزان زیادی تعهد جامعه پزشکی را برای پرداخت مالیات بیشتر می‌کند. اگر شهروندان مطمئن باشند که مالیات‌های پرداختی از طرف آنها، صرف بهبود وضعیت جامعه و خودشان می‌شود، حتما از این امر استقبال می‌کنند.

دانشور عدم رعایت عدالت در دریافت مالیات‌ها و درآمد‌های این حوزه را از دیگر مشکلات مربوط برشمرده و می‌گوید: در کشور‌های دیگری که در این حوزه قوانین عادلانه‌تری دارند و به همه افراد فارغ از نسبت‌های آشنایی و خانوادگیشان و فقط بر حسب درآمد‌هایی که دارند، مالیات تعلق می‌گیرد و نقش موضوعات دیگری مانند نسبت‌های خانوادگی و دوستی و رانت و مسائل این‌چنینی بسیار کمتر است. با این وجود در ایران شما، مالیات می‌دهید هیچ خدماتی هم نمی‌گیرید، در عین حال شفافیتی هم در این زمینه وجود ندارد و از همه مهتر آنکه فرض می‌کنید که عدالت در مالیات گیری رعایت نشده است. اگر سه شرط موردنظر، به صورت کامل اجرایی شود، همه اقشار جامعه با علاقه به پرداخت مالیات روی می‌آورند.

او در جواب این سوال که راه حل پیشنهادی شما برای اینکار چیست، گفت: به اعتقاد من یکی از بهترین اقدامات برای از بین بردن مشکلات موجود در بخش فرار مالیاتی این است که مانند بانک مرکزی تمام حساب‌های بانکی افراد تحت نظارت اداره دارایی قرار گیرند و همه حساب‌های بانکی و پزشکان و اطرافیان آن‌ها و دیگر نهاد‌های قدرت و ثروت از این راه کنترل شوند.

وی راه‌اندازی کمپین نصب کارتخوان در تمام مطب‌های پزشکی و دندان‌پزشکی را از راهکار‌های کم اثر مقابله با فرار مالیاتی برمی‌شمارد و بیان می‌کند: نصب کارتخوان‌ها اگرچه نقش مهمی در اصلاح این زمینه دارد، اما بسیاری از درآمد‌های بالای پزشکی که گفتیم فقط از راه ویزیت بیماران به دست نمی‌آید و دلایل دیگری برای درآمد آن ۵ درصد فراثروتمند وجود دارد. برخی از روابطی که بین شرکت‌های پزشکی و داروسازی و همچنین بین برخی از پزشکان بسیار ثروتمند وجود دارد در این درآمد‌های نجومی ۵ درصد از پزشکان بسیار موثر است و در اصل این رانت‌های وارداتی و مربوط به حوزه توزیع هستند که منبع پول‌های کلان محسوب می‌شوندکه اصلا با نصب کارتخوان قابل رصد کردن نیست بلکه باید تمامی حساب‌های بانکی تمامی افراد جامعه تحت اختیار نظام مالیاتی قرار بگیرد.

مزدک دانشور به عنوان یک پزشک اظهار می‌کند: در صورتی که شفافیت در حوزه سلامت و پزشکی بیشتر شود، امکان مقابله با فرار‌های مالیاتی نیز بیشتر خواهد شد. به این ترتیب که بیمارستان‌ها موظف شوند منبع و هزینه مواد و تجهیزات، شرکت‌های طرف قرارداد و میزان هزینه کرد را به صورت شفاف اعلام کنند و همچنین تعداد بیمار‌ها و حقوقی که به پزشکانشان می‌دهند را کاملا معلوم کنند و نهاد‌های نظارتی را در جریان تمام این موارد بگذارند. از این طریق فراتر از شفاف سازی رفته و بلور سازی کنند و نهاد‌های جامعه مدنی و مطبوعات را هم در جریان بگذارند.

او در پایان نیز اضافه می‌کند: پیشنهاد من این است که دولت برنامه‌های خود را به سمتی پیش برد که نه فقط از پزشکان بلکه از تمام نهاد‌های قدرت و ثروت مالیات تصاعدی و پلکانی بگیرد و ملاکش در این زمینه ریشه‌های ثروت آنها، شکل سرمایه‌های افراد و میزان دارایی آن‌ها باشد. دولت باید تلاش کند از ایجاد تمایز بین نهاد‌ها و افراد مختلف پرهیز کنند و همه در نهایت موظف شویم به میزان سهمی که از جامعه می‌گیریم، سهم بیشتری را هم به جامعه بدهیم.