سونامیِ رفتن لاریجانی
میکاییل جلالی
استعفای لاریجانی که ظاهرا برای چندمین بار تقدیم رییس جمهور شده بود بالاخره از سوی آقای احمدی نژاد پذیرفته شد.
اکنون که پرونده هستی ایران در نقطه سرنوشت سازی قرار گرفته و ما میان گزینه «تحریم-جنگ» و «تعلیق غنی سازی» انتخاب دیگری نداریم، لاریجانی با دستانی بسته از سوی احمدی نژاد به دیدار سولانا خواهد رفت تا بیشتر از آنکه به عنوان نماینده ایران بگوید، «جلیلی» جانشین خود، را به مذاکره کنندگان اروپایی معرفی کند. جلیلی که تنظیم کننده متن سخنرانی های احمدی نژاد در مجامع بین المللی است و در واقع وزیر امور خارجه در سایه جمهوری اسلامی ایران به حساب می آمده است اکنون با خروج از سایه غرب را بیش از پیش نگران خواهد کرد؛ چراکه احمدی نژاد یک بار دیگر نشان داد حتی کارآمدترین نیروهای اصولگرا که زمانی یک تنه باررقابت سیاسی اصولگرایان با اصلاح طلبان را به دوش کشیده بودند، از نظر وی بیش از حد محتاط و ترسو هستند.
این در حالی است که تیم مذاکره کننده هسته ای ایران، با تلاش هایی قابل ستایش دست کم سولانا و البرادعی را به مذاکرات وعیدی-هاینون راضی کرده بودند. مذاکراتی که 1+5 را دچار اختلاف نظر کرده و مانع از اجماع برای تصویب قطعنامه سوم گردید.
لاریجانی، این سیاستمدارِ کهنه کار رفتاری از خود نشان می داد که برای دیپلماتهای غربی قابل فهم و مورد توجه بود. احتمالا همین رفتارها برای احمدی نژاد پذیرفتنی نبود و نقطه ضعف لاریجانی محسوب می شد.
هر چند الهام سخنگوی دولت نهم سعی کرده دلایل شخصی را عامل استعفای لاریجانی بداند اما به طور حتم این اختلافات ریشه ای که کم و کیف آن بیشتر از حدس و گمان کارشناسان مشخص نبوده و پشت درهای بسته شورای امنیت باقی مانده، عامل اساسی این استعفا بوده است.
لاریجانی به عنوان یکی ازمهره های اصلی اصول گرا قطعا پیش از آنکه به فکر استعفا باشد به بعد از آن اندیشیده است. اگرچه وی به طور رسمی می تواند به عنوان مشاور رهبری باقی مانده وبه فعالیت سیاسی خود ادامه دهد اما او که در اردوی اصولگرایان به عقلگرایی شهره بوده و از وجهه خاصی میان طیف های مختلف اصول گرا وحتی اصلاح طلب برخوردار است، می تواند یکی از کاندیدادهای ورود به مجلس مطرح باشد. این گمانه بیشتر از آن رو محتمل می نماید که اکنون اصولگرایان با حرارت تمام به دنبال چهره هایی شاخص و محبوب و مورد اعتماد هستند تا در فهرست مشترک خود بگنجانند و لاریجانی واجد تمام این شرایط است.
در این میان بحث مهلت قانونی استعفا مطرح است که لاریجانی با طرح این ادعا که استعفای اولش-که توسط رییس جمهور پذیرفته نشده- پیش از پایان مهلت قانونی استعفا بوده است، می تواند وزرات کشوری ها را که از دوستان وی محسوب می شوند به راحتی مجاب کند که به عنوان یک استثناء از وی ثبت نام به عمل بیاورند.
خروج لاریجانی از شورای امنیت می تواند حامل این پیام باشد که بخش عمده ای از اصولگرایان به این نتیجه رسیده اند که باید وزن تلاش سیاسی خود را معطوف به سیاست داخلی کنند. رویکرد دولت احمدی نژاد در عرصه داخلی به خصوص در بخش اقتصادی نه تنها به کاهش چالش ها منجر نشده بلکه تورم در کالاهای اساسی و مسکن و همچنین بی مهری وی نسبت به احزاب اصولگرایان در موقعیتی چالشی قرار داده است.
اما باید منتظر بود و دید آیا احمدی نژاد به تغییر در عرصه سیاست خارجی ادامه خواهد داد یا نه؟ متکی در انتخابات ریاست جمهوری نهم جزو عناصر اصلی ستاد انتخاباتی آقای لاریجانی بوده و رفتن لاریجانی می تواند عامل تزلزل وی باشد. کما اینکه جلیلی معاون اروپا و آمریکای وی نیز از این پس در سمت جدید خود می تواند با اعمال نفوذ بیشتر وزارت امور خارجه ای را که از انفعال رنج می برد، منفعل تر سازد.
اهمیت این موارد زمانی بیشتر مشخص می شود که تیم لاریجانی از جمله وعیدی(معاون لاریجانی) نیز از شورای امنیت بروند. اتفاقی که با توجه به رفتارهای خاص آقای احمدی نژاد و یارانش بعید نیست.
