۲۶۸۰۳ مطلب
جنگ شش‌ماهه آمریکا و ایران بدون دستیابی واشنگتن به اهداف اصلی ادامه یافته و در کنار فشارهای نظامی، بحران انرژی و هزینه‌های منطقه‌ای را تشدید کرده است. ترامپ اکنون با تشدید تحریم‌ها و طرح «روز دی اقتصادی» تلاش می کند تهران را تحت فشار قرار دهد، اما تجربه پنج دهه تحریم و مقاومت ایران، موفقیت این راهبرد را زیر سؤال برده است. هم‌زمان، خطر انتقال فشار اقتصادی به میدان نظامی، اختلاف بر سر تنگه هرمز و نبود اراده جدی برای مذاکره، چشم‌انداز پایان بحران را مبهم کرده است.
هیاتی از پاکستان در «خانه پاکستان» در تهران با سفیر این کشور، دیدار و گفت‌وگو کرد.
راهبرد تازه ترامپ موسوم به «روز دی اقتصادی» در عمل بازگشت به سیاست فشار حداکثری است؛ سیاستی که پیش‌تر نیز نتوانست ایران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار کند. آمریکا اکنون میان تشدید فشار و نگرانی از پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی، بازار انرژی و روابط با چین گرفتار شده است. تحلیلگران هشدار می‌دهند فشار بیشتر ممکن است جنگ را طولانی‌تر کرده و ایران را به واکنش‌های شدیدتر سوق دهد. در این میان، چین به مهم‌ترین متغیر موفقیت یا شکست نقشه واشنگتن تبدیل شده است.
جنگ ایران و آمریکا بار دیگر محدودیت راهبرد ۴۷ ساله واشنگتن را آشکار کرده است. حملات نظامی نتوانستند ایران را شکست دهند و تحریم‌ها نیز با وجود تحمیل هزینه‌های سنگین، تهران را به تسلیم وادار نکرده‌اند. ایران اکنون با تکیه بر توان باقی‌مانده نظامی و اهرم تنگه هرمز، قادر است هزینه فشار را به آمریکا و اقتصاد جهانی منتقل کند. این تجربه، اجماع واشنگتن درباره آینده سیاست ایران را نیز از میان برده و ضرورت بازنگری در راهبرد آمریکا را برجسته کرده است.
محسن جلیلوند، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی معتقد است .در شرایط فعلی، شاید مهم ترین هدف این باشد که اجازه ندهیم بحران بزرگ تر شود. اگر مذاکره بتواند بخشی از فشارهای اقتصادی و سیاسی را کاهش دهد، همین خودش یک نتیجه است.
در پی آغاز عملیات جدید تحریمی آمریکا علیه شبکه‌های نفتی، مالی و لجستیکی ایران، یک دیپلمات پیشین معتقد است واشنگتن با افزایش مرحله‌ای فشار، در حال آزمودن واکنش تهران و پکن است؛ مسیری که در صورت تهدید منافع چین، می‌تواند به بخشی از رقابت گسترده‌تر آمریکا و چین تبدیل شود. از طرفی تا زمانی که دو طرف ندانند در پایان مسیر چه امتیازی می‌خواهند، فشار اقتصادی به‌تنهایی راهی برای رسیدن به توافق باز نمی‌کند.
طرح «روز دی اقتصادی» اسکات بسنت برای تشدید فشار بر ایران، به‌جای پایان دادن به جنگ و آرام کردن بازار نفت، ممکن است به تشدید درگیری و واکنش نظامی تهران منجر شود. ایران همچنان توان اثرگذاری بر تنگه هرمز و زیرساخت‌های انرژی منطقه را دارد و چین نیز با خرید بخش عمده نفت ایران، مانعی مهم برای سیاست واشنگتن است.
دولت ترامپ با آغاز «عملیات طرد اقتصادی» می‌خواهد ایران و شرکای تجاری‌اش را تحت فشار قرار دهد؛ با این حال، همراه نشدن چین و روسیه اجرای این طرح را دشوار کرده است. استاد اقتصاد دانشگاه جانز هاپکینز معتقد است کارنامه تحریم‌های آمریکا علیه ایران، با وجود تمام آسیب‌هایی که به اقتصاد کشور وارد کرده‌اند، از نظر دستیابی به هدف نهایی تقریباً «کارنامه‌ای کاملاً شکست‌خورده» بوده است.
تحریم‌ها، محاصره دریایی و تغییر مسیر تجارت؛ چرا شمال برای تهران حیاتی‌تر از همیشه شده است؟ دریای خزر که سال‌ها در حاشیه محاسبات امنیتی ایران قرار داشت، اکنون تحت تأثیر عواملی به یکی از عرصه‌های مهم راهبردی ایران تبدیل شده است.
به گزارش نیویورک‌تایمز، جنگ ایران و آمریکا نشان داده است که نه تهران توان بستن کامل تنگه هرمز را دارد و نه واشنگتن قادر به بازگشایی کامل آن است. ایران با هزینه‌ای نسبتاً پایین توانسته عبور نفتکش‌ها را مختل کند و آمریکا نیز برای حفظ مسیر آزاد با هزینه‌های نظامی و اقتصادی سنگینی روبه‌روست. پرداخت عوارض عبور و همکاری احتمالی ایران و عمان می‌تواند راه‌حلی عملی باشد؛ توافقی که جایگاه منطقه‌ای ایران را تقویت و ثبات بازار انرژی را افزایش دهد.
