وضعیت قرمز در ذخایر نفت آمریکا

فرارو- هنری پاتریکات، تحلیلگر بانک UBS، می‌گوید وضعیت پیرامون تنگه هرمز بار دیگر رو به وخامت گذاشته است؛ به‌طوری که آخرین داده‌های رصد روزانه این بانک، از تشدید تنش‌های نظامی، کاهش تردد نفت‌کش‌ها و افت شدید حجم بارگیری نفت در خلیج فارس حکایت دارد. 

به گزارش فرارو به نقل از SUBSTACK، به گفته پاتریکات، بازار نفت این بار با شرایطی متفاوت نسبت به آغاز تنش‌ها با ایران روبه‌رو است؛ زیرا مجموع ذخایر نفت خام تجاری و ذخایر استراتژیک آمریکا به حدود ۷۲۶ میلیون بشکه کاهش یافته که پایین‌ترین سطح مجموع این ذخایر در حدود چهار دهه اخیر محسوب می‌شود. از این میزان، حدود ۴۱۱ میلیون بشکه ذخایر تجاری است، در حالی که ذخایر اضطراری نیز پس از استفاده گسترده برای تعدیل آثار اقتصادی جنگ، به‌شدت کاهش یافته‌اند. 

وی تأکید می‌کند که بسته شدن نخست تنگه هرمز با آزادسازی گسترده ذخایر استراتژیک و کاهش ذخایر تجاری مدیریت شد، اما بخش عمده این ظرفیت حمایتی اکنون مصرف شده است. به همین دلیل، مدیریت یک تعطیلی مجدد و طولانی‌مدت به‌ویژه برای کشورهایی مانند عراق و کویت که گزینه‌های محدودی برای صادرات نفت دارند، بسیار دشوارتر خواهد بود. 

به گفته این تحلیلگر، فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی مانند گازوئیل، بنزین و سوخت جت ممکن است به نقطه فشار اقتصادی فوری‌تری تبدیل شوند، زیرا این بازارها هم‌اکنون نیز با محدودیت عرضه مواجه هستند. او هشدار می‌دهد که اختلال پایدار بعدی دیگر صرفاً با استفاده از ذخایر موجود قابل جبران نخواهد بود و احتمالاً مدیریت آن مستلزم سهمیه‌بندی ناشی از افزایش قیمت‌ها خواهد بود. 

پاتریکات می‌گوید: «تنگه هرمز بار دیگر بسته شده، اما این بار بازار نفت با سپری بسیار ضعیف‌تر نسبت به آغاز تنش‌ها با ایران، با این اختلال روبه‌رو می‌شود. این همان بخشی از ماجراست که بازار ممکن است همچنان آن را دست‌کم گرفته باشد.» 

وی با اشاره به کاهش سطح ذخایر نفت آمریکا افزود: «بازار نفت اکنون به تهِ مخزن رسیده است. اگرچه هنوز مقداری نفت در سیستم وجود دارد، اما آن حاشیه اطمینان کافی برای عملیات عادی تا حد زیادی از بین رفته است. ذخایر باقی‌مانده باید پاسخگوی تقاضای معمول، فعالیت پالایشگاه‌ها و شوک ژئوپلیتیک احتمالی بعدی باشند؛ آن هم در شرایطی که تنگه هرمز دوباره در حال مسدود شدن است.» 

به گفته این تحلیلگر، بسته شدن اولیه تنگه هرمز یک شوک تاریخی در عرضه بود، اما دولت‌ها با استفاده از تقریباً تمامی ذخایر در دسترس، مانع از تبدیل آن به یک بحران اقتصادی فوری شدند. ذخایر استراتژیک با سرعتی بی‌سابقه آزاد شد، چین واردات خود را کاهش داد و از ذخایر داخلی استفاده کرد و کشورهای تولیدکننده خلیج فارس نیز مخازن ذخیره‌سازی خود را تخلیه کردند و هر زمان که شرایط امنیتی اجازه می‌داد، محموله‌ها را از تنگه عبور دادند. 

آژانس بین‌المللی انرژی نیز اعلام کرده است که کشورهای عضو تاکنون حدود سه‌چهارم از برنامه آزادسازی اضطراری ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای اعلام‌شده در ماه مارس را مصرف کرده‌اند. به گفته این آژانس، این اقدام از جهش بیشتر قیمت نفت پس از بسته شدن اولیه تنگه هرمز جلوگیری کرد، اما ادامه برنامه آزادسازی باقیمانده احتمالاً تنها برای چند هفته دیگر امکان‌پذیر خواهد بود. 

پاتریکات معتقد است بازار نفت اکنون در حالی وارد مرحله جدید تنش‌ها شده که «نشانگر سوخت از قبل قرمز شده است.» به گفته او، به همین دلیل، تداوم بسته بودن تنگه اهمیت بسیار بیشتری از آن چیزی دارد که تغییرات قیمت نفت برنت نشان می‌دهد. 

وی یادآور شد که پس از توافق اولیه میان واشنگتن و تهران، قیمت نفت برنت از حدود ۱۰۰ دلار به اندکی بیش از ۷۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت، زیرا معامله‌گران بازگشت تدریجی صادرات نفت خلیج فارس را پیش‌خور کرده بودند. اما اکنون این خوش‌بینی در حال از بین رفتن است؛ به‌گونه‌ای که قیمت نفت برنت دوباره از ۸۷ دلار عبور کرد و سپس به نزدیکی ۸۵ دلار در هر بشکه بازگشت. 

به گفته وی، خطر اصلی تنها افزایش دوباره قیمت نفت خام نیست، بلکه از بین رفتن ذخایری است که تاکنون به سیاست‌گذاران، پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان فرصت مدیریت بحران را می‌داد. 

این تحلیلگر خاطرنشان کرد که در ماه‌های ابتدایی جنگ، اکثر تحلیلگران نفت برآورد می‌کردند حدود ۴۰۰ میلیون بشکه ذخایر تجاری مازاد در جهان وجود دارد، اما اکنون بیشتر این ذخایر مصرف شده است. 

پاتریکات افزود: «بازار نفت تمام نشده است، اما پاسخ‌های آسان آن رو به پایان است. بازارهای نفت زمانی می‌توانند بحران‌های ژئوپلیتیکی را تحمل کنند که موجودی کافی، ظرفیت مازاد و مسیرهای کشتیرانی باز وجود داشته باشد. اما وقتی موجودی‌ها کاهش یابد، ذخایر اضطراری مصرف شود و مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان بارها بر اساس تحولات نظامی و دیپلماتیک باز و بسته شود، بازار به‌مراتب بی‌ثبات‌تر خواهد شد.» 

به گفته وی، تنگه هرمز به‌طور معمول حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت را منتقل می‌کند. عربستان سعودی بخشی از صادرات خود را از طریق زیرساخت‌های دریای سرخ هدایت کرده و صادرات غربی خود را افزایش داده است، اما عراق و کویت به دلیل نداشتن مسیرهای جایگزین، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. 

او همچنین گفت امارات متحده عربی اگرچه امکان تغییر مسیر بخشی از صادرات خود را دارد، اما حتی زیرساخت‌های اضطراری آن نیز هدف حملات قرار گرفته‌اند. به گفته وی، دو ابرنفتکش فعال در این مسیر طی هفته جاری هدف قرار گرفته‌اند که نشان می‌دهد اگر کشتی‌ها نتوانند با امنیت تردد کنند، وجود نفت نیز کمکی به بازار نخواهد کرد. 

این تحلیلگر همچنین به وضعیت بازار فرآورده‌های نفتی اشاره کرد و گفت حملات اوکراین به ظرفیت پالایشگاهی روسیه، بازار گازوئیل را تحت فشار قرار داده و اختلال در صادرات خلیج فارس نیز زنجیره تأمین بنزین و سوخت جت را با محدودیت روبه‌رو کرده است. قیمت عمده‌فروشی گازوئیل در اروپا به‌شدت افزایش یافته و آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که با ادامه فصل اوج مصرف در نیمکره شمالی، محدودیت عرضه سوخت ممکن است تشدید شود. 

پاتریکات تأکید کرد: «اینجاست که خطر تورم جدی‌تر می‌شود. قیمت نفت خام ممکن است با هر شایعه آتش‌بس افزایش یا کاهش یابد، اما قیمت بنزین و گازوئیل معمولاً سریع‌تر افزایش می‌یابد تا کاهش. محدودیت پالایش، هزینه‌های حمل‌ونقل، حق بیمه و کمبود فرآورده‌ها، لایه‌ای چسبنده از تورم ایجاد می‌کند که صرفاً با افت چندروزه قیمت نفت برنت از بین نمی‌رود.» 

وی در ادامه به دیدگاه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اشاره کرد که معتقد است در صورت شکست ایران، کاهش تنش‌های منطقه‌ای و بازگشایی کامل تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند دوباره به حدود ۵۵ دلار در هر بشکه بازگردد. 

با این حال، پاتریکات تأکید کرد: «این بازاری نیست که جهان امروز در آن معامله می‌کند.» او افزود بازار کنونی با ذخایر تجاری محدود، ذخایر استراتژیک کاهش‌یافته، ظرفیت پالایشی مختل، ریسک روبه‌افزایش حمل‌ونقل و آبراهی حیاتی مواجه است که ممکن است سریع‌تر از توان سیاست‌گذاران برای جایگزینی نفت از دست‌رفته، دوباره بسته شود. 

وی گفت: «اولین شوک هرمز توسط موجودی‌ها جذب شد؛ شوک بعدی ممکن است توسط قیمت جذب شود. این الزاماً به معنای بازگشت نفت به ۱۲۶ دلار در هر بشکه یا وقوع رکود جهانی فوری نیست، اما به این معناست که بازار تحمل بسیار کمتری برای یک اختلال طولانی‌مدت دیگر دارد. ذخایر مصرف شده‌اند، بشکه‌های اضطراری پیش‌تر آزاد شده‌اند و اکنون شاید دور بعدی دیپلماسی از دور بعدی آمار تولید اهمیت بیشتری داشته باشد.» 

او در پایان افزود: «بازار نفت هنوز خالی نشده است، اما چراغ هشدار روشن است و ممکن است پیش از زمستان، دیگر پمپ بنزین ذخیره‌ای برای جبران وجود نداشته باشد.» 

کاهش تردد نفت‌کش‌ها و افت صادرات از خلیج فارس

پاتریکات در ادامه با استناد به آخرین داده‌های رصد روزانه UBS گفت تشدید درگیری‌های نظامی، محدودیت عبور نفت‌کش‌ها و افت محسوس بارگیری در خلیج فارس، نشانه‌های روشنی از تشدید اختلال در بازار فیزیکی نفت است. 

به گفته وی، ایران پس از حملات آمریکا به پل‌ها و یک فرودگاه در خاک این کشور، دامنه اهداف خود را گسترش داده و تأسیسات برق و آب‌شیرین‌کن‌های کویت را نیز در فهرست اهداف قرار داده است؛ اقدامی که خطر را از اهداف نظامی به زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی و انرژی منطقه منتقل می‌کند. 

او تأکید کرد که برای ایجاد اختلال در عرضه، نیازی به بسته شدن رسمی تنگه هرمز نیست و تنها کافی است شرایط امنیتی به اندازه‌ای خطرناک شود که مالکان کشتی‌ها، خدمه و شرکت‌های بیمه از تردد در این مسیر خودداری کنند. 

پاتریکات افزود: «هشدار مهم‌تر از داده‌های مربوط به بارگیری در خلیج فارس ناشی می‌شود که به گفته UBS به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. وقتی عبور و مرور و بارگیری هم‌زمان کاهش پیدا می‌کنند، بازار دیگر صرفاً یک اختلال فرضی را قیمت‌گذاری نمی‌کند، بلکه بشکه‌های واقعی نفت شروع به ناپدید شدن از سیستم صادرات می‌کنند.» 

بر اساس داده‌های UBS، عبور نفت‌کش‌های حامل نفت و گاز از تنگه هرمز به یک مورد کاهش یافته و تنها یک نفت‌کش حامل فرآورده‌های نفتی وارد خلیج فارس شده است. 

این داده‌ها نشان می‌دهد میانگین عبور نفت‌کش‌ها از ابتدای ماه ژوئیه تاکنون ۱۰ مورد بوده است؛ در حالی که این رقم در اواخر ژوئن و اوایل ژوئیه بین ۱۵ تا ۱۹ مورد و در ماه فوریه حدود ۵۰ مورد بود. 

همچنین حجم نفت شناور روی آب‌های خلیج فارس بار دیگر روند افزایشی گرفته و طی روزهای اخیر حدود ۵ میلیون بشکه افزایش یافته است. 

طبق گزارش UBS، نبود جریان‌های خروجی نفت و گاز باعث شده میانگین صادرات ماه ژوئیه به ۵.۴ میلیون بشکه معادل نفت در روز برسد؛ در حالی که این رقم در ماه ژوئن ۳.۷ میلیون و در ماه مه ۱.۳ میلیون بشکه معادل نفت در روز بوده است. 

این گزارش همچنین نشان می‌دهد ظرفیت ورودی به خلیج مکزیک به ۰.۷ میلیون بشکه معادل نفت در روز کاهش یافته و میانگین آن از ابتدای ماه تاکنون ۵.۲ میلیون بشکه معادل نفت در روز بوده است. 

در مقابل، جریان نفت از تنگه باب‌المندب تاکنون دچار اختلال نشده و روز گذشته به ۹.۷ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که بالاتر از میانگین ۶.۷ میلیون بشکه‌ای ثبت‌شده از ابتدای ماه ژوئیه تاکنون است.