خاموشی برق تمام شد؟ احتمال ادامه قطعیها تا زمستان
وزیر نیرو از پایان خاموشیهای برنامهریزیشده میگوید، اما معاون او تاریخ دقیقی برای پایان قطعی برق اعلام نمیکند؛ آیا خاموشیها تا زمستان ادامه دارد؟
فرارو- قرار بود پرونده خاموشیهای تابستانی بسته شود. دستکم روایت رسمی در روزهای گذشته همین بود. اما حالا در میانه شهریور، مسئولان از احتمال امتداد قطعی برق تا زمستان سخن میگویند.
به گزارش فرارو، جدای از ادامه یافتن قطعی برق، موضوع خاموشی برنامهریزیشده مسئله مهم دیگری است که توجه جامعه را جلب کرده. درحالیکه مشترکان با واقعیت قطعی برق مواجه بودند، وزیر نیرو میگوید دیگر قطعی برق برنامهریزیشده نداریم و اگر مردم جایی با قطعی مواجه شدند، آن را از طریق سامانه ۱۲۱ اطلاع دهند. یک روز بعد اما معاون برق و انرژی وزارت نیرو میگوید هنوز نمیتوان برای پایان خاموشیها تاریخ مشخصی اعلام کرد. این است که باید پرسید چه شد آقای وزیر نیرو؟ بالاخره خاموشیها تمام شد یا نه؟
ماجرای تمام شدن خاموشیها
۱۴ شهریور، عباس علیآبادی، وزیر نیرو اعلام کرد که دیگر قطعی برق برنامهریزیشده نداریم و از مردم خواست در صورت مشاهده قطعی، موضوع را از طریق سامانه ۱۲۱ اطلاع دهند. این حرف خیلی زود به معنای پایان خاموشیها تعبیر و تیتر رسانهها شد. طبیعی هم بود. وقتی وزیر نیرو میگوید دیگر قطعی برنامهریزیشده وجود ندارد، برداشت عمومی این است که برق دیگر قرار نیست طبق جدول قطع شود.
اما بلافاصله پس از این اظهارات، مشترکان از قطعی برق در خانه و محل کارشان سخن گفتند. مریم میگوید: «یکشنبه با ۱۲۱ تماس گرفتم. پاسخی که شنیدم شوکهکننده بود. گفت دو ساعت پیش تکذیب شد. جواب دادم چه جالب. دستتان روی کلید قطع برق محله ما بود؟ همان زمانی که تکذیب شد برق خانه ما را بردید؟ ای کاش همه چیز در ایران تا این حد برنامهریزی شده بود!»
همان روز مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، گفت نمیتوان تاریخ دقیقی برای پایان خاموشیها اعلام کرد. او البته از برطرف شدن محدودیتها در روزهای پیش رو سخن گفت، اما این اتفاق را به تغییرات جوی، مدیریت بار و کاهش مصرف برق وابسته دانست.
به گفته او، مصرف برق در روزهای اخیر از ۷۱ هزار و ۴۰۰ مگاوات عبور کرده و وزارت نیرو امیدوار است با خنکتر شدن هوا، تقاضا به کمتر از ۶۷ هزار مگاوات برسد. این همان سطحی است که میتواند زمینه پایان خاموشیهای تابستانی را فراهم کند.
اینجا همان جایی است که سؤال سادهای شکل میگیرد. اگر هنوز رسیدن مصرف به یک عدد مشخص شرط پایان محدودیتهاست، پس چطور میتوان گفت خاموشیهای برنامهریزیشده تمام شده است؟ پاسخ احتمالا افزایش تولید برق است. موضوعی که وزیر نیرو نیز اخیرا بر آن تاکید کرده و از اضافه شدن هفتگی ۱۰۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق گفته است.
جان به لب شدن پای تلفن!
شاید تا پیش از اظهارات علیآبادی، مشترکان کمتری با سامانه ۱۲۱ آشنایی داشتند. اما همزمانی اظهارات وزیر درباره توقف خاموشیهای برنامهریزیشده با ادامه قطعی برق، سبب شد برخی از مشترکان بعد از خاموشی به سراغ این سامانه بروند.
مازیار از تجربه تماسش با این سامانه میگوید: «یکطور پشت تلفن جان به لب میشوید که در میانه مسیر منصرف خواهید شد. داشتم فکر میکردم اگر حادثهای مربوط به برق و مسالهای اضطراری رخ داده باشد چطور باید به این کارشناسان با سرعت بیشتری صحبت کنیم؟»
در نهایت هم فریبا میگوید: «وقتی با این سامانه تماس گرفتم تا پیگیر ماجرا شوم گفتند ساعاتی پیش اتمام خاموشیها تکذیب شده و وزیر نیرو تاکید کردهاند اولویت با جنوبیهاست.»
البته این تماسها روایت شهروندان از تجربه خود با سامانه ۱۲۱ است و گفته کارشناس پاسخگو را نمیتوان به عنوان اطلاعیه رسمی وزارت نیرو در نظر گرفت.
خاموشی با یا بدون برنامه؟
این روزها مسئله این نیست که برق قطع میشود، این است که دیگر نمیتوان فهمید چه زمانی قرار است قطع شود. معاون وزیر نیرو گفته است نمیتوان برای پایان کامل خاموشیها تاریخ دقیقی اعلام کرد و برطرف شدن آنها به تغییرات جوی و مدیریت بار بستگی دارد. همزمان بحث بیبرنامگی مطرح است که شاید روی کاغذ تفاوت چندانی با یک خاموشی دو ساعته نداشته باشد، اما در زندگی واقعی تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
محبوبه از تجربهای میگوید که برای خانوادهای با بیمار وابسته به دستگاه اکسیژن، این بیخبری میتواند معنای جدیتری داشته باشد: «اکسیژن خون مادرم مدام پایین میآید و باید برای او دستگاه اکسیژن بگذاریم. آن روز نزدیک به ۴ ساعت برق نداشتیم و اکسیژن مادرم پایین و پایینتر میآمد. میدانم که نمیشود برای وضعیت خانه ما برق کل محله را قطع نکرد، اما امید داشتیم حداقل همان ۲ ساعت و در وقت برنامهریزی شده برق نداشته باشیم تا پیش از خاموشی اکسیژن مادرم را به حد قابل قبولی برسانیم.»
در واقع، آنچه مردم از وزارت نیرو میخواهند لزوما وعده روشن ماندن همیشگی برق نیست. دستکم در شرایط فعلی، انتظار سادهتری دارند. اگر قرار است برق قطع شود، زمانش را دقیق اطلاع دهند.
تابستان تمام میشود؛ ناترازی نه
شاید مهمترین بخش ماجرا از جایی شروع شود که تابستان تمام میشود. اگر با پایین آمدن دما، فشار از روی شبکه برق کم شود و خاموشیها نیز کاهش پیدا کنند، نمیتوان آن را پایان بحران برق دانست چرا که در این صورت فقط یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف، یعنی گرمای هوا، موقتا از معادله خارج شده است.
اظهارات اخیر رجبی مشهدی درباره زمستان نیز چندان تصویری از یک وضعیت کاملا باثبات ارائه نمیکند. به گفته او، ناترازی در بخش گاز همچنان وجود دارد و زنجیره تامین سوخت نیز با آسیبهایی مواجه است. این مسئله در زمستان اهمیت بیشتری پیدا میکند. زمانی که از یک سو مصرف گاز خانگی و تجاری افزایش مییابد و از سوی دیگر نیروگاههای حرارتی برای تولید برق به گاز نیاز دارند. بنابراین اگر سوخت کافی به نیروگاهها نرسد، بحران میتواند با شکل دیگری دوباره به شبکه برق بازگردد.
از طرف دیگر، همین تابستان نشان داد که مسئله برق فقط به اوج مصرف در گرمترین ساعات روز محدود نمیشود. با غروب آفتاب، تولید نیروگاههای خورشیدی کاهش پیدا میکند، اما مصرف خانوارها همچنان ادامه دارد و در برخی مناطق، بهویژه در شبهای گرم، استفاده از وسایل سرمایشی نیز متوقف نمیشود. وزارت نیرو حالا برای مدیریت این فشار از راهکارهایی مانند توسعه تولید برق بادی و حتی بازنگری در ساعت رسمی کشور صحبت میکند.
موضوع ساعت رسمی البته بحث تازهای نیست. تغییر ساعت در سالهای گذشته یکی از ابزارهای مدیریت مصرف بود. با جابهجایی ساعات روشنایی روز، تلاش میشد بخشی از مصرف برق از ساعات اوج خارج شود. اما در سالهای اخیر، ساعت رسمی دیگر تغییر نکرده است. حالا معاون وزیر نیرو گفته است بازنگری در ساعت رسمی میتواند حدود هزار مگاوات از اوج مصرف شبانه کم کند.
در پاسخ به این تلخیها، وزیر نیرو از اضافه شدن هفتگی ۱۰۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق صحبت میکند که پیشتر به آن اشاره شد. میتوان این عدد را برای مردم ملموستر کرد. اگر مصرف یک کولر آبی را حدود ۸۰۰ وات در نظر بگیریم، ۱۰۰ مگاوات برق معادل مصرف همزمان حدود ۱۲۵ هزار کولر آبی است.
حالا باید منتظر ماند و دید این افزایش تدریجی تولید میتواند فاصله میان مصرف و تولید را برای تابستان سال آینده آنقدر کم کند که ناترازی برق دیگر به خاموشی نرسد یا تابستان سال آینده دوباره همین سؤال را تکرار خواهیم کرد که خاموشی تمام شده یا فقط نامش عوض شده است؟
