مسعود دانشمند در گفتگو با فرارو مطرح کرد:
شرایط امروز با جنگ نفتکشهای دهه ۶۰ متفاوت است/ تجارت ایران با برخی روشهای خاص ادامه دارد
مسعود دانشمند، عضو اتاق بازرگانی، رئیس کانون شرکتهای حمل و نقل بین المللی می گوید: تمام تاسیسات نفتی و گازی ما مماس با خلیج فارس بنا شدهاند و فاصله کمی با همسایگانمان داریم. بنابراین تنش ما و همسایگانمان در واقع به نفع دشمن و به ضرر همه ما خواهد بود. عربستان تجهیزات نفتی خود را داخل کشور چیده، اما امارات، بحرین و کویت درست شرایط مشابه ما دارند و از حملات آسیب بیشتری میبینند. لاوان، خارک، عسلویه و امثال آنها اهمیت زیادی برای ما دارند. بنابراین شاید منطقی ترین راه حل این است که تا حد ممکن، روابط با همسایگان دریایی را بهبود دهیم.
فرارو-افزایش تنش در آبهای جنوبی ایران و بالا گرفتن درگیری بر سر عبور نفتکشها، بار دیگر خلیج فارس و تنگه هرمز را به یکی از حساسترین نقاط تقابل میان ایران و آمریکا تبدیل کرده است. در شرایطی که امنیت مسیرهای کشتیرانی و صادرات نفت بیش از گذشته تحت تاثیر تنشهای نظامی قرار گرفته، نگرانی درباره سرایت بحران به تجارت دریایی و واردات و صادرات ایران نیز افزایش یافته است.
به گزارش فرارو، مسعود دانشمند، عضو اتاق بازرگانی، رئیس کانون شرکت های حمل و نقل بین المللی و رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران و امارات، در گفتگو با فرارو به بررسی این شرایط پرداخته است:
شرایط امروز با جنگ نفتکشهای دهه ۶۰ متفاوت است
مسعود دانشمند با اشاره به برخی گمانههای اخیر درباره جنگ نفتکشها در خلیج فارس گفت: «تعمیم دادن آنچه در جنگ هشت ساله بین ایران و عراق رخ داد و آنچه امروز میبینیم، چندان درست نیست. در جنگ هشت ساله، شرایط بسیار متفاوت بود. ماجرای این روزها فرق میکند. در سالهای پایانی جنگ ایران و عراق، به ویژه از سال ۱۳۶۳ به بعد، جنگ وارد مرحلهای شد که حمله به نفتکشها و کشتیهای تجاری در خلیج فارس به یکی از محورهای مهم درگیری تبدیل شد. عراق با هدف ضربه زدن به صادرات نفت ایران، نفتکشها و پایانههای نفتی ایران را هدف قرار میداد و ایران نیز در واکنش، کشتیهای مرتبط با صادرات نفت عراق و حامیان اقتصادی آن را مورد حمله قرار میداد. آمریکا هم از سال ۱۳۶۶ با اسکورت نفتکشهای کویتی در قالب عملیات «ارنت ویل» وارد ماجرا شد. در نهایت، برخوردهای نظامی ایران و آمریکا در خلیج فارس، از جمله حمله به سکوهای نفتی ایران و درگیری با نیروی دریایی ایران، یکی از مهم ترین ابعاد بین المللی جنگ را شکل داد.»
وی افزود: «اما باید دقت کنیم که اکنون شرایط بسیار متفاوت است. در حال حاضر تنگه هرمز بسته است، اما در آن دوران بسته نبود. همچنین کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله عربستان، قطر، عراق، کویت و هر کشور نفت خیز دیگری در منطقه، از وضعیت موجود ضربه میخورند. در جنگ نفتکش های دهه ۱۳۶۰، مسئله ما عراق و کویت بود. کویت پرچم آمریکا را برافراشت و سعی کرد ما را دور بزند. اما سایر کشورهای منطقه روابط بدی با ما نداشتند و پرچم آمریکا را هم برافراشته نکردند. اتفاقا با ما تفاهم کردند و بر اساس روابط همسایگی، بدون مشکل از منطقه عبور میکردند. در نهایت نیز جنگ با قطعنامه به پایان رسید.»
تنش در خلیج فارس به ضرر همه است
رئیس کانون شرکت های حمل و نقل بین المللی با بغرنج خواندن شرایط فعلی گفت: «آمریکاییها میگویند ایران حق ندارد نفت صادر کند. بنابراین هر کشتی که در ایران بار نفتی بزند، خواه از ماهشهر و لاوان و خواه از خارک، در صورتی که بخواهد از تنگه هرمز عبور کند، توسط آمریکاییها متوقف میشود. بنابراین جنگ اصلی اینجاست. ایران هم در تلافی، مسیر را مسدود کرده است. اما بخش جنوبی تنگه هرمز که به عمان مرتبط است و آبهای سرزمینی عمان را پوشش میدهد، توسط آمریکاییها باز شده و با نظارت آمریکاییها، کشتیها از آن محدوده در حال تردد هستند. به اعتقاد من، فقط سر ما در این جریان بی کلاه مانده، چرا که سیاست گذاری درستی انجام ندادهایم.»
وی افزود: «تمام تاسیسات نفتی و گازی ما مماس با خلیج فارس بنا شدهاند و فاصله کمی با همسایگانمان داریم. بنابراین تنش ما و همسایگانمان در واقع به نفع دشمن و به ضرر همه ما خواهد بود. عربستان تجهیزات نفتی خود را داخل کشور چیده، اما امارات، بحرین و کویت درست شرایط مشابه ما دارند و از حملات آسیب بیشتری میبینند. لاوان، خارک، عسلویه و امثال آنها اهمیت زیادی برای ما دارند. بنابراین شاید منطقیترین راهحل این است که تا حد ممکن، روابط با همسایگان دریایی را بهبود دهیم.»
مسیرهای جایگزین، پاسخگوی تجارت ایران نیستند
این عضو اتاق بازرگانی درباره وضعیت گذرگاههای تجارت ایران در شرایط جنگی گفت: «ایران در سال حدود ۱۷۰ میلیون تن صادرات و واردات دارد. ۸۰ درصد از این ۱۷۰ میلیون تن از بنادر جنوبی انجام می شود. ۲۰ درصد از این صادرات و واردات از مسیرهای ریلی، جادهای و دریای شمال است. در واقع، جمعا مسیرهای دریایی و جادهای غیر از جنوب کشور، در حد ۳.۵ میلیون تن به ما جواب میدهند. ما که نمیتوانیم این ۳.۵ میلیون تن را یک روزه دو برابر کنیم. برای توسعه ظرفیت صادرات، ابتدا باید ظرفیت ریلی کشور را توسعه دهیم. همچنین باید کامیون و تجهیزات جابه جایی جادهای بیشتری داشته باشیم و البته باید مرزها به ما این اجازه را بدهند.»
وی افزود: «بنابراین همه چیز دست ما نیست که بخواهیم فورا ظرفیت صادرات و واردات غیر دریایی را دو برابر کنیم. در دوران جنگ هشت ساله که بندر امام، خرمشهر، آبادان و بوشهر با مشکل موشکباران شدید مواجه بودند، به بندرعباس متکی شدیم. بالاخره در بندرعباس دستمان باز بود که با دوبله بار زدن یا افزایش ظرفیت باری، از پس مشکلات برآییم و متوقف نشویم. اما مسیرهای دریایی شمال کشور یا مرزهای غرب و شرق شرایط متفاوتی دارند. ضمن اینکه برخی کالاها الزاما قابل واردات از روسیه نیستند. آمریکا در مرزهای شمالی نیز فشار صددرصدی گذاشته و ترکمنستان نیز اعلام کرده جلوی ورود کالاها به سمت ایران را میگیرد. راهآهن آذربایجان هم مواضع مشابهی دارد. بنابراین از شمال نیز مسیر جادهای و ریلی ما با مشکلاتی جدی روبه رو است.»
تجارت ایران متوقف نشده است
این کارشناس حوزه اقتصاد و تجارت درباره راهکارهای موجود گفت: «همه اینها به این معنی نیست که هیچ راهکاری نداریم. در حال حاضر تجارت ایران صفر نشده و هنوز هم با برخی روشها این تجارت ادامه دارد. از پیش از وقوع جنگ، روشهایی برای چنین شرایطی اندیشیده شده بود. طبیعی است که این راهکارها رسانهای نمیشود تا از سمت آمریکا مسدود نشود. هم اکنون بندر امام در حوزه نهادههای دامی، دارو و برخی اقلام، به شکل کنترل شده در حال فعالیت است.»
