حسین آجورلو در گفتگو با فرارو تحلیل کرد:
جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله «خاکستری» و فرسایشی شده است
ایران و آمریکا در محاسبات خود دچار اشتباهاتی شده اند و در نتیجه عدم برآورد دقیق از میزان تاب آوری باعث میشود که طرفین نه به سمت توافق و نه به سمت درگیری گسترده حرکت نکنند و در نتیجه جنگ فرسایشی شود و احتمال اینکه دوباره بحث خطاهای محاسباتی رخ دهد، وجود دارد.
فرارو- آتش میان ایران و آمریکا پس از وقفهای کوتاه، بار دیگر شعلهور شده است. آمریکا موج تازهای از حملات را علیه اهدافی در جنوب ایران انجام داده و تهران نیز در واکنش، مواضع آمریکا و متحدانش در منطقه را هدف قرار داده است. همزمان، تنگه هرمز بار دیگر به یکی از اصلیترین کانونهای رویارویی تبدیل شده و دامنه تقابل از خاک ایران به آبراه راهبردی خلیج فارس و پایگاههای آمریکا در منطقه کشیده شده است.
اکنون مسئله فقط این نیست که کدام طرف ضربه نظامی بیشتری وارد میکند؛ پرسش مهمتر این است که آیا آمریکا میتواند با ادامه حملات و فشار اقتصادی، ایران را به پذیرش خواستههای خود وادار کند یا آنکه تقابل موجود وارد چرخهای فرسایشی شده که خروج از آن برای هر دو طرف دشوار است.
در چنین شرایطی، حسین آجورلو، استاد روابط بینالملل و کارشناس مسائل امنیت بینالملل، معتقد است نه توان نظامی آمریکا برای تحمیل اراده خود به ایران کافی است و نه ایران قادر است با واردکردن ضربهای تعیینکننده، آمریکا را مجبور به خروج از منطقه کند؛ وضعیتی که از نگاه او، جنگ را وارد مرحلهای «خاکستری» و فرسایشی کرده است.
نه توافق، نه جنگ تمامعیار؛ ایران و آمریکا در منطقه خاکستری
حسین آجورلو درباره شروع مجدد تنش نظامی بین ایران و آمریکا گفت: «شرایط فعلی بین طرفین به سمتی رفته که نه خطوط قرمز طرفین اجازه توافق را میدهد و نه طرفین در برابر خواستههای مشخص یکدیگر کوتاه میآیند. پیششرطهایی مانند معاهده اسلامآباد یا موضوع جنوب لبنان نیز بهراحتی قابل حل نیستند. بند یکم توافقنامه اسلامآباد یکی از مهمترین بندهایی است که محقق نشده است. همه اینها مواردی هستند که شرایط رسیدن به مرحله توافق پایان جنگ را دشوار میکنند.»
وی افزود: «در بحث جنگ، بهویژه طرف آمریکایی قادر نیست با اقدام نظامی ایران را وادار کند تن به خواستههایش دهد. حتی تابآوری ایران تا حدی برای آمریکا آزاردهنده بوده که آمریکا تهدید کرده زیرساختهای ما را بزند.»
این استاد روابط بینالملل ادامه داد: «ایران هم قادر نیست چنان ضربهای به آمریکا بزند که نیروهایش را جمع کند و از منطقه برود. بنابراین، طرفین هم در بخش نظامی به بنبست رسیدهاند و هم توافق دور از انتظار شده است. در نتیجه، جنگ در منطقه خاکستری است.»
وی درباره ویژگیهای این نوع جنگ گفت: «ویژگی این نوع جنگ این است که ابزارها متعدد میشود، اما ابزار نظامی کنترلشده و مدیریتشده پیش میرود. برای مثال، درگیریهای تنگه هرمز کنترلشده پیش میرود. جنگ فعلی ایران و آمریکا تکبعدی نیست و در بخشهای اقتصادی و نظامی همزمان به ایران فشار وارد میکند.»
اشتباه آمریکا در محاسبه تابآوری ایران
آجورلو با تأکید بر بحث تابآوری گفت: «ترامپ باید در عرصه داخلی، بهویژه درباره فشارهای اقتصادی و قیمت سوخت، پاسخگو باشد و با ماجرای انتخابات نیز روبهرو است. ایران نیز در شرایطی است که باید با بحث تابآوری داخلی، مشکلات اقتصادی مردم و مسائل معیشتی روبهرو شود.»
وی افزود: «نکته قابلتأمل و قابلملاحظه این است که به نظر میرسد طرفین برآوردهایی از تابآوری یکدیگر داشتهاند که دقیق نبوده است. برای مثال، طرف آمریکایی برآورد دقیقی از تابآوری ایران نداشته و در نتیجه در حال کاهش میزان خوشبینی خود از طرحهای پیشین و بازسازی نظرات خود است؛ هرچند در همین روزهای اخیر نیز دوباره دچار خطای محاسباتی شده است.»
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی ادامه داد: «این نکته را نیز فراموش نکنیم که ایران نیز در محاسبات خود دچار اشتباهاتی شده است. ایران تنگه هرمز را بست تا قیمت نفت را افزایش دهد و فشار قیمتی وارد کند؛ اما این محاسبات نیز بهشکل دقیق رخ نداده است.»
وی گفت: «در نتیجه، طرفین همه روندهای محاسباتی را متوقف کردهاند و منتظر اتفاقاتی هستند که رخ خواهد داد. بهطور ویژه، طرف آمریکایی انتظار دارد ایران بهدلیل فشارهای اقتصادی تسلیم شود. این عدم برآورد دقیق از میزان تابآوری باعث میشود که طرفین نه به سمت توافق و نه به سمت درگیری گسترده حرکت نکنند و در نتیجه جنگ فرسایشی شود و احتمال اینکه دوباره بحث خطاهای محاسباتی رخ دهد، وجود دارد.»
آیا آمریکا بهدنبال انتقال جنگ به داخل ایران است؟
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی با اشاره به احتمال وقوع تنشهای اجتماعی تأکید کرد: «یکی از برنامههای احتمالی آمریکا میتواند تلاش برای ایجاد آشوبهای خیابانی در سایه تشدید فشارهای اقتصادی باشد. با این وجود، نمیتوان از این احتمالات بهسادگی عبور کرد.»
آجورلو افزود: «در حال حاضر در مقطعی قرار داریم که جنگ در مرحله خاکستری است، اما احتمال تشدید تنشها در بابالمندب، لبنان و سایر نقاط منطقه وجود دارد. تشدید تحریمها و محاصره نیز ادامه خواهد داشت؛ هرچند ایران با تمام توان پاسخ میدهد و کسی نمیتواند اراده خود را بر دیگری تحمیل کند.»
وی در پایان گفت: «برآوردهای طرفین از یکدیگر مشکل دارد و به نظر میرسد طرفین انگیزهای برای حل مشکلات ندارند، چرا که تصور میکنند راهکارهایشان قرار است به نتیجه برسد.»
