چرا ترامپ بیش از جنگ، نگران قیمت بنزین است؟

فرارو- میشل برینبام، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه واشنگتن پست

در حالی که ایران و ایالات متحده طی روزهای گذشته حملات محدودی را علیه یکدیگر تجربه کرده‌اند، شواهد نشان می‌دهد هیچ‌یک از طرفین تمایلی به آغاز یک جنگ تمام‌عیار ندارند. با این حال، تداوم تسلط تهران بر آبراه‌های حیاتی و نگرانی فزاینده کاخ سفید از نوسانات قیمت بنزین، چشم‌انداز دستیابی به یک توافق پایدار را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

از قیمت بنزین تا تنگه هرمز؛ چالش‌های هم‌زمان کاخ سفید

به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتن پست، دونالد ترامپ به‌صراحت نشان داده است که در شرایط کنونی، مهم‌ترین دغدغه او قیمت بنزین است. او از کاهش بهای نفت خام که پس از دستیابی به توافق با همتای ایرانی خود تا حدی از فشارهای سیاسی کاسته، استقبال کرده است. با این وجود، رئیس‌جمهور آمریکا هم‌زمان گلایه دارد که قیمت بنزین در داخل این کشور کاهش متناسبی را تجربه نکرده است.

ترامپ روز دوشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «قیمت نفت به‌شدت کاهش یافته و امروز به ۶۹ دلار رسیده‌ایم.»  او مدعی شد که پیش از درگیری‌های مرتبط با خلع سلاح هسته‌ای ایران – که به ادعای وی آمریکا در آن عملکرد بسیار خوبی داشته – قیمت‌ها بالاتر بوده است. از سوی دیگر، ترامپ تنها چند ساعت بعد در شبکه اجتماعی خود با لحنی تند نوشت: «خرده‌فروشان بنزین باید فوراً قیمت‌ها را کاهش دهند. با توجه به اینکه قیمت نفت به ۶۸ دلار رسیده، قیمت فعلیِ نزدیک به ۳.۹۰ دلار بسیار بالاست و باید به حدود ۲.۵۰ دلار برای هر گالن برسد.»

با این حال، تحلیلگران حوزه انرژی معتقدند دستیابی به چنین هدفی دست‌کم در کوتاه‌مدت بعید است. بنابراین، اگرچه قیمت جهانی نفت کاهش یافته، اما پالایشگاه‌ها با کمبود ظرفیت مواجه‌اند و تخصیص بخشی از خطوط تولید به سوخت جت در آستانه سفرهای تابستانی، ظرفیت تولید بنزین و گازوئیل را محدود کرده است.

اهرم فشار تهران؛ تثبیت قدرت در آبراه‌های بین‌المللی

در حالی که بازارهای نفت در کانون توجه واشنگتن قرار دارند، ترامپ نشان داده است که مایل است به روند مذاکرات فرصت دهد. در نتیجه، چالش اصلی تیم آمریکایی تغییری نکرده است؛ ایران با وجود هفته‌ها حملات سنگین هوایی آمریکا و اسرائیل، با اهرم‌های جدیدی از میدان خارج شده و انگیزه چندانی برای چشم‌پوشی از آن‌ها ندارد.

تهران به‌جای ورود جدی به مذاکرات بر سر اعمال محدودیت‌های گسترده بر برنامه هسته‌ای خود، بر مهم‌ترین دستاورد نظامی ماه‌های اخیرش متمرکز شده است: توانایی کنترل تردد در تنگه هرمز. این ابزار که پیش‌تر عمدتاً یک تهدید نظری تلقی می‌شد، اکنون به قدرتی اثبات‌شده تبدیل شده است. ایران نشان داده است که می‌تواند مسیر عبور نفتکش‌هایی را که حدود ۲۰ درصد نفت جهان را جابه‌جا می‌کنند، با هزینه‌ای اندک مسدود سازد.

مقام‌های غربی ادعا می‌کنند تهران هفته گذشته با استفاده از یک پهپاد به یک کشتی باری که از مسیر مجاز عبور نکرده بود، حمله کرده است. پس از این رویداد و انجام حملات متقابل، دو طرف از آمادگی برای ازسرگیری مذاکرات خبر دادند. سخنگوی کاخ سفید با تأکید بر پایبندی واشنگتن به آتش‌بس، اعلام کرد که آمریکا خواهان حل‌وفصل دیپلماتیک است، اما هرگونه خشونت بی‌پاسخ نخواهد ماند.

چرا بازارها از بازگشت جنگ هراس ندارند؟

سوزان مالونی، کارشناس مؤسسه بروکینگز معتقد است ایرانی‌ها تلاش می‌کنند کنترل خود بر تنگه هرمز را تا حد امکان حفظ کرده و مرزهای موجود را به نفع خود تغییر دهند. با این حال، هیچ‌یک از دو طرف تمایلی به تشدید تنش‌ها تا مرز انسداد دیپلماسی ندارند. در نتیجه، نه در واشنگتن و نه در تهران، فشار جدی برای بازگشت به جنگ دیده نمی‌شود.

به ادعای برخی تحلیلگران، جریان‌های رادیکال در ایران تمایل اندکی برای کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا نشان می‌دهند.  بنابراین، امکان دستیابی به توافق در بازه زمانی ۶۰ روزه با تردیدهای جدی همراه است. دیپلمات‌ها معتقدند ایران می‌تواند خلیج فارس را بسیار آسان‌تر از تلاش ارتش آمریکا برای باز نگه داشتن آن مسدود کند. با این وجود، قیمت نفت خام که در اوج درگیری‌ها به ۱۲۰ دلار رسیده بود، اکنون در محدوده ۷۳ دلار تثبیت شده است.

معامله‌گران اطمینان دارند که چارچوب صلح پابرجا خواهد ماند. شرکت‌های کشتیرانی در حال جابه‌جایی ده‌ها کشتی متوقف‌شده از اوایل اسفند ماه هستند؛ اقدامی که به مهار قیمت‌ها کمک شایانی کرده است.

بازار جهانی نفت؛ آرامش پس از طوفان یا وقفه‌ای موقت؟

در بحران کنونی روندی مشابه با سایر تنش‌های بین‌المللی در حال شکل‌گیری است. چین با تکیه بر ذخایر عظیم خود، واردات از خاورمیانه را به‌طور چشمگیری کاهش داده است. علاوه بر این، برداشت‌های گسترده از ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده و افزایش صادرات این کشور، بخشی از کمبود عرضه جهانی را جبران کرده است.

باب مک‌نالی، مشاور پیشین انرژی در دولت آمریکا، اشاره می‌کند که در سال ۱۴۰۱ نیز بازارها بدترین سناریو را برای جنگ اوکراین متصور بودند، اما با مشخص شدن داده‌های واقعی، قیمت‌ها کاهش یافت. در مورد ایران نیز پس از برقراری آتش‌بس، بازارها به این جمع‌بندی رسیدند که بحران مهار شده است. با این حال، قیمت بالای بنزین و گازوئیل همچنان شرایط واقعی و ملتهب بازار را بازتاب می‌دهد.

بخش قابل‌توجهی از زیرساخت‌های انرژی هنوز بازسازی نشده‌اند و ریسک انتقال فرآورده‌های نفتی بالاست. در نهایت، کارشناسان هشدار می‌دهند نفتی که اکنون از هرمز عبور می‌کند، همان محموله‌های متوقف‌شده پیشین است و تا زمانی که تولیدکنندگان عرب حاشیه خلیج فارس روند تولید خود را به شرایط عادی بازنگردانند، نمی‌توان عبور از این بحران را قطعی دانست.