سهم مسکن از درآمد ایرانیها چقدر است؟
آمارها نشان میدهد سال گذشته ۴۱.۷ درصد از هزینه خانوار شهری به مسکن تعلق داشته است. این رقم برای استان تهران به بیش از ۵۶ درصد میرسد
دادههای جدید مرکز آمار ایران نشان میدهد سهم هزینه مسکن در سبد مصرف خانوارهای شهری از ۴۳.۷درصد در سال۱۴۰۳ به ۴۱.۷درصد در سال۱۴۰۴ کاهش پیدا کرده است.
به گزارش دنیای اقتصاد، بازار اجارهنشینی در کشور طی سال گذشته شاهد دو اتفاق بود که هنوز هم ادامه دارد. از یکسو، تورم اجاره در سال۱۴۰۴ حدود ۶واحد درصد افت کرد و از کانال ۴۰درصد به ۳۴درصد رسید در مقابل تورم عمومی که به معنای رشد سطح عمومی قیمتهای سبد مصرف خانوار است در همین فاصله ۱۸واحد درصد جهش کرد و به ۵۰.۶درصد رسید.
سال گذشته بهدلیل رشد شدید قیمت خوراکی و همچنین سایر هزینههای ضروری بخشی از مستاجرهای دهکهای متوسط و متوسط رو به پایین و احتمالا متوسط رو به بالا دست به جابهجایی اجباری محل سکونتشان زدند تا با کاهش مساحت آپارتمان اجارهای یا تغییر کاهشی محله یا منطقه سکونت، هزینه کمتری نسبت به قبل برای «اجاره مسکن» پرداخت کنند.
برخی خانوارهای ساکن بازار اجاره کلانشهرها هم به حومهها مهاجرت کردند؛ در شهرهای جدید اطراف تهران، متوسط اجارهبها دستکم یکسوم تهران است. این جابهجایی در کاهش سهم هزینه مسکن در سبد مصرف خانوار طی سال گذشته تاثیرگذار بوده است.
به این ترتیب آنچه بهعنوان گزینه بسیار بعید یا دور از واقعیت میتواند درباره «سراشیبی نمودار سهم مسکن در سبد هزینه» مطرح باشد، «بهبود دسترسی مناسب به مسکن باکیفیت» است. افت درآمد واقعی خانوارها در سالهای اخیر مهمترین شاهد اقتصادی درباره رد فرضیه بهبود استطاعت تامین مسکن است.
گزینه محتمل دیگری که درباره علت کاهش سهم هزینه مسکن میتواند مطرح باشد، رجوع گروهی از مستاجرهای دهکهای پایین درآمدی به سکونتگاههای غیررسمی است که این جابهجایی نیز در افت چشمگیر اجارهبها اثر دارد.
در تعریفی که «هبیتات» از سهم هزینه مسکن در سبد مصرف خانوار دارد و بهعنوان یک الگوی متعارف در بازارهای اجاره برای سنجش میزان دسترسی مناسب یا نامناسب مستاجرها به محل سکونت استفاده میشود، «مسکن در استطاعت زمانی است که هزینه تامین آن حداکثر ۳۰ درصد از مصارف خانوار باشد».
در کشورهای مختلف زمانی که این سهم از ۵۰درصد فراتر میرود، «فشار هزینهای مسکن» شدید و بحرانی توصیف میشود. به این ترتیب، در حال حاضر مستاجرها به علت آنکه بیش از ۳۰درصد مصارفشان را به اجاره اختصاص میدهند در فشار هزینهای مسکن قرار دارند.
این سهم مطابق آمار رسمی مرکز آمار در استان تهران ۵۶.۷درصد اعلام شده است که فشار بالای هزینهای را در این استان نشان میدهد. در عین حال، این سهم برای شهر تهران احتمال خیلی زیاد بیشتر از استان تهران است.