تورم سالانه ممکن است از ۶۰۰ درصد عبور کند / ابرتورم می‌تواند در راه باشد / اقتصاد ایران میان تورم مزمن و خطر ابرتورم گرفتار شده / تندروی داخلی و فشار خارجی، نسخه خطرناک اقتصاد ایران است

فرارو- در شرایطی که عبدالناصر همتی احتمال وقوع ابرتورم در ایران را رد کرده، نگرانی درباره آینده تورم همچنان یکی از جدی‌ترین پرسش‌های اقتصاد ایران است.

به گزارش فرارو، اقتصاد ایران سال‌هاست با تورم مزمن، کسری بودجه، رشد نقدینگی و کاهش قدرت خرید دست‌وپنجه نرم می‌کند و حالا جنگ، تحریم، دشواری فروش نفت و تشدید نااطمینانی‌های سیاسی نیز به این معادله اضافه شده است.

تورم نقطه‌به‌نقطه در ایران به حدود ۸۹ درصد رسیده و صندوق بین‌المللی پول رشد منفی ۵.۴ درصدی برای اقتصاد ایران پیش‌بینی کرده است. هم‌زمان، صادرات نفت خام و میعانات به شکل چشمگیری کاهش پیدا کرده و محاصره دریایی و تحریم‌های ثانویه آمریکا فشار بیشتری بر درآمدهای ارزی وارد کرده است. نرخ بیکاری نیز با رشد ۱.۸ واحد درصدی به ۹.۱ درصد رسیده و تعداد شاغلان کشور نسبت به بهار سال گذشته حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافته است.

برخی کارشناسان هشدار می‌دهند جبران کسری بودجه از مسیر خلق پول و افزایش نقدینگی، در اقتصادی که توان افزایش تولید را ندارد، نه‌تنها به رشد تورم و جهش قیمت دارایی‌ها منجر می‌شود، بلکه می‌تواند انتظارات تورمی را تشدید کرده و اقتصاد را در چرخه‌ای از تورم، کاهش ارزش پول ملی و افت رفاه خانوارها گرفتار کند.

حال پرسشی که مطرح می‌شود این است آیا اقتصاد ایران واقعاً از خطر ابرتورم عبور کرده یا ادامه تنش‌های خارجی و ناترازی‌های داخلی می‌تواند کشور را وارد مسیری کند که کنترل تورم در آن بسیار دشوارتر شود؟

مهدی پازوکی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با فرارو به این پرسش‌ها پاسخ داده است.

از تورم مزمن تا ابرتورم؛ فاصله ایران چقدر است؟

مهدی پازوکی با اشاره به ارتباط میان سیاست خارجی و وضعیت اقتصادی کشور گفت:  «قبل از اشاره به تورم باید به این نکته دقت کنیم که اگر با آمریکا به تفاهم نرسیم، ممکن است اتحادیه اروپا نیز کاملاً با آمریکا همراه شود و در آن صورت مشکلات ما چند برابر خواهد شد. ابرتورم زمانی رخ می‌دهد که اقتصاد دچار تورم مزمن باشد و تورم مزمن در کشور ما به یکی از بالاترین نرخ‌های تورم در جهان رسیده است. این تورم مزمن و دهشتناک، زندگی را برای توده‌های مردم سخت کرده و زمینه را برای بی‌ثباتی اقتصادی فراهم کرده است.»

وی در پاسخ به این سؤال که ایران چقدر با ابرتورم فاصله دارد و آیا ممکن است به چنین وضعیتی برسد، گفت: «من اعتقاد دارم اگر سیاست‌های خصمانه دشمنان خارجی و سیاست‌های تندروهای داخلی ادامه پیدا کند، این وضعیت به نفع اسرائیل خواهد بود. اسرائیل به شدت تمایل دارد ایران را در جامعه جهانی منزوی کند. اگر تفاهم اسلام‌آباد که تفاهم خوبی هم بود، عملی نشود، آتش جنگ بیشتر شود و صادرات نفت کشور به سمت صفر حرکت کند، شرایط برای حرکت به سوی ابرتورم فراهم خواهد شد و این موضوع بسیار خطرناک است.»

او ادامه داد: «ما هم‌اکنون با بحران برق و بنزین مواجه هستیم. بنابر گزارش‌های رسمی مقامات کشور، یک‌چهارم ظرفیت گازی کشور نیز از بین رفته است. اکنون که یک‌چهارم ظرفیت گازی ما در جنوب کشور آسیب دیده، احتمالاً زمستان ساده‌ای نخواهیم داشت. بنابراین افزایش تنش در حوزه سیاست خارجی و افزایش ناترازی در بودجه کشور بسیار خطرناک است.»

نفت، مالیات و کسری بودجه؛ مثلث خطر برای اقتصاد ایران

این اقتصاددان با اشاره به دشواری‌های تأمین منابع بودجه گفت: «در حال حاضر ما با مشکل فروش نفت و تأمین مالیات مواجه هستیم. همچنین فعالیت بنگاه‌های اقتصادی کاهش پیدا کرده و صادرات کمتری داریم. بنابراین تأمین بودجه با مشکلات جدی مواجه است و مشکل بودجه نیز به مشکل تورم منتهی می‌شود. مجموعه ناترازی‌ها و سیاست‌هایی که تنش با غرب را تشدید می‌کند، باعث می‌شود اگر هرچه سریع‌تر مشکلات را حل نکنیم، به سمت ابرتورم حرکت کنیم.»

وی هشدار داد: «اگر مسئله ابرتورم مدیریت نشود، ممکن است به سمت تورم سالانه بالای ۶۰۰ درصد حرکت کنیم. در چنین وضعیتی ارزش پول ملی به شدت سقوط می‌کند و ریال آن‌قدر تضعیف می‌شود که ممکن است به وضعیتی شبیه برخی تجربه‌های تورمی در ونزوئلا و آرژانتین برسیم.»

ناترازی، جنگ و نااطمینانی؛ اقتصاد ایران زیر فشار همزمان

این تحلیلگر حوزه اقتصاد با اشاره به وضعیت جنگی ماه‌های گذشته تأکید کرد: «حاکمیت باید تلاش کند تحت تأثیر تندروی‌ها قرار نگیرد. ما هم‌اکنون درگیر ناترازی‌های جدی هستیم و ادامه تنش‌ها تبعات بسیار منفی خواهد داشت. برخی وضعیت فعلی را با جنگ هشت‌ساله مقایسه می‌کنند، اما این مقایسه اشتباه است. ما در جنگ‌های اخیر، در ابتدای جنگ فرماندهان و مدیران اصلی را از دست دادیم. در حال حاضر اسرائیل و گروه‌های تندرو در آمریکا تلاش می‌کنند به هر شکلی به ایران ضربه بزنند. این وضعیت با افزایش نااطمینانی سیاسی و اقتصادی، انتظارات تورمی را نیز افزایش می‌دهد.»

پازوکی گفت: «یکی از دلایل حذف ارز ترجیحی نیز همین است که منابع ارزی کاهش پیدا کرده و دولت حتی برای تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو با محدودیت مواجه شده است. درست است که دشمن نیز ضربه خورده، اما اقتصاد ما هم آسیب دیده است و پرهیز از جنگ یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از وقوع ابرتورم محسوب می‌شود. ابرتورم می‌تواند در راه باشد، مگر اینکه با تدبیر بتوانیم از طرف مقابل امتیازاتی بگیریم، حکمرانی اقتصادی را توسعه دهیم و از فشارهایی که به افزایش نقدینگی منتهی می‌شود، پرهیز کنیم.»