کشف یک روش متفاوت برای کنترل میگرن

فرارو- نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که طب سوزنی هدفمند گوش (Auriculotherapy) می‌تواند به کاهش درد ناشی از میگرن مزمن کمک کند و در آینده به عنوان یک روش مکمل در کنار درمان‌های دارویی برای مبتلایان به این بیماری ناتوان‌کننده مورد استفاده قرار گیرد. 

به گزارش فرارو به نقل از خبرگزاری علمی refractor، این پژوهش توسط «فرناندا بِل»، فیزیوتراپیست آزمایشگاه علوم اعصاب تجربی دانشگاه سانتا کاتارینای جنوبی برزیل (UNISUL)، در مجمع فدراسیون انجمن‌های علوم اعصاب اروپا (FENS) که ۱۰ ژوئیه برگزار شد، ارائه شد. 

بِل در این نشست گفت: «میگرن یک بیماری بسیار شایع و ناتوان‌کننده است و بسیاری از بیماران تنها با درمان‌های مرسوم به کنترل کافی علائم دست نمی‌یابند. همچنین زنان را تقریباً سه برابر بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار می‌دهد، احتمالاً تا حدی به دلیل تأثیرات هورمونی، و این نشان‌دهنده یک علت مهم ناتوانی است.» 

پژوهشگران برای بررسی اثربخشی این روش، مطالعه‌ای نسبتاً کوچک روی ۶۸ زن مبتلا به میگرن مزمن انجام دادند؛ بیمارانی که بر اساس تشخیص بالینی، دست‌کم ۱۵ روز در ماه با حملات میگرنی مواجه بودند. 

در این مطالعه، نیمی از شرکت‌کنندگان تحت درمان با اوریکولوتراپی یا طب سوزنی گوش قرار گرفتند؛ روشی که در آن نقاط مشخصی از گوش خارجی تحریک می‌شود. گروه دیگر نیز به مدت هشت هفته درمان ساختگی (شام) دریافت کردند. 

شدت درد شرکت‌کنندگان با استفاده از پرسشنامه درد مک‌گیل و میزان تأثیر میگرن بر زندگی روزمره از طریق آزمون تأثیر سردرد (HIT-6) در سه مرحله شامل آغاز مطالعه، بلافاصله پس از پایان درمان و ۳۰ روز بعد ارزیابی شد. 

در این پژوهش، نه بیماران و نه ارزیابان از نوع درمانی که هر فرد دریافت کرده بود اطلاع نداشتند. 

پژوهشگران همچنین با استفاده از فناوری نوروفیدبک هموانسفالوگرافی (HEG)، تغییرات فیزیولوژیک مغز را بررسی کرده و جریان خون و میزان اکسیژن‌رسانی مغزی را با حسگرهای متصل به سر اندازه‌گیری کردند. 

نتایج نشان داد زنانی که تحت درمان با اوریکولوتراپی قرار گرفتند، کاهش تدریجی شدت درد را تجربه کردند. میانگین امتیاز درد آن‌ها از ۵۰.۵ در آغاز مطالعه به ۴۴.۷ بلافاصله پس از پایان درمان و سپس به ۴۱ در ارزیابی ۳۰ روز بعد رسید. به طور کلی، میزان درد در پایان درمان حدود ۱۱ درصد و یک ماه بعد حدود ۱۸ درصد کاهش یافته بود. 

در مقابل، گروه درمان ساختگی نیز کاهش درد را تجربه کرد. میانگین امتیاز درد در این گروه از ۵۰.۲ در ابتدای مطالعه به ۴۴.۳ پس از درمان و سپس به ۴۳.۹ در ارزیابی ۳۰ روز بعد رسید که نشان‌دهنده کاهش متوسط حدود ۱۳ درصدی درد بود. 

فرناندا بِل درباره نتایج آزمون HIT-6 نیز گفت: «ما همچنین شاهد کاهش تأثیر میگرن بر زندگی روزمره بودیم. در گروه اوریکولوتراپی، میانگین امتیاز HIT-6 از ۶۶.۱ پیش از جلسات درمانی به ۶۰.۷ بلافاصله پس از جلسات و به ۵۹.۵ در ۳۰ روز بعد کاهش یافت. در گروه درمان ساختگی نیز میانگین امتیاز از ۶۵.۸ به ۵۹.۲ پس از جلسات رسید و در ۳۰ روز بعد برابر با ۵۹.۳ بود. در هر دو گروه، این ارقام نشان‌دهنده کاهشی در حدود ۸ تا ۱۰ درصد است.» 

با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که اختلاف میان دو گروه از نظر آماری معنادار نبود؛ موضوعی که احتمال می‌دهد خود تحریک گوش، حتی بدون هدف‌گیری نقاط اختصاصی، بتواند در کاهش درد نقش داشته باشد. 

بِل در این‌باره گفت: «هر دو گروه با گذشت زمان بهبود یافتند، که ممکن است نشان دهد تحریک گوش، حتی زمانی که غیر اختصاصی باشد، می‌تواند بر پیامدهای مرتبط با درد تأثیر بگذارد. با این حال، در این مرحله، نمی‌توانیم نتیجه بگیریم که پروتکل اوریکولوتراپی نسبت به روش ساختگی برتر بوده است. از آنجایی که این یک تحلیل اولیه از یک مطالعه در حال انجام است، یافته‌ها باید با احتیاط تفسیر شوند و در یک نمونه بزرگ‌تر دوباره ارزیابی خواهند شد.» 

او افزود: «نتایج مهم هستند زیرا نشان می‌دهند که می‌توان به طور عینی جنبه‌های عملکرد مغز را در زنان مبتلا به میگرن مزمن رصد کرد.» 

در این مطالعه، درمان اوریکولوتراپی با فرو کردن سوزن در نقاط مشخصی از گوش خارجی انجام شد که تصور می‌شود با مسیرهای عصبی مرتبط با میگرن ارتباط دارند. سپس برای حفظ تحریک میان جلسات درمان، دانه‌های خردل روی همین نقاط قرار داده شد. 

در گروه درمان ساختگی نیز از همان سوزن‌ها استفاده شد، اما نقاطی از گوش هدف قرار گرفت که به اندام‌هایی مانند انگشتان، مچ دست، زانو، بازو، شانه، ریه، اندام تحتانی و ستون فقرات مربوط می‌شوند و ارتباطی با مغز ندارند. 

پژوهشگران اکنون در حال بررسی سازوکارهایی هستند که توضیح می‌دهد چگونه تحریک گوش می‌تواند بر سایر بخش‌های بدن اثر بگذارد. 

بِل در توضیح این فرضیه گفت: «میگرن عارضه‌ای پیچیده است که با تغییرات عصبی-عروقی، خودمختار (اتونومیک) و عصبی-التهابی همراه است. گوش ارتباطات نیرومندی با شبکه‌های سلول‌های عصبی دارد؛ از جمله اتصالاتی با عصب واگ، عصب سه‌قلو و اعصاب گردنی که همگی در تنظیم درد، فعالیت‌های خودمختار و پاسخ‌های التهابی نقش دارند.» 

او ادامه داد: «یکی از فرضیه‌های ما این است که گوش‌درمانی ممکن است بر آنچه «محور عصبی-ایمنی» نامیده می‌شود تأثیر بگذارد؛ یعنی همان سیستم ارتباطی دوطرفه میان دستگاه عصبی و دستگاه ایمنی که فرآیندهای مرتبط با حساس‌سازی به درد و التهاب را تعدیل می‌کند. »

هرچند این مطالعه هنوز به نتیجه‌ای قطعی درباره برتری اوریکولوتراپی نسبت به درمان ساختگی نرسیده است، اما پژوهشگران معتقدند یافته‌های آن نشان‌دهنده ظرفیت واقعی این روش برای کمک به درمان میگرن و سایر دردهای مزمن است. 

بِل در پایان گفت: «این نتایج امیدوارکننده هستند، به‌ویژه به این دلیل که ما شاهد بهبود پیامدهای بالینی در مرحله پیگیری بودیم و در گروهی که تحت گوش‌درمانی قرار گرفته بودند، تأثیر پایدارتری بر درد مشاهده کردیم. این امر نشان می‌دهد که گوش‌درمانی می‌تواند راهکاری مکمل و جالب‌توجه در مراقبت و درمان میگرن مزمن باشد.» 

او افزود: «ما در حال ارزیابی مجدد این نتایج اولیه در گروه بزرگ‌تری از زنان هستیم.» 

این پژوهش در مجمع فدراسیون انجمن‌های علوم اعصاب اروپا (FENS) در سال ۲۰۲۶ ارائه شده است.