حلقه مفقوده مذاکرات و روابط انسانی؛ مهارتی که نباید نادیده گرفته شود

فرارو- کارشناسان ارتباطات معتقدند توانایی «عقب‌کشیدن» از یک واکنش هیجانی، می‌تواند هم روابط شخصی و هم مذاکرات حرفه‌ای را نجات دهد.

به گزارش فرارو به نقل از سی ان بی سی، در میانه یک بحث جدی یا مذاکره حساس، معمولاً لحظه‌ای فرا می‌رسد که احساس می‌کنید صبرتان به پایان رسیده است. شاید طرف مقابل حرفی کنایه‌آمیز زده، یا چند جمله پشت سر هم شما را تحت فشار قرار داده باشد. ضربان قلب بالا می‌رود، ذهن با سرعت شروع به ساختن پاسخ‌های تند و تیز می‌کند و درست زمانی که آماده‌اید جمله‌ای کوبنده بر زبان بیاورید، صدایی در ذهنتان زمزمه می‌کند: «شاید بهتر باشد این را نگویی.»

به گفته کارشناسان ارتباطات، همین چند ثانیه کوتاه می‌تواند سرنوشت یک گفتگو را تعیین کند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند موفقیت در مذاکره یا ارتباطات، فقط به گفتن «حرف درست» وابسته است؛ اما واقعیت این است که گاهی مهم‌ترین مهارت، نگفتن جمله‌ای است که ممکن است همه‌چیز را خراب کند.

متخصصان حوزه ارتباطات می‌گویند افراد معمولا بر انتخاب بهترین پاسخ تمرکز می‌کنند، در حالی که مهارتی قدرتمندتر را نادیده می‌گیرند: اینکه بتوانند درست وسط جمله، خودشان را متوقف کنند و مسیر حرف را تغییر دهند.

قانون ۹۹ درصد؛ وقتی یک جمله همه‌چیز را خراب می‌کند

در اینجا مفهومی به نام «قانون ۹۹ درصد» به میان می‌آید. ممکن است شما ۹۹ درصد یک گفتگو را کاملا درست پیش برده باشید، اما همان یک درصد باقی‌مانده، یعنی یک جمله ناگهانی، احساسی و فیلترنشده، می‌تواند کل رابطه، مذاکره یا توافق را نابود کند.

همه ما این تجربه را داشته‌ایم؛ لحظه‌ای که بعد از گفتن جمله‌ای تند، بلافاصله پشیمان شده‌ایم. گاهی فقط یک کنایه، یک طعنه یا یک واکنش عجولانه کافی است تا فضای گفتگو ناگهان سرد و متشنج شود. در چنین شرایطی، دیگر بحث اصلی فراموش می‌شود و دو طرف وارد چرخه‌ای از دفاع، دلخوری یا حمله متقابل می‌شوند.

به همین دلیل، متخصصان ارتباطات توصیه می‌کنند افراد «هنر عقب‌کشیدن» را تمرین کنند؛ مهارتی که به شما اجازه می‌دهد پیش از آنکه جمله‌ای مخرب کامل شود، مسیر حرف را عوض کنید.

چرا متوقف کردن خود در لحظه سخت است؟

در عمل، انجام این کار ساده نیست. وقتی احساسات بالا گرفته، مغز انسان وارد حالت دفاعی می‌شود. آدرنالین ترشح می‌شود و ذهن به‌دنبال پاسخ سریع می‌گردد. در چنین وضعیتی، بسیاری از افراد تصور می‌کنند اگر ناگهان حرفشان را عوض کنند، ضعیف، مردد یا دستپاچه به نظر می‌رسند.

در واقع ذهن تلاش می‌کند شما را قانع کند که ادامه دادن همان جمله اولیه، «طبیعی‌تر» و «کم‌هزینه‌تر» است. اما متخصصان می‌گویند دقیقا برعکس؛ ادامه دادن یک واکنش هیجانی ممکن است آسیب بسیار بیشتری ایجاد کند.

توانایی توقف در میانه جمله، نشانه ضعف نیست؛ بلکه نشان‌دهنده بلوغ هیجانی و کنترل ذهنی بالاست. فردی که می‌تواند خودش را اصلاح کند، در واقع نشان می‌دهد به نتیجه گفتگو بیشتر از تخلیه عصبانیت اهمیت می‌دهد.

چطور بدون معذب شدن مسیر حرف را عوض کنیم؟

یکی از نگرانی‌های رایج این است که افراد فکر می‌کنند اگر وسط حرفشان بگویند «منظورم این نبود» یا «اجازه بده طور دیگری بگویم»، فضا عجیب یا غیرطبیعی می‌شود. اما کارشناسان تاکید می‌کنند این حس معمولا فقط در ذهن خود ما بزرگ‌تر از واقعیت است.

در بسیاری از مواقع، طرف مقابل حتی از این تغییر مسیر استقبال می‌کند، چون می‌فهمد شما تلاش دارید گفتگو را از تنش دور نگه دارید. چند جمله ساده می‌تواند به شما کمک کند بدون ایجاد تنش، حرفتان را بازتنظیم کنید:

• «صبر کن، بذار بهتر بیانش کنم.»
• «نه، منظورم دقیقا این نبود، بذار دوباره بگم.»
• «در واقع بهتره اینو یه جور دیگه توضیح بدم.»
• «بیخیال اون جمله، چیزی که واقعا می‌خوام بگم اینه که…»

این جملات کوتاه، مثل ترمز اضطراری عمل می‌کنند. آن‌ها به مغز فرصت می‌دهند از حالت واکنش هیجانی خارج شود و دوباره روی هدف اصلی گفتگو تمرکز کند.

گفتگو را به سمت هدف واقعی برگردانید

بعد از متوقف کردن جمله مخرب، مرحله مهم بعدی این است که گفتگو را دوباره به مسیر سازنده برگردانید. کارشناسان توصیه می‌کنند تمرکز را از حمله شخصی به «درک متقابل» منتقل کنید. برای مثال، می‌توانید از عبارت‌هایی مانند این استفاده کنید:

• «چیزی که واقعا می‌خوام بفهمم اینه که…»
• «موضوعی که برای من اهمیت داره اینه که…»
• «دوست دارم این گفتگو در نهایت به این نتیجه برسه که…»

این نوع جملات، فضای تقابل را به فضای همکاری تبدیل می‌کنند. به‌جای اینکه گفتگو به جنگ قدرت تبدیل شود، دو طرف دوباره روی حل مسئله تمرکز می‌کنند.

از دستپاچه به نظر رسیدن نترسید

یکی از مهم‌ترین توصیه‌های متخصصان این است که بیش از حد نگران کامل و بی‌نقص به نظر رسیدن نباشید. همه انسان‌ها در گفتگوها اشتباه می‌کنند، گاهی دستپاچه می‌شوند یا جمله‌ای نامناسب به ذهنشان می‌رسد. مسئله اصلی این نیست که هرگز اشتباه نکنید؛ بلکه این است که بتوانید پیش از آسیب جدی، مسیر را اصلاح کنید.

در واقع، پذیرفتن کمی احساس معذب بودن، بسیار بهتر از آن است که یک رابطه را با چند جمله نسنجیده تخریب کنید. بسیاری از گفتگوهای مهم زندگی چه در روابط عاطفی، چه محیط کار و چه دوستی‌ها، نه به‌خاطر اختلاف نظر بلکه به‌دلیل ناتوانی در کنترل لحظه‌های احساسی از بین می‌روند.

مغزتان را برای لحظه‌های سخت تمرین دهید

کارشناسان ارتباطات می‌گویند این مهارت هم مثل هر مهارت دیگری، نیاز به تمرین دارد. اگر از قبل برای موقعیت‌های دشوار آماده باشید، احتمال اینکه در لحظه بتوانید واکنش خود را کنترل کنید، بیشتر می‌شود. برای مثال، می‌توانید پیشاپیش تصور کنید در یک بحث کاری یا خانوادگی، چه جمله‌ای ممکن است شما را تحریک کند و چگونه می‌توانید به‌جای واکنش تند، مسیر گفتگو را عوض کنید.

تمرین کردن این جملات با صدای بلند، حتی اگر ساده به نظر برسد، به مغز کمک می‌کند در موقعیت واقعی سریع‌تر به آن‌ها دسترسی پیدا کند. درست مثل ورزشکاری که پیش از مسابقه حرکاتش را بارها تکرار می‌کند، ذهن هم با تمرین یاد می‌گیرد در لحظه بحران، واکنش سنجیده‌تری نشان دهد.

مهارتی کوچک با تاثیری بزرگ

در نهایت، شاید مهم‌ترین نکته این باشد که ارتباطات موفق همیشه به معنی داشتن پاسخ‌های درخشان و بی‌نقص نیست. گاهی نجات یک گفتگو فقط به این بستگی دارد که بتوانید چند ثانیه مکث کنید، جمله‌ای را نیمه‌کاره رها کنید و راه دیگری برای بیان منظورتان پیدا کنید.

توانایی «عقب‌کشیدن» از یک واکنش هیجانی، شاید مهارتی ساده به نظر برسد، اما می‌تواند تفاوت میان یک گفتگوی سازنده و یک رابطه آسیب‌دیده باشد.