تفاوت کیفی حضور در فضای مجازی؛ کدام یک مفید و کدام مضر هستند؟
تحقیقات جدید نشان میدهد محتوا و زمان استفاده از نمایشگرها بیش از مدتزمان صرفشده بر سلامت روان تأثیر میگذارد؛ اما در این میان کدام یک بهتر هستند؟
فرارو- در جهانی که نمایشگرها به بخش جداییناپذیر زندگی ما تبدیل شدهاند، پرسش اصلی دیگر این نیست که چقدر از وقت خود را صرف آنها میکنیم، بلکه موضوع بر سر کیفیت و ماهیت این حضور دیجیتال است که مرز میان رشد یا آسیب ذهنی را تعیین میکند.
به گزارش فرارو به نقل از سی بی اس نیوز، رسانههایی که مشاهده میکنیم و زمانی که صرف آنها میشود، به طور مستقیم بر سلامت روان تأثیر میگذارند. در دنیایی که استفاده از نمایشگرها به دقت زیر ذرهبین قرار گرفته، این سوال مطرح است که بدترین نوع استفاده از صفحهنمایش کدام است؟
شیوران سان، استادیار دانشگاه مینه سوتا که در حوزه تأثیرات نمایشگرها تحقیق میکند، معتقد است نباید تمام فعالیتهای دیجیتال را با یک چوب راند. او میگوید: «اولین نکتهای که باید در نظر گرفت، نوع اپلیکیشنی است که مورد استفاده قرار میگیرد.» بر اساس یافتههای پژوهشی او، اپلیکیشنهای شبکههای اجتماعی مانند تیکتاک، اسنپچت و ایکس (توییتر سابق) پتانسیل بالایی در ایجاد بحران «تصویر بدنی» میان کاربران جوان دارند. این پلتفرمها اغلب حاوی محتواهایی هستند که رفتارهای ناسالم مانند رژیمهای غذایی افراطی یا حتی ترویج سوءمصرف مواد را به شکلی فریبنده بازنمایی میکنند.
تأثیر متفاوت بر تمرکز و خواب
جالب اینجاست که مطالعات نشان میدهند استفاده از شبکههای اجتماعی باعث بروز مشکلات جدی در تمرکز کودکان میشود، در حالی که بازیهای ویدئویی و تماشای تلویزیون لزوماً چنین اثر مخربی ندارند. علاوه بر نوع محتوا، دکتر سان بر اهمیت «زمانبندی» تأکید ویژهای دارد. او هشدار میدهد که چک کردن شبکههای اجتماعی در اواخر شب الگوی خواب تمام گروههای سنی را مختل کرده و سلامت عمومی آنها را به خطر میاندازد.
نمایشگرها در خدمت آموزش و پیوند انسانی
با وجود تمام انتقادها، نمایشگرها فرصتهای بینظیری را برای آموزش و ارتباطات فراهم کردهاند. استفاده نوجوانان از محتوای آموزشی باکیفیت میتواند تأثیرات مثبتی بر رشد فکری آنها داشته باشد. همچنین، تماسهای ویدئویی برای ارتباط با دوستان و خانواده، بهویژه در زمانهایی که فرد دچار انزوای فیزیکی است، میتواند به عنوان یک تقویتکننده قوی برای سلامت روان عمل کند.
چگونه اعتیاد دیجیتال را مهار کنیم؟
دکتر سان تأکید میکند نوع محتوای مصرفی اغلب بیش از مدتزمان استفاده، تأثیر منفی بر جای میگذارد. با این حال، اگر به دنبال کاهش وابستگی خود به گوشیهای هوشمند هستید، او راهکارهای عملی زیر را پیشنهاد میدهد:
- دور کردن فیزیکی دستگاه: گوشی را در اتاق دیگری قرار دهید تا دسترسی به آن سختتر شود.
- خاموش کردن اعلانها (Notifications): اجازه ندهید لرزش و صدای گوشی تمرکز شما را برباید.
- پاک کردن اپلیکیشنهای مخرب: اپلیکیشنهایی که بیشترین زمان و انرژی شما را هدر میدهند، حذف کنید.
در نهایت، یکی از موثرترین روشها، گفتگو با یک دوست یا فرد مورد اعتماد درباره مدیریت زمانِ صفحهنمایش است. این کار به شما کمک میکند تا نسبت به رفتارهای دیجیتال خود مسئولیتپذیرتر باشید و آگاهانهتر در فضای مجازی قدم بردارید. تعادل در دنیای دیجیتال، نه یک انتخاب، بلکه مهارتی حیاتی برای بقای روانی در عصر حاضر است.
