سوالهای سخت درباره اینترنت پرو
مقامات وزارت ارتباطات و دولت پزشکیان در هفتههای گذشته در اظهارنظرهای مختلف بر این موضوع تاکید داشتند که اینترنت پرو طرح آنها نیست و تصمیمگیری آن در سطوح امنیتی کشور انجام شده است. آنها گاهی ابراز نارضایتی میکنند و گاهی نیز بر این مسئله تاکید دارند که شرایط فعلی موقتی بوده و قرار نیست جایگزین دسترسی مردم به اینترنت شود.
فرارو– طول قطعی اینترنت در ایران از ۷۰ روز گذشت. هنوز به طور رسمی و دقیق مشخص نیست که سرنوشت اینترنت در ایران به کدام سمت خواهد رفت و توضیح واضحی درباره آن از سوی مسئولین ارائه نمیشود. در این میان، مسئولان دولتی نیز در مقام منتقدان وضعیت اینترنت ظاهر شدند و گاهی بر این موضوع تاکید میشود که شخص رئیسجمهور نیز مخالف این وضعیت است.
به گزارش فرارو، شرایط جنگی و ملاحظات امنیتی، کلیدواژههایی هستند که برای وضعیت فعلی حاکم بر اینترنت به کار میروند. برای کنترل تبعات قطعی اینترنت بر اقتصاد، شورایعالی امنیت ملی مصوبه اجرای اینترنت پرو را صادر کرد که این سرویس هم دچار حواشی و انتقادات زیادی شد.
سوالهای سخت
از چند روز قبل، به مرور دسترسی مردم عادی به اینترنت بیشتر شد. چرا که سرویسهای ویپیان جدیدی در دسترس قرار گرفت که در همین شرایط قطعی اینترنت هم امکان دسترسی را فراهم میکرد. البته محدودیت اینترنت از یک سو و ارائه ابزار دور زدن آن سوی دیگر، موضوعی جدید در ایران محسوب نمیشود. چرا که به مرور زمان، ویپیانها تبدیل به ابزاری ثابت برای دسترسی مردم به اپلیکیشنها و سایتهای مختلف بود و استفاده از آن نیز به خصوص از سال ۱۴۰۱ به بعد، فراگیری بیشتری پیدا کرد.
همین ویپیانها در ایام قطعی اینترنت کار نمیکردند ولی این بار، فیلترشکنهایی به بازار آمد که این مشکل را هم دور میزد. این ابزار در ابتدای قطعی اخیر اینترنت هم وجود داشت اما قیمت بسیار بالایی داشت و از سوی دیگر در دسترس همگان نبود. ولی از چند روز قبل ویپیانهایی با قیمتی بسیار کمتر به بازار آمد و تبلیغات آن تمام کانالهای تلگرامی را پر کرد.
ارائه ابزار دور زدن اینترنت ملی، تعدد دسترسی به سیمکارتهای سفید، فروش اینترنت پرو به کسب و کارها و البته گزارشهایی که درباره فروش این سرویس به دیگر افراد نیز منتشر شد، سوالات زیادی در بخشهای مختلف جامعه به وجود آورد. سوالاتی که برخی در شبکههای اجتماعی میپرسند یا رسانهها آنها را مطرح میکنند. از جمله این که «آیا امنیت یک کالای فروشی است که میشود با پرداخت پول، دسترسی به اینترنت را برقرار کرد؟» یا این که «چرا در اوکراین و حتی غزه در تمام این سالها، دسترسی مردم به اینترنت قطع نشد؟»
برخی کاربران نیز در توئیتر به این موضوع اعتراض میکنند که مطالبه اینترنت نباید صرفاً با منطق جلوگیری از آسیب به کسب و کارها باشد؛ بلکه این ابزار مورد نیاز همه اقشار مردم است.
قطعی اینترنت چه خسارتهایی به کشور وارد کرد؟
مرور نظرات متخصصان نشان میدهد که خسارتهای اقتصادی بخشی از مجموع آسیبهای قطعی اینترنت به کشور را تشکیل میدهند. زمانی که قطعی اینترنت به روز سیوهفتم وارد شد، ایران رکورد طولانیترین قطعی اینترنت در سطح ملی در تاریخ را شکست.
این گزارش در هفتادوچهارمین روز قطعی سراسری اینترنت در کشور تنظیم شد. سال گذشته در کوران حوادث دیماه و قطعی اینترنت که تا بهمن ماه ادامه پیدا کرد، وزیر ارتباطات گفت هر روز قطعی اینترنت ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور خسارت میزند. عدد تخمینی میزان خسارت در روز هفتاد و چهارم قطعی اینترنت، به ۳۷۰ هزار میلیارد تومان یا بیش از ۲ میلیارد دلار رسیده است.
اواخر فروردینماه، ویدیویی از یک جلسه مربوط به اتاق بازرگانی ایران منتشر شد که نشان میداد افشین کلاهی – رئیس کمیسیون دانشبنیان اتاق ایران – در جلسهای میگوید هر روز قطعی اینترنت به صورت مستقیم بین ۳۰ تا ۴۰ و با در نظر گرفتن تبعات غیرمستقیم آن، روزانه ۸۰ میلیون دلار به کشور خسارت وارد میکند. در صورتی که این برآورد صحیح باشد، تا روز هفتاد و چهارم، خسارتی بالغ بر دو میلیارد و دویست میلیون تا پنج میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار به کشور وارد شده است.
اخیراً یکی از معاونان وزیر ارتباطات در نشست خبری خود به تاثیرات جدی قطعی اینترنت بر اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت: «در آخرین جلسات با نهادهای ذیربط به طور شفاف اشاره کردیم که کسبوکارها به زیرساختهای ابری جهانی وابسته هستند. بخش عمدهای از خدمات این کسبوکارها نیازمند اتصال به سرورها، پایگاههای داده، سامانههای پشتیبانگیری و ابزارهای تحلیل است و در غیاب اینترنت، امکان مدیریت، بازیابی و مقیاسپذیری آنها کاملاً از بین میرود.»
او همچنین با اشاره به معماری نرمافزارهای نوین تصریح کرد: «معماری این نرمافزارها مبتنی بر API و میکروسرویسها است. کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال به طور گسترده از میکروسرویسهای بینالمللی، سرویسهای احراز هویت و SSOها استفاده میکنند و به اتصال پیوسته اینترنت بینالملل نیاز دارند.»
قطعی اینترنت مخاطرات جدی امنیتی نیز برای کشور به بار میآورد. چرا که سامانههای امنیتی باید به صورت پیوسته به روزرسانی شوند. امضای بدافزارها، دادههای تهدید و پچهای امنیتی باید به طور پیوسته توسط پلتفرمها انجام شود که همگی به منابع جهانی وابسته هستند.
این معاون وزیر ارتباطات به این موضوع نیز اشاره کرد: «قطع اینترنت در طولانیمدت ایجادکننده تهدیدهای امنیتی است و میتواند پیامدهای منفی مختلفی داشته باشد. در واقع، قطع اینترنت برای یک مدت طولانی بیشتر یک اقدام ضدامنیتی است تا امنیتی. برای مثال، به محض این که اینترنت برقرار شود حتی یک سری کاربر مبتدی هم میتوانند زیرساختهای ما را مورد حمله قرار دهند.»
علاوه بر حوزههای زیرساختی، قطعی دسترسی کاربران مختلف از خانگی تا سازمانی به اینترنت بینالملل و عدم به روزرسانی امنیتی سیستمعاملهای تمام تجهیزات دیجیتال، آسیبپذیریها نسبت به حملات سایبری در سطح گستردهای بیشتر میشود. موضوعی که کارشناسان امنیتی این حوزه درباره آن هشدارهای جدی میدهند.
دولتیهای منتقد
مقامات وزارت ارتباطات و دولت پزشکیان در هفتههای گذشته در اظهارنظرهای مختلف بر این موضوع تاکید داشتند که اینترنت پرو طرح آنها نیست و تصمیمگیری آن در سطوح امنیتی کشور انجام شده است. آنها گاهی ابراز نارضایتی میکنند و گاهی نیز بر این مسئله تاکید دارند که شرایط فعلی موقتی بوده و قرار نیست جایگزین دسترسی مردم به اینترنت شود. آنها همچنین بر نگاه دولت و رئیسجمهور به دسترسی عادلانه مردم به اینترنت تاکید مداوم دارند.
تا کنون در تحلیلها و توضیحات مرتبط به وضعیت فعلی اینترنت، به طور دقیق مشخص نشده که ملاحظات امنیتی مورد نظر تصمیمگیران مربوط به چه حوزههایی در امور امنیت کشور بوده است. اما اخیراً حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور در یکی از اظهارنظرهای خود با تاکید دوباره بر مخالفت دولت با ادامه وضعیت جاری اینترنت، به این نکته نیز اشاره داشت که «همانطور که دیدیم وقتی اینترنت کاملا بسته هم بود ترورها وجود داشت.» این اظهارنظر با واقعیتهای تاریخی جنگ اخیر تطابق دارد. چرا که اولین موج حملات ترور سران کشور صبح روز ۹ اسفند آغاز و همان روز اینترنت نیز قطع شد. اما ترور مقامات امنیتی و نظامی طی روزهای بعد نیز ادامه پیدا کرد.
در نهایت سخنگوی دولت روز سهشنبه در نشست خبری هفتگی با خبرنگاران، با اعتراض آنها مواجه و درگیر نوعی بگومگو شد. پاسخ او نیز همان پاسخ همیشگی بود؛ اینترنت پرو مصوبه شورایعالی امنیت ملی و به دلیل شرایط جنگی است.
