راز واکنشهای متفاوت به مقاله ظریف؛ از تله تاریخی برای آمریکا تا ترس و سازش
چرا بعضی چهرههای تندرو در تهران از مقاله ظریف در فارین افرز عصبانی هستند اما استراتژیستهای بینالمللی آن را «تله تاریخی» برای آمریکا میدانند؟ تفاوت دیدگاه حدادیان و چهرههایی مثل حمد بن جاسم و دیمون هارت درباره طرح پیشنهادی صلح وزیر خارجه اسبق ایران از کجا سرچشمه میگیرد
فرارو- مقاله محمدجواد ظریف، وزیر پیشین امور خارجه ایران در مجله معتبر «فارین افرز» که حاوی یک نقشه راه عملیاتی برای پایان دادن به تنشها و بحرانهای منطقهای است با واکنشهایی کاملاً متفاوت در داخل و خارج کشور روبرو شده است.
به گزارش فرارو؛ ظرف مدتی کوتاه موجی از حملات شکل گرفت که پرچمدارانش افرادی مثل حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان یا سعید حدادیان از مداحان مشهور هستند. مجری یک برنامه تلویزیونی هم به تهدید ظریف پرداخت و در تجمعات خیابانی عکس او را آتش زدند چون اعتقاد دارند مقاله از سر ترس و با هدف سازش نوشته شده است. با این حال در عرصه بینالمللی، وزیر خارجه اسبق قطر مقاله ظریف را هوشمندانه میداند و یک تحلیلگر سرشناس اعتقاد دارد این مقاله در اصل یک «تله تاریخی» برای ایالات متحده است. مقاله ظریف واقعا کدام یک از اینهاست؟
انتقاد در داخل؛ چرا کیهان و حدادیان به مقاله ظریف حمله کردند؟
ظاهر امر نشان میدهد واکنشهای داخلی به مقاله ظریف بیشتر از آنکه جنبه تحلیل محتوایی داشته باشد، رنگ و بوی سیاسی و امنیتی به خود گرفته است. حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، با همان ادبیات معروف خود، با زبانی تند و تیز به استقبال این مقاله رفت. کیهان این اقدام را نوعی «دیپلماسی التماسی» قلمداد کرد که به زعم آنها، در تضاد با عزت ملی و مقاومت است.
با اینکه چهرههایی نظیر سعید حدادیان و یک مجری تلویزیونی، نویسنده مقاله را تهدید کردهاند و در فضای مجازی نیز ویدئویی از آتش زدن عکس ظریف توسط دختری با پوشش غیررسمی منتشر شد، اولین واکنشها در آنسوی آب کاملا متفاوت است.
چرا حمد بن جاسم طرح ظریف را «هوشمندانه» میداند؟
حمد بن جاسم، وزیر خارجه اسبق قطر که خود یکی از معماران دیپلماسی در خلیج فارس است، طرح ظریف را هوشمندانه میداند.
از دیدگاه حمد بن جاسم، با ارائه این طرح، ظریف ایران را در موضع ارائهدهنده «راهکار» قرار داده است. او معتقد است مقاله توپ را به زمین آمریکا و متحدان منطقهایاش انداخته است و طبق عرف بینالملل، کسی که اولین پیشنهاد جامع را روی میز میگذارد کنترل «روایت» را در جهان دیپلماسی به دست میگیرد.
تحلیل وزیر خارجه اسبق قطر بر این پایه استوار است که ظریف با استفاده از تریبون فارین افرز، به جهان نشان داد ایران برای صلح برنامه دارد و اگر بر فرض تنشها ادامه پیدا کند، مسئولیت آن بر عهده طرفی است که پیشنهاد را رد کرده است.
تفاوت شیوه برخورد کیهان و چهرههایی مثل سعید حدادیان با تحلیلگری چون دیمون هارت را باید در زاویه دید آنها جستجو کرد
تحلیل دیمون هارت از استراتژی ظریف؛ «تلهای برای تاریخ»
شاید دقیقترین تحلیل بینالمللی متعلق به «دیمون هارت»، استراتژیست معروف جنگ روایتها باشد. او به جای درگیر شدن در لفاظیهای سیاسی، ۱۲ گام پیشنهادی ظریف برای ایران و ۱۳ گام درخواستی از آمریکا را کالبدشکافی کرده است. هارت معتقد است ظریف در حال انجام یک بازی شطرنج در ابعاد تاریخی است.
۱. تبخیر پوشش دیپلماتیک آمریکا در افکار عمومی
هارت بر این باور است که اگر واشنگتن این پیشنهاد را نادیده بگیرد یا با زبان زور پاسخ دهد، «پوشش دیپلماتیک» خود را برای هرگونه اقدام نظامی احتمالی در آینده از دست میدهد. او میگوید: «دنیا دیگر آمریکا را مجری نظم نمیبیند، بلکه دیوانهای میبیند که صلح را بمباران میکند».
۲. سندسازی تاریخی برای جلوگیری از اجماع علیه ایران
از نظر این استراتژیست، انتشار مقاله ظریف در معتبرترین ژورنال سیاست خارجی جهان باعث ایجاد یک «سند تاریخی» شده است. هارت در ادامه مینویسد: او التماس نمیکند بلکه در حال مستندسازی این حقیقت است که ایران راه خروج از بنبست را ارائه داده است. اگر در آینده جنگی رخ دهد، تاریخ شهادت خواهد داد که چه کسی فرصت صلح را سوزانده است.
۳. به چالش کشیدن روایت غرب درباره منشا بیثباتی
دیمون هارت تاکید میکند که ظریف یک «تله برای تاریخ» کار گذاشته است. او روایت غربی مبنی بر «ایران به عنوان منشا بیثباتی» را به چالش کشیده و حالا واشنگتن مجبور است یا این مسیر را بپذیرد یا برای رد آن هزینهای سنگین بپردازد.
رمزگشایی از تفاوتها؛ چرا موضع منتقدان داخلی با تحلیلگران خارجی فرق دارد؟
تفاوت شیوه برخورد کیهان و چهرههایی مثل سعید حدادیان با تحلیلگری چون دیمون هارت را باید در زاویه دید آنها جستجو کرد. منتقدان ظریف، دیپلماسی را به مثابه «تسلیم» میبینند و اعتقاد دارند هرگونه پیشنهاد صلح قطع به یقین نشانه ضعف است.
در مقابل، تحلیلگران بینالمللی مانند هارت، مقاله ظریف را یک ابزار «قدرت نرم» میبینند. آنها متوجه هستند که ظریف با این مقاله، هزینه هرگونه تهاجم به ایران را در سطح افکار عمومی جهان به شدت بالا برده است. حمد بن جاسم، وزیر خارجه اسبق قطر و دیمون هارت سعی کردهاند بگویند امنیت واقعی زمانی حاصل میشود که حریف نتواند برای حمله به شما اجماع جهانی ایجاد کند و ظریف با این مقاله، اجماع علیه ایران را هدف قرار داده است.
آیا دیپلماسی به خلع سلاح آمریکا و اسرائیل تبدیل میشود؟
سرمقاله روزنامه کیهان، اظهارات مداح معروف و آتشزدن تصویر ظریف توسط دخترکی بدون پوشش رسمی و مورد تایید شریعتمداری و حدادیان را میتوان واکنشی احساسی و جناحی به پدیدهای دانست که در سطح کلان استراتژیک، یک حرکت هوشمندانه ارزیابی شده است.
به قول دیمون هارت، دنیا حالا سند و رسیدی معتبر در دست دارد و اگر آمریکا پس از این پیشنهاد صلح جامع، دوباره به زیرساختها یا منافع ایران ضربه بزند، دیگر نمیتواند به ایفای نقش پلیس جهانی ادامه دهد. ظریف با این مقاله، تلاش کرده در دادگاه افکار عمومی جهان، ایران را از جایگاه «متهم» به جایگاه «شاکی» منتقل کند. این دقیقاً همان چیزی است که نمیتواند باب میل مدافعان تداوم جنگ، چه در واشنگتن و چه در هر نقطه دیگری از کره خاکی باشد!
به گفته هارت مقاله منتشر شده در فارین افرز بار دیگر ثابت میکند دیپلماسی یک ضرورت استراتژیک برای حفظ منافع ملی است و حتی اگر به قیمت آتش زدن عکس نویسنده در خیابان یا تهدید شدن در تریبونهای غیررسمی تمام شود، ظریف موفق شده برای تاریخ «تله» بگذارد؛ تلهای که گریز از آن برای جنگطلبان دشوار خواهد بود.
