۴ نکته درباره مذاکرات؛ ترامپ، لینکلن، جرالد فورد و دیگران
دور جدید مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، اولین روند دیپلماتیک پس از جنگی است که برخی معادلات بین تهران و واشنگتن را تغییر داد. مجموع اخبار تائیدنشده منابع غربی مانند آکسیوس و رویترز در کنار اظهارات رسانهای و اقدامات دونالد ترامپ نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا در حال حاضر از سه اهرم فشار حداکثری، تهدید نظامی و باز نگه داشتن پنجره دیپلماسی استفاده میکند.
فرارو- ایران و آمریکا دومین جلسه از دور جدید مذاکرات خود را روز سهشنبه هفته جاری در ژنو برگزار میکنند. این دور از مذاکرات هم به صورت غیرمستقیم و با واسطه وزیر خارجه عمان برگزار میشود و دولت سوئیس نقشی در آن ندارد.
به گزارش فرارو، در یک طرف این روند جمهوری اسلامی ایران قرار دارد که چینش و موجودیت برخی کارتهایش در صحنه سیاست نسبت به سالهای گذشته دستخوش تغییر شده و در سوی دیگر، ایالات متحده آمریکا که فعلاً در آن فردی با مشخصات و ویژگیهای ترامپ قدرت دارد. دور پیشین مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با وساطت عمان، بامداد ۲۳ خرداد با حمله اسرائیل و سپس ورود آمریکا به جنگ از هم پاشید و دورهای پشت سر گذاشته شد که آن را با عنوان جنگ ۱۲ روزه میشناسیم. دور جدید مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، اولین روند دیپلماتیک پس از جنگی است که برخی معادلات بین تهران و واشنگتن را تغییر داد.
اول؛ اهرمهای سهگانه ترامپ
مجموع اخبار تائیدنشده منابع غربی مانند آکسیوس و رویترز در کنار اظهارات رسانهای و اقدامات دونالد ترامپ نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا در حال حاضر از سه اهرم فشار حداکثری، تهدید نظامی و باز نگه داشتن پنجره دیپلماسی استفاده میکند.
ترامپ چند روز قبل فرمانی اجرایی امضا کرد که مربوط به وضع تعرفه اضافه بر کشورهای واردکننده کالا از ایران بود. دولت او تحریمهای نفتی معمول آمریکاییها علیه افراد، شرکتها و نفتکشها را نیز ادامه میدهد. باراک راوید، خبرنگار اسرائیلی سایت آکسیوس در گزارش روز شنبه خود از دیدار اخیر ترامپ و نتانیاهو به نقل از دو منبع دولتی آمریکایی مدعی شد که رهبران آمریکا و اسرائیل در این جلسه توافق کردند فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش دهند و به طور مشخص آمریکا تمرکز خود را بر فروش نفت ایران به چین بگذارند. آکسیوس مدعی شد که چین ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری میکند و کاهش این میزان میتواند به اقتصاد ایران ضرباتی جدی وارد کند.
ترامپ اخیراً دستور اعزام دومین ناو هواپیمابر آمریکا یعنی یو.اس.اس جرالد آر. فورد به سمت منطقه را نیز صادر کرد. این شناور نیز همراه با ناوگروه اعزامی خود، به ناو آبراهام لینکلن ملحق میشود. جرالد فورد از سال ۲۰۱۷ وارد خدمت در ارتش آمریکا شد و به عنوان پیشرفتهترین، بزرگترین و گرانترین ناو هواپیمابر در جهان شناخته میشود. اعزام این ناو هواپیمابر در ادامه سیل ورود تجهیزات و تسلیحات آمریکایی به منطقه است. در کنار این دو اهرم، مذاکرات ایالات متحده و جمهوری اسلامی هم بار دیگر و ۸ ماه بعد از حمله نظامی به ایران به جریان افتاده است.
دوم؛ نقش محوری ویتکاف
به رغم تغییراتی که در تیم سیاست خارجی ترامپ طی یک سال گذشته اتفاق افتاد، استیو ویتکاف همچنان نقشی کلیدی در این عرصه بر عهده دارد. پروندههای خاورمیانه و قفقاز از سوی ویتکاف به همراه جرد کوشنر – داماد ترامپ – پیگیری میشود و حضور عراقچی در جایگاه وزیر و رئیس تیم مذاکرهکننده مقابل ویتکاف به عنوان همتای آمریکایی، از جایگاه او خبر میدهد. رعایت مسائل مربوط به پروتکلهای دیپلماتیک و مذاکرات مقامات همسطح از سال ۱۳۹۲ به این سو، در حوزه روابط خارجی ایران بار دیگر جدی گرفته میشود.
تحلیلگران میگویند ویتکاف معقتد است پنجره دیپلماسی با ایران را باید باز نگه داشت و تا حد ممکن از جنگ اجتناب و برای رسیدن به توافقی که بسیار سخت است، تلاش کرد. از جانب ایران هم به نظر میرسد که آنها از طرف بودن با ویتکاف به عنوان نماینده رئیسجمهور آمریکا در مذاکرات ناراضی نیستند. چرا که در طرف دیگر این تیم مارکو روبیو قرار دارد. روبیو از سال ۲۰۱۱ تا ژانویه ۲۰۲۵ که عهدهدار وزارت خارجه آمریکا شد به عنوان یک سناتور جمهوریخواه ضدایران شناخته میشد و به عنوان دیپلمات ارشد آمریکایی، امروز هم نگاهی تند نسبت به ایران دارد. اخبار از این قرار است که ویتکاف توافق راضیکننده برای ایران را به ترامپ ارائه میدهد تا او تصمیم بگیرد.
سوم؛ مشوقهای اقتصادی برای آمریکا
در حال حاضر به نظر میرسد که ایران تلاش میکند مشوقهایی اقتصادی و عملیاتی برای ارائه به طرف آمریکایی داشته باشد. مشوقها و زمینههای همکاری که برای هر دو طرف سودآور بوده و با ویژگیهای شخصیتی ترامپ همخوانی دارد. معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه اخیراً در اظهارات به این موضوع اشاره کرد که در گفتوگوهای جاری، «منافع مشترک در حوزههای نفت و گاز، سرمایهگذاریهای معدنی و حتی خرید هواپیما در متن مذاکرات گنجانده شده است.» او تأکید کرد: «برای پایداری هرگونه توافق، ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع، بهرهمند شود. منابع محدود یا مسدودشده ایران نیز بخشی از توافق خواهند بود و آزادسازی این منابع باید واقعی و قابل استفاده باشد، نه صرفاً نمادین یا مقطعی.»
چهارم؛ بار دیگر غنیسازی صفر
اظهارات دیپلماتهای ایرانی نشان میدهد که قرار نیست خللی در برنامه هستهای ایجاد شود. چندی پیش عراقچی گفت موضع حاکمیتی تهران عدم خروج ذخایر غنیشده اورانیوم از ایران است. او همچنین اشاره کرد که جمهوری اسلامی به هیچ وجه از حق غنیسازی خود دست نمیکشد. مجید تختروانچی هم در مصاحبه اخیر خود با بیبیسی جهانی به این موضوع اشاره کرد که غنیسازی صفر از نظر ایران به هیچ وجه روی میز نیست اما تهران حاضر است برای رقیقسازی ذخایر ۶۰ درصد خود مذاکره کند. از طرف دیگر، ترامپ میگوید هر توافقی با ایران شامل هیچ گونه غنیسازی نیست. دو طرف در دور پیشین مذاکرات هم دو طرف این خط قرمز ایستاده بودند.
