راهکاری ساده برای فعال نگه داشتن مغز پس از یک خواب بد شبانه
یک پژوهش جدید شواهد حیاتی جدیدی در تأیید تأثیر فعالیت بدنیِ ملایم بر عملکرد مغزی که دچار کمخوابی شده است، ارائه میدهد.
همگان میدانند که فعالیت بدنی با ترشح اندورفین (که اضطراب را کاهش میدهد)، تنظیم مجدد ریتم شبانهروزی بدن و ایجاد حالتی آرامبخش که آغازگر چرخه خواب است، اثرات کمخوابی را جبران میکند.
به گزارش فرارو به نقل از نیواطلس، با توجه به اینکه ورزش میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند، پژوهشگران دانشگاه کنکوردیا در کانادا بررسی کردند که آیا ورزش میتواند از حافظه در برابر اثرات مخرب کمخوابی نیز محافظت کند یا خیر.
گروهی متشکل از ۸۸ داوطلب جوان و سالم بهطور تصادفی به چهار دسته تقسیم شدند. نیمی از آنها به میزان معمول خوابیدند، اما به نیم دیگر اجازه داده شد تنها ۴.۵ ساعت از ۸.۵ ساعت خواب توصیهشده شبانه را داشته باشند. سپس هر گروه مجدداً به دو زیرگروه تقسیم شد؛ نیمی از افراد هر گروه به مدت نیم ساعت دوچرخهسواری با شدت متوسط انجام دادند و نیم دیگر صرفاً به مدت ۴۰ دقیقه روی صندلی نشستند و هیچ فعالیتی نکردند.
پیش از رفتن به رختخواب، شرکتکنندگان در هر گروه در یک بازی تطبیق تصویر شرکت کردند؛ در این بازی، آنها باید تشخیص میدادند که آیا چهرههای نمایشدادهشده در یک توالی، بخشی از مجموعه تصاویری هستند که قبلاً دیدهاند یا اینکه چهرههایی جدید مربوط به همان جلسه هستند. روز بعد، آزمون مشابهی تکرار شد.
همانطور که انتظار میرفت، هیچچیز جای یک خواب شبانه خوب را نمیگیرد. کسانی که خوابی آسوده و کافی داشتند، در آزمون حافظه روز بعد عملکردی عالی از خود نشان دادند؛ در مقابل، کسانی که خواب کافی نداشتند، در پاسخدهی بهمراتب کندتر عمل کردند.
با این حال، به نظر میرسید که انجام کمی ورزش مؤثر بوده است؛ چرا که تأخیر در یادآوری اطلاعات برای این افراد بسیار کمتر از کسانی بود که پیش از خواب صرفاً استراحت کرده بودند.
این پژوهش شواهد حیاتی جدیدی در تأیید تأثیر فعالیت بدنیِ ملایم بر عملکرد مغزی که دچار کمخوابی شده است، ارائه میدهد؛ هرچند محققان اذعان دارند که روش کارشان محدودیتهایی نیز داشته است. گسترش این مطالعه و بررسی مجدد همان شرکتکنندگان در شرایطی متفاوت، میتوانست به حذف متغیرهای مداخلهگر کمک کند (هرچند بعید است داوطلبان زیادی حاضر باشند تا پایان چنین آزمایش طولانیمدتی همراهی کنند).
خواب عمیق - یعنی همان حالتی که مغز در آن به وضعیت فعالیت با امواج آهسته (slow-wave) میرود - برای تثبیت حافظه حیاتی است. جالب آنکه این همان نوع خوابی است که وقتی برای مطالعه فشرده پیش از امتحان، پاسخ دادن به ایمیلهای کاری یا تماشای یک قسمت دیگر از جدیدترین مستند جنایی نتفلیکس تا دیروقت بیدار میمانیم، آن را از دست میدهیم.
تنها حافظه ما نیست که آسیب میبیند؛ خواب نامناسب میتواند سطح التهاب بدن را افزایش دهد، در سوختوساز (متابولیسم) اختلال ایجاد کند و ما را در معرض خطر بیماریهای مزمنی همچون بیماریهای قلبی و زوال عقل قرار دهد.
جایگزین کردن عادتِ «گشتوزنیِ بیپایان و دلهرهآور در شبکههای اجتماعی» (doomscrolling) در ساعات پایانی شب با کمی قدم زدن در پارک در اوایل شب، راهکاری ارزان، ساده و غیردارویی برای مقابله با کُندی و آشفتگی ذهنی و پیشگیری از مرگ زودرس است.
این پژوهش در نشریه «Sleep» منتشر شده است.
