اختلاف در کاخ سفید، فرسایش توان نظامی و افت حمایت عمومی
چرا آمریکا در برابر ایران سردرگم شده است؟
دونالد ترامپ در شرایطی با نارضایتی و اختلافنظر در میان مقامهای امنیتی دولت خود روبهرو شده که حملات نظامی آمریکا هنوز به دستاورد سیاسی روشنی در برابر ایران منجر نشده است. همزمان، نگرانی درباره تنگه هرمز، کاهش ذخایر تسلیحاتی و افت حمایت افکار عمومی، هزینههای تداوم جنگ را برای کاخ سفید افزایش داده است.
فرارو- در یکی از پرتنشترین لحظات درون کاخ سفید از زمان آغاز جنگ با ایران، یک نشست محرمانه امنیتی به رویارویی تندی میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و مقامهای ارشد امنیت ملی این کشور تبدیل شد.
به گزارش فرارو، دونالد ترامپ خشم و ناامیدی خود را آشکارا بروز داد، صدایش را بالا برد و از الفاظ توهینآمیز استفاده کرد؛ زیرا با نبود هرگونه دستاورد سیاسی واقعی در جنگ با ایران روبهرو شده بود.
به گفته منابع آمریکایی حاضر در این نشستها، ترامپ انتظار داشت حملات نظامی، ایران را بهسرعت به سمت توافق سوق دهد؛ اما دریافت که تهران همچنان از بازگشت به میز مذاکرات خودداری میکند.
این وضعیت، این احساس را در دولت آمریکا ایجاد کرده است که دستاوردهای نظامی به نتایج راهبردی و سیاسی تبدیل نشدهاند. یکی از مقامهای آمریکایی نیز وضعیت رئیسجمهور آمریکا را «ناامیدی عمیق» توصیف کرد و علت آن را بنبست در روند سیاسی دانست.
کاخ سفید این روایت را رد کرد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، تأکید کرد ادعای از دست دادن کنترل اعصاب از سوی ترامپ «کاملاً نادرست» است.
با این حال، یکی از متحدان رئیسجمهور آمریکا گفته است ترامپ انتظار نداشت این رویارویی به بحرانی طولانیمدت تبدیل شود یا دستیابی به توافق با ایران تا این اندازه دشوار باشد.
اختلاف در واشنگتن بر سر هدف جنگ
در پشت صحنه نیز اختلافنظرهای جدی در داخل دولت آمریکا درباره هدف نهایی عملیاتها وجود دارد.
یک جناح بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تمرکز دارد؛ در حالی که جناحی دیگر، حفاظت از امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را اولویت اصلی میداند. همزمان، جریان سومی نیز خواستار هدف قرار دادن توانمندیهای موشکی و پهپادی ایران است.
واشنگتن همزمان با ادامه ناکامی تلاشهای دیپلماتیک، در تعیین یک مسیر روشن با دشواری روبهرو شده است؛ این در حالی است که حملات نظامی بیشتری نیز انجام شدهاند.
کارشناسان بر این باورند که ایالات متحده وارد «بنبستی واقعی» شده است؛ بهویژه در شرایطی که حمایت افکار عمومی از سیاستهای ترامپ در قبال ایران کاهش یافته و قیمت انرژی نیز در سطوح پایینی قرار دارد.
نگرانی جهانی از بحران تنگه هرمز
پیامدهای این بحران فراتر از مرزهای منطقه گسترش یافته است. اختلال در رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز، نگرانیهای جهانی درباره تأمین نفت و گاز را افزایش داده و هشدارهایی درباره پیامدهای احتمالی آن برای اروپا در زمستان پیشرو مطرح کرده است.
با وجود آنکه گزینه مذاکره همچنان روی میز قرار دارد، هرگونه توافق نهایی به مصالحهای پیچیده نیاز خواهد داشت؛ مصالحهای که به همه طرفها امکان دهد مدعی دستیابی به دستاورد و تحقق اهداف خود شوند.
فرسایش توان نظامی آمریکا در جنگ با ایران
دن سباگ، دبیر دفاع و امنیت روزنامه گاردین، در یادداشتی نوشته است ایران با بهرهگیری از وسعت جغرافیایی و حفظ بخشی از توان موشکی و پهپادی خود، توانسته امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل کند.
حمله به نفتکشها و ایجاد ناامنی برای کشتیهای تجاری، باعث شده عبور و مرور دریایی همچنان با مخاطره همراه باشد.
در مقابل، آمریکا برای حملات خود هزینههای بسیار سنگینی پرداخته و بخش قابلتوجهی از ذخایر موشکهای کروز و رهگیرهای پاتریوت خود را مصرف کرده است؛ موضوعی که نگرانیهایی درباره توان آینده این کشور برای دفاع از پایگاههایش در منطقه ایجاد کرده است.
کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا اهمیت زیادی دارد. ترامپ تلاش کرده بخشی از این وضعیت را به کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین نسبت دهد؛ اما گزارشها نشان میدهد اوکراین موشکهای کروز دوربرد دریافت نکرده بود.
همچنین استفاده گسترده از موشکهای رهگیر پاتریوت در جنگ با ایران، بیش از میزان مصرف آنها در سالهای جنگ اوکراین بوده است.
همزمان، افزایش حملات حوثیهای یمن در دریای سرخ و هدف قرار گرفتن تأسیسات نفتی عربستان، فشار بیشتری بر آمریکا و متحدانش وارد کرده و ابعاد منطقهای بحران را گسترش داده است.
اهداف بلندپروازانه و محدودیتهای میدانی
اهداف اعلامشده آمریکا در طول جنگ همواره بسیار بلندپروازانه بوده است؛ از تغییر حکومت ایران و نابودی کامل برنامه موشکی گرفته تا جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هستهای.
با این حال، آمریکا بدون اعزام گسترده نیروهای زمینی و اشغال ایران، امکان تحقق چنین اهدافی را ندارد و هیچ نشانهای از آمادگی برای چنین اقدامی مشاهده نشده است.
همچنین تهدیدهای ترامپ درباره حمله به نیروگاههای برق ایران کنار گذاشته شد؛ زیرا نگرانیهایی درباره پیامدهای حقوقی و انسانی آن وجود داشت.
برخی کارشناسان نیز تأکید میکنند که ایران را نمیتوان تنها از طریق بمباران به پذیرش خواستههای آمریکا وادار کرد.
ایران اکنون از نوعی اهرم فشار برخوردار است که به آن اجازه میدهد مذاکرات را طولانی کند و در صورت ازسرگیری حملات آمریکا، با بستن تنگه هرمز هزینههای اقتصادی سنگینی بر واشنگتن تحمیل کند.
از این دیدگاه، افزایش قیمت نفت میتواند آمریکا را ناچار به توقف دوباره عملیات نظامی کند. همچنین با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای آمریکا و کاهش حمایت افکار عمومی از جنگ، تهران ممکن است تصور کند در موقعیت مناسبی قرار دارد.
با وجود این، برخی تحلیلگران معتقدند برقراری دوباره آتشبس و ادامه مذاکرات، بهترین گزینه موجود برای آمریکا است.
نظرسنجی تازه؛ اکثریت آمریکاییها جنگ با ایران را بیفایده میدانند
نتایج یک نظرسنجی تازه نشان میدهد میزان حمایت از دونالد ترامپ در نحوه مدیریت جنگ با ایران کاهش یافته است؛ در حالی که اکثریت آمریکاییها معتقدند این جنگ ضرورتی نداشته و دستاورد قابلتوجهی نیز به همراه نداشته است.
بر اساس یافتههای این نظرسنجی، حدود دو سوم بزرگسالان آمریکایی بر این باورند که جنگ با ایران اقدامی بیفایده بوده و اهداف مورد انتظار را محقق نکرده است.
این دیدگاه در میان اکثریت دموکراتها و رأیدهندگان مستقل رایج است و حدود ۳۷ درصد جمهوریخواهان نیز با آن همنظر هستند.
این نظرسنجی نشان میدهد حمایت داخلی از نحوه مدیریت ترامپ در قبال جنگ با ایران کاهش یافته است؛ بهطوری که تنها ۲۸ درصد پاسخدهندگان عملکرد او را تأیید کردهاند، در حالی که این رقم در ماه گذشته ۳۴ درصد بود.
حتی در میان جمهوریخواهان نیز نشانههایی از افزایش نارضایتی نسبت به ادامه این درگیری دیده میشود. میزان تأیید عملکرد ترامپ در پرونده ایران در میان جمهوریخواهان از ۷۱ درصد در ماه ژوئن به ۶۱ درصد کاهش یافته است.
در مجموع، میزان محبوبیت ترامپ به ۳۳ درصد رسیده که اندکی کمتر از میزان محبوبیت او در همین مقطع از نخستین دوره ریاستجمهوریاش است و تقریباً با میزان محبوبیت جو بایدن در حدود یک سال و نیم پس از آغاز ریاستجمهوریاش برابری میکند.
نتایج نظرسنجی همچنین نشان میدهد تنها ۲ نفر از هر ۱۰ بزرگسال آمریکایی خواهان ادامه عملیات نظامی علیه ایران هستند.
در مقابل، حدود ۳ نفر از هر ۱۰ نفر معتقدند آمریکا باید عملیات نظامی را متوقف کند و از طریق مذاکرات، برای برقراری دوباره آتشبس تلاش کند.
همچنین حدود ۲ نفر از هر ۱۰ نفر خواستار پایان کامل عملیات نظامی علیه ایران هستند و نزدیک به یکچهارم شرکتکنندگان نیز اعلام کردهاند اطلاعات کافی برای اظهار نظر درباره این موضوع ندارند.
شکاف در میان جمهوریخواهان
این نظرسنجی از وجود شکاف در میان جمهوریخواهان حکایت دارد. حدود نیمی از آنان از ادامه عملیات نظامی علیه ایران حمایت میکنند؛ بهویژه کسانی که خود را محافظهکار و از هواداران جنبش ماگا معرفی میکنند.
در مقابل، جمهوریخواهانی که به جریان ماگا وابسته نیستند، بیشتر از آتشبس یا توقف کامل عملیات نظامی حمایت میکنند.
از منظر اقتصادی، نتایج نظرسنجی نشان میدهد ۷۲ درصد آمریکاییها نسبت به تأثیر جنگ با ایران بر وضعیت اقتصادی و معیشت شخصی خود نگران هستند.
همچنین ۷ نفر از هر ۱۰ آمریکایی معتقدند جلوگیری از افزایش قیمت داخلی نفت و گاز برای دولت آمریکا «بسیار ضروری» یا «فوقالعاده مهم» است؛ رقمی که نسبت به ۶۷ درصد در ماه مارس، اندکی افزایش یافته است.
نوسان قیمت بنزین نیز به یکی از دغدغههای اصلی شهروندان آمریکایی تبدیل شده است. حدود ۴ نفر از هر ۱۰ نفر اعلام کردهاند نسبت به توانایی خود برای تأمین هزینه بنزین در ماههای آینده نگرانی «زیاد» یا «بسیار زیاد» دارند؛ هرچند این رقم نسبت به ۴۵ درصد در ماه مارس، اندکی کاهش یافته است.
در نهایت، حدود ۷۰ درصد آمریکاییها معتقدند جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای موضوعی بسیار مهم و در اولویت است.
نتانیاهو در سودای بازگرداندن آمریکا به جنگ با ایران
ارزیابیها در محافل امنیتی و سیاسی اسرائیل درباره نتایج سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن متفاوت است و تحلیلگران دیدگاههای گوناگونی درباره دستاوردهای احتمالی این سفر مطرح کردهاند.
در همین حال، رسانههای عبری از افزایش فشارها در اسرائیل برای ترغیب دونالد ترامپ به ازسرگیری جنگ با ایران، آن هم با شدتی بیشتر، خبر میدهند.
با این حال، بخشی از تحلیلگران و کارشناسان اسرائیلی معتقدند نتانیاهو، بهویژه با توجه به سردی روابط او با رئیسجمهور آمریکا و کاهش نفوذش از حلقه نزدیکان ترامپ گرفته تا افکار عمومی آمریکا، در شرایط کنونی توان چندانی برای تأثیرگذاری بر تصمیم ترامپ جهت بازگرداندن آمریکا به جنگ ندارد.
در حالی که برخی چهرههای سیاسی اسرائیل خواهان تشدید فشارها برای سوق دادن کاخ سفید به سمت جنگ با ایران هستند، گروهی دیگر معتقدند این سفر تأثیر تعیینکنندهای بر روند تحولات نخواهد داشت.
برخی تحلیلگران نیز بر این باورند که حتی اگر ترامپ در نهایت تصمیم به حمله دوباره به ایران بگیرد، این تصمیم حاصل محاسبات شخصی او خواهد بود، نه نتیجه فشار یا درخواست نتانیاهو.
اوریت استروک، وزیر اسرائیلی و عضو کابینه امنیتی این کشور، هشدار داد هرگونه توافق با ایران به تهران فرصت خواهد داد توان خود را بازسازی کند و از این توان برای نابودی اسرائیل بهره بگیرد.
او گفت: «یا باید جنگ از سر گرفته شود، یا دستکم نباید اجازه داده شود توافقی شکل بگیرد که امکان بازیابی توانمندیهای ایران را فراهم کند.»
استروک همچنین مدعی شد ایران هرگز از هدف خود برای نابودی اسرائیل عقبنشینی نکرده و «اسناد و شواهد فراوانی» در این زمینه وجود دارد.
از سوی دیگر، بوعز بیسموت، رئیس کمیته امور خارجه و امنیت کنست، در گفتوگو با شبکه ۱۴ اسرائیل اظهار داشت: «نبرد با ایران هنوز پایان نیافته است. اکنون در مرحلهای هستیم که میتوان آن را آتشبس میان دو نبرد نامید. اگر این روند را به نمایشی سهپردهای تشبیه کنیم، دو پرده نخست به پایان رسیده و پرده سوم، سرنوشت نهایی را رقم خواهد زد.»
اورین سولومون، سرتیپ ذخیره ارتش اسرائیل، رئیس پیشین عملیات رزمی لشکر غزه و پژوهشگر مسائل امنیت ملی، در یادداشتی نوشت آزمون واقعی دیدار نتانیاهو و ترامپ، نه لبخندها و اظهارات مثبت دو طرف، بلکه اقداماتی است که پس از این دیدار انجام خواهد شد.
او معتقد است سفر کنونی نتانیاهو به واشنگتن صرفاً یک دیدار عادی نیست، بلکه اسرائیل در این مقطع میتواند در ترسیم مسیرهای اصلی و اتخاذ تصمیمهای سرنوشتساز در جبهههای مختلف نقشآفرینی کند.
به گفته سولومون، واقعیت امنیتی خاورمیانه دیگر به درگیریهای محدود در یک منطقه یا نبردهایی با مرزهای جغرافیایی مشخص محدود نیست؛ بلکه منطقه اکنون با شبکهای پیچیده، بههمپیوسته و چندجبههای از بحرانها روبهرو است؛ بهگونهای که هر اقدام در یک جبهه، بلافاصله بر جبهههای دیگر نیز اثر میگذارد.
در مقابل، ایتان گلبوع، استاد دانشگاه، کارشناس روابط آمریکا و اسرائیل و پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژیک بگین ـ سادات، پیشبینی کرد سفر نتانیاهو به واشنگتن «سرد و تیره» باشد؛ زیرا به گفته او، این دیدار در شرایطی «غیرعادی» انجام شده است.
به گفته این کارشناس، نگاه منفی به نتانیاهو در میان اطرافیان ترامپ رو به افزایش است. او یادآور شد برخی از نزدیکان رئیسجمهور آمریکا از ابتدا معتقد بودند نتانیاهو ترامپ را به سوی جنگ کشاند و اکنون نیز با هدف متقاعد کردن او به ازسرگیری جنگ به واشنگتن آمده است؛ در حالی که جنگ با ایران در راستای منافع آمریکا نبوده است.
گلبوع تأکید کرد حتی اگر این برداشتها درست نباشد، انتشار چنین تحلیلهایی این تصور را تقویت میکند که نتانیاهو علاقهای به دستیابی به توافق ندارد و به دنبال تشدید جنگ است.
