رژه ماری آنتوانت با بوی گاز اشک‌آور

فرارو– مارک لندلر، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه نیویورک تایمز

به گزارش فرارو به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، بیش از ۳۲۰ هزار نفر روز شنبه در شهرهای مختلف فرانسه به خیابان‌ها آمدند. تجمع‌هایی که در آغاز حال‌وهوایی جشن‌گونه و همراه با لباس‌های مبدل هالووین داشت، در پایان روز به درگیری میان گروهی از معترضان و نیروهای پلیس انجامید.

از جشن خیابانی تا خشونت

خیابان‌های فرانسه روز شنبه بار دیگر شاهد حضور صدها هزار معترض بود. بسیاری از شرکت‌کنندگان با لباس شخصیت‌های کارتونی، قهرمانان فیلم‌ها و چهره‌های تاریخی در راهپیمایی‌ها حاضر شدند. مردی با لباس ماری آنتوانت و پلاکاردی با مضمون «بگذارید کیک بخورند» در میان جمعیت دیده می‌شد؛ شعاری کنایه‌آمیز که به نمادی از بی‌اعتنایی حاکمان به مشکلات مردم تبدیل شده است.

اما فضای شاد آغاز روز دوام نیاورد. در پاریس، گروه‌هایی از افراد نقاب‌دار و سیاه‌پوش با پلیس درگیر شدند و با پرتاب کوکتل مولوتف، مواد آتش‌بازی و اشیای دیگر به نیروهای امنیتی حمله کردند. پلیس نیز در چند شهر برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کرد.

با وجود این درگیری‌ها، سطح خشونت از آشوب‌های گسترده ۱۷ اکتبر کمتر بود؛ روزی که آتش‌سوزی، تخریب فروشگاه‌ها و غارت در پاریس و چند شهر دیگر رخ داد. شمار شرکت‌کنندگان نیز از دو شنبه اعتراضی پیشین کمتر گزارش شد. با این حال، حضور گسترده مردم و ادامه ناآرامی‌ها نشان می‌دهد که فرانسه هنوز از بحران خارج نشده است.

تدابیر امنیتی گسترده و هشدار دولت

دولت فرانسه برای جلوگیری از تکرار خشونت‌های هفته‌های گذشته، حدود ۷۰ هزار نیروی پلیس را در سراسر کشور مستقر کرد. مقام‌های امنیتی همچنین مسیر راهپیمایی‌ها را تغییر دادند تا جمعیت از مراکز حساس شهری دور بماند. لوران نونز، وزیر کشور فرانسه گفت گروه‌هایی از افراد خشونت‌طلب که به گفته او با جریان‌های چپ افراطی ارتباط دارند، در میان معترضان نفوذ کرده و در پایان تجمع‌ها با پلیس درگیر شده‌اند.

او شامگاه شنبه اعلام کرد نیروهای امنیتی در پاریس همچنان با گروه‌هایی روبه‌رو هستند که قصد حرکت به سوی میدان باستیل (مکانی نمادین در تاریخ انقلاب فرانسه) را دارند. مقام‌های پاریس پیش‌تر مانع آغاز راهپیمایی از این محل شده بودند. نونز هدف این گروه‌ها را ایجاد فضایی شورشی و حمله به نیروهای امنیت داخلی توصیف کرد و گفت برخی از آنان در پی دسترسی به فروشگاه‌ها، غارت اموال و حمله به ساختمان‌های عمومی بوده‌اند.

تصاویر تلویزیونی از پاریس نشان می‌داد که پلیس هدف مواد آتش‌زا و کوکتل مولوتف قرار گرفته است. به گفته وزیر کشور، دست‌کم یک مأمور برای مدتی در میان شعله‌های آتش گرفتار شد؛ حمله‌ای که او آن را مصداق اقدام به قتل دانست. سطل‌های زباله و یک خودرو نیز به آتش کشیده شدند. گزارش‌هایی از صحنه‌های مشابه در مارسی، رن، نانت، تولوز، مون‌پلیه، آنژه و تور نیز منتشر شد.

پلیس در مجموع ۵۶۵ نفر را بازداشت کرد. نونز مدعی شد این بازداشت‌ها مانع گسترش بیشتر خشونت شده است. همچنین نیروهای امنیتی در سراسر کشور حدود ۴۰ هزار بازرسی موردی انجام دادند تا از ورود سلاح به محل تجمع‌ها جلوگیری کنند. با این حال، وزارت کشور هشدار داد که احتمال تشدید درگیری‌ها پس از تاریکی هوا همچنان وجود دارد.

تلاش معترضان برای تغییر تصویر جنبش

بخش قابل‌توجهی از شرکت‌کنندگان می‌خواستند نشان دهند که اعتراضات الزاماً با خشونت و غارت همراه نیست. برخی از آنان گفته‌اند نگران هستند جریان راست افراطی از آشوب‌های قبلی برای تخریب وجهه جنبش اعتراضی استفاده کند. هلن اولیو، یکی از شرکت‌کنندگان ۵۰ ساله که همراه گروهی از والدین با لباس‌های نمادین «والدین ابرقهرمان» در راهپیمایی حضور داشت، گفت نگران است که خشونت‌ها به ابزاری در دست راست افراطی برای تغییر روایت اعتراضات تبدیل شود. آرتور فلوری، دانشجوی ۲۰ ساله ادبیات، نیز با لباسی غیرمعمول در تجمع شرکت کرد. او گفت اعتراض فقط بیان مطالبات نیست و می‌تواند فضایی برای شادی و خلاقیت هم باشد.

در طول مسیر راهپیمایی در شرق پاریس، یکی از ساکنان از بالکن خانه‌اش شیرینی میان جمعیت انداخت و با استقبال معترضان روبه‌رو شد. با این حال، نشانه‌های تنش از همان ساعات اولیه دیده می‌شد. گروهی از افراد نقاب‌دار سطل‌های زباله را به میان جمعیت هل دادند و یکی از آنها را آتش زدند. برخی معترضان دیگر تلاش کردند آتش را خاموش کنند و همین موضوع به درگیری کوچکی میان دو گروه انجامید.

جوانان در مرکز اعتراضات

جنبشی که نزدیک به دو ماه پیش با اعتراض دانش‌آموزان دبیرستانی آغاز شد، همچنان جوانان و خانواده‌های آنان را به خیابان می‌کشاند. مورگان وازن، ۲۲ ساله، و کورنتن شنل، ۱۹ ساله، با لباس سفید به‌عنوان امدادگران داوطلب در راهپیمایی حضور داشتند. وازن گفت به دلیل شرایط دشوار خواهر و برادرهای کوچک‌ترش در دبیرستان به اعتراضات پیوسته است.

شنل نیز توضیح داد که پس از شنیدن روایت برادرش از برخورد پلیس با معترضان و استفاده از گاز اشک‌آور و نارنجک صوتی، تصمیم گرفته در تجمع شرکت کند و به مجروحان کمک برساند. او گفت هدفش محدود کردن آسیب‌ها، فارغ از اینکه فرد آسیب‌دیده در کدام سوی درگیری قرار دارد، است. این دو امدادگر گفتند در جریان راهپیمایی با یک فرد زخمی از ناحیه سر روبه‌رو شدند و کمک‌رسانی به او به‌سرعت انجام شد.

اختلاف سیاسی بر سر اعتراضات

در سطح سیاسی نیز واکنش‌ها به خشونت‌ها متفاوت بود. مارین لوپن، رهبر راست افراطی و نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری، حمله به مأموران پلیس را محکوم کرد و خواستار شناسایی و مجازات شدید عاملان آن شد. در مقابل، ژان‌لوک ملانشون، رهبر چپ افراطی و دیگر نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری، دولت را به کمتر نشان دادن شمار شرکت‌کنندگان متهم کرد و مدعی شد جمعیت معترضان با وجود تغییر مسیر راهپیمایی، به اندازه تجمع‌های قبلی بوده است.

ادامه حضور گسترده معترضان، حتی با وجود کاهش نسبی شمار شرکت‌کنندگان و خشونت‌ها، نشان می‌دهد نارضایتی اجتماعی در فرانسه همچنان عمیق است. تلاش دولت برای مهار درگیری‌ها نیز هنوز به معنای پایان جنبشی نیست که از اعتراض جوانان آغاز شد و اکنون به صحنه‌ای برای بروز شکاف‌های اجتماعی و سیاسی گسترده‌تر تبدیل شده است.