ونس و روبیو؛ کدام دیدگاه درباره ایران دست بالا را دارد؟

فرارو- تصور کنید در یک تیم بزرگ، دو مدیر ارشد درباره یک موضوع حیاتی نظرات کاملاً متفاوتی داشته باشند! این دقیقاً همان تصویری است که این روزها از دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به بیرون مخابره می‌شود. پس از امضای «یادداشت تفاهم» و توافق موقت ۶۰ روزه میان ایران و آمریکا، موجی از انتقادها (به‌ویژه از سوی حامیان اسرائیل) به سوی کاخ سفید روانه شد.

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، در این میان، دو چهره کلیدی دولت، یعنی جی‌دی ونس (معاون ترامپ) و مارکو روبیو (وزیر امور خارجه آمریکا)، رفتارهایی از خود نشان دادند که بوی اختلاف‌نظر می‌دهد.

ونس که خودش هدایت مذاکرات با ایران در سوئیس را بر عهده داشت، یک کارزار رسانه‌ای بزرگ راه انداخت تا تمام‌قد از این تفاهم دفاع کند. او این توافق را پایانی بر چند ماه درگیری دانست و تأکید کرد که بستر بسیار مناسبی برای رسیدن به یک توافق نهایی فراهم شده است. بر اساس این چارچوب، ایران و آمریکا ۶۰ روز فرصت دارند تا مذاکرات را به سرانجام برسانند.

نکته جالب اینجاست که ونس در برابر مخالفت‌های علنی اسرائیل با این تفاهم‌نامه، با لحنی بی‌سابقه و تند به تل‌آویو تاخت. او در پیامی روشن خطاب به اسرائیلی‌ها گفت: «شما فقط ۹ میلیون نفر جمعیت دارید. نمی‌توانید برای حل کردن هر مشکل امنیتی، صرفاً راه کشتن آدم‌ها را در پیش بگیرید.» این حرف نشان‌دهنده انتقاد شدید او از اتکای همیشگی اسرائیل به گزینه نظامی بود. اما در آن سوی میدان، مارکو روبیو ترجیح داد هیچ انتقاد علنی‌ای از اسرائیل نکند و در عوض، نوک پیکان حملات کلامی‌اش را به سمت ایران بگیرد.

روبیو هفته گذشته راهی خاورمیانه شد تا به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس اطمینان دهد که واشنگتن همچنان مراقب امنیت آن‌هاست؛ کشورهایی که در جریان جنگ اخیر هدف حملات ایران قرار گرفته بودند. روبیو در ۲۵ ژوئن (۴ تیر) در بحرین خط و نشان کشید و گفت: «آبراه‌های بین‌المللی، از جمله تنگه هرمز، ارثیه پدری هیچ کشوری نیستند و به هیچ دولتی تعلق ندارند.»

فقط چند روز بعد از این صحبت‌ها، آمریکا و ایران بر سر کنترل تنگه هرمز وارد سه روز حملات متقابل نظامی شدند. این اولین درگیری مستقیم نظامی میان دو کشور بعد از امضای یادداشت تفاهم بود. با این حال، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که دو طرف برای کاهش این تنش‌ها بر سر این آبراه مهم (که یک‌پنجم انرژی جهان از آن عبور می‌کند)، دوباره وارد مذاکرات فنی شوند.

این تفاوت رفتاری میان ونس و روبیو، شایعات زیادی را درباره شکاف در دولت ترامپ ایجاد کرده است؛ هرچند کاخ سفید این اختلافات را کاملاً تکذیب می‌کند.

در ادامه، مواضع این دو مقام و نقاط اختلاف آن‌ها را با دقت بیشتری بررسی می‌شود:

آیا دولت ترامپ بر سر جنگ ایران دچار شکاف شده است؟

طی هفته گذشته، هم جی‌دی ونس و هم مارکو روبیو سفرهای خارجی مهمی داشتند تا از تفاهم‌نامه امضاشده میان واشنگتن و تهران دفاع کنند؛ اما ادبیات و اظهارات آن‌ها در این سفرها تفاوت‌های معناداری با هم داشت.

نگاه متفاوت به اسرائیل

جی‌دی ونس در کاخ سفید صراحتاً اعلام کرد که بمباران مناطق مسکونی بیروت توسط اسرائیل، تلاش‌های صلح آمریکا را نابود می‌کند. حتی دونالد ترامپ هم از این حملات انتقاد کرد و در نشست گروه هفت در فرانسه گفت: «وقتی دنبال یک نفر می‌گردید، لازم نیست کل یک مجتمع مسکونی را با خاک یکسان کنید؛ چون افراد زیادی آنجا زندگی می‌کنند که اصلاً عضو حزب‌الله نیستند.» (طبق آمار وزارت بهداشت لبنان، از دوم مارس (۱۲ اسفند سال گذشته) تا کنون، حملات اسرائیل جان بیش از چهار هزار نفر را گرفته و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است).

ونس علناً از اسرائیل خواست که دست از انتقاد از دولت ترامپ بردارد. او به خبرنگاران گفت: «در حال حاضر، دونالد ترامپ تنها رهبر در جهان است که هنوز با اسرائیل همدلی می‌کند.» او اضافه کرد: «اگر من جای وزرای اسرائیلی بودم، به تنها متحد قدرتمندی که در دنیا برایم باقی مانده، حمله لفظی نمی‌کردم.» این صحبت‌ها در حالی مطرح می‌شود که اسرائیل به دلیل جنگ غزه و آغاز جنگی که باعث بحران در بازار جهانی انرژی شد  به شدت در عرصه بین‌المللی منزوی شده است.

در نقطه مقابل، مارکو روبیو در سفرش به خلیج فارس، تمام‌قد از عملیات نظامی اسرائیل در لبنان دفاع کرد و آن را واکنشی منطقی به حملات حزب‌الله دانست. وقتی خبرنگاران درباره انتقادهای ونس از او پرسیدند، روبیو طفره رفت و ترجیح داد درباره حمله اوایل هفته حزب‌الله به یک ایست‌بازرسی اسرائیلی صحبت کند.

نگاه به کشورهای خلیج فارس

جی‌دی ونس که برای مذاکره با مقامات ایرانی به سوئیس رفته بود، با لحنی بسیار خوش‌بینانه با خبرنگاران صحبت کرد. او حتی این ایده را مطرح کرد که کشورهای عربی منطقه در تأمین مالی صندوق بازسازی ایران مشارکت کنند؛ ایده‌ای که به گفته حامیانش، می‌تواند توافق احتمالی را پایدارتر کند.

اما روبیو در سفر به امارات، کویت و بحرین مسیر دیگری رفت. او در ۲۳ ژوئن (۲ تیر) اعلام کرد که از متحدان عرب آمریکا نخواهد خواست تا هزینه بازسازی ایران را بپردازند و تأکید کرد که این موضوع فعلاً اولویتی ندارد. روبیو در دیدارهایش تأکید کرد: «ما توافق می‌خواهیم، اما نه به هر قیمتی. هر توافقی باید منافع آمریکا و متحدانش را کاملاً تأمین کند.»

نگاه به ایران

معاون ترامپ (ونس) بارها از احتمال شکل‌گیری یک رابطه جدید و همکارانه با ایران حرف زده و گفته است که این دو رقیب قدیمی می‌توانند «برای ترویج صلح و رفاه با هم همکاری کنند.» او حتی از سیاست‌های سخت‌گیرانه قبلی آمریکا (مثل اصرار بر نابودی موشک‌های بالستیک ایران) فاصله گرفته و گفته است: «نمی‌توانید به هیچ کشوری، چه اسرائیل و چه ایران، بگویید که حق دفاع از خودش را ندارد.»

در عوض، روبیو رویکرد بسیار سخت‌گیرانه‌تری دارد. او در ۲۴ ژوئن (۳ تیر) خط نشان کشید که آمریکا به ایران اجازه نخواهد داد از کشتی‌های عبوری تنگه هرمز، حق عوارض دریافت کند.

علاوه بر این، روبیو هدایت مذاکرات میان اسرائیل و لبنان را هم بر عهده داشت که روز جمعه به یک توافق چارچوبی رسید. اما حزب‌الله و ایران این توافق را رد کرده‌اند؛ چرا که هیچ اشاره‌ای به خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان (که ۲۰ درصد آن را اشغال کرده‌اند) نشده است. تهران معتقد است که همان تفاهم ۶۰ روزه با آمریکا، توقف درگیری‌ها در لبنان را هم پوشش می‌دهد و نیازی به توافق جدید نیست.

واکنش کاخ سفید به شایعات چیست؟

با وجود همه این تفاوت‌ها، کاخ سفید وجود هرگونه شکاف داخلی را قاطعانه رد می‌کند. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد: «ما فقط یک اردوگاه داریم و آن هم اردوگاه ترامپ است. همه اعضای دولت از تلاش‌های رئیس‌جمهور برای جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران حمایت می‌کنند.»

تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه نیز این شایعات را یک «داستان تکراری و ساختگی» خواند و گفت روبیو و ونس در هماهنگی کامل با ترامپ هستند. خود روبیو هم تأکید کرده است: «همه ما پشت سر رئیس‌جمهور متحد هستیم و از او تبعیت می‌کنیم.»

چرا اختلاف این دو نفر مهم است؟

جی‌دی ونس و مارکو روبیو، دو چهره قدرتمند در سیاست خارجی دولت ترامپ هستند که دیدگاه‌های کاملاً متفاوتی درباره نقش آمریکا در جهان دارند. ونس همیشه منتقد جنگ‌های خارجی آمریکا بوده و آن‌ها را هدر دادن پول و جان انسان‌ها می‌داند. اما روبیو از دیرباز به عنوان یک سناتور تندرو شناخته می‌شد که طرفدار برخورد سخت با ایران، روسیه و کوبا است.

اهمیت ماجرا اینجاست که هر دو نفر، گزینه‌های اصلی جانشینی دونالد ترامپ در آینده محسوب می‌شوند و هر کدام نماینده یک جریان قدرتمند در حزب جمهوری‌خواه هستند. در یک سو، طرفداران روبیو (نومحافظه‌کاران) قرار دارند که معتقدند آمریکا باید با قدرت نظامی در جهان دخالت کند و اهدافش را پیش ببرد. در سوی دیگر، طرفداران ونس قرار دارند که معتقدند جنگ‌های خارجی دهه‌های اخیر آمریکا، پرهزینه، عجولانه و کاملاً بی‌فایده بوده‌اند.