بیاعتمادی ونس به تصویر خوشبینانه پنتاگون
چرا ونس به گزارشهای پنتاگون درباره جنگ ایران شک دارد؟
گزارش آتلانتیک نشان میدهد که جی.دی. ونس در جلسات محرمانه، روایت خوشبینانه پنتاگون از جنگ ایران را به چالش کشیده و نسبت به فرسایش ذخایر موشکی و مهمات کلیدی آمریکا هشدار داده است. در مقابل، پیت هگست و فرماندهان نظامی تصویری قدرتمند از توان جنگی آمریکا ارائه میکنند. این اختلاف، شکاف عمیقتری را در دولت ترامپ آشکار میسازد.
فرارو– میسی رایان، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل در نشریه آتلانتیک
به گزارش فرارو به نقل از نشریه آتلانتیک، در جلسات محرمانه و پشت درهای بسته، جی. دی. ونس بارها روایت رسمی وزارت جنگ آمریکا از جنگ در ایران را به چالش کشیده و این پرسش را پیش کشیده است که آیا پنتاگون، کاهش شدید ذخایر موشکی ایالات متحده را کمتر از واقعیت جلوه داده است یا نه. دو مقام ارشد دولت آمریکا گفتهاند که معاون رئیسجمهور نسبت به دقت اطلاعاتی که پنتاگون درباره روند جنگ ارائه کرده، پرسشهایی جدی مطرح کرده است.
نگرانی در کاخ سفید از فرسایش توان موشکی آمریکا
به گفته چند منبع آگاه، ونس همچنین در گفتوگوهای خود با رئیسجمهور ترامپ، نگرانیهایی را درباره میزان دسترسی آمریکا به برخی سامانههای موشکی کلیدی مطرح کرده است؛ سامانههایی که کاهش محسوس ذخایر آنها میتواند پیامدهایی فراتر از میدان جنگ ایران داشته باشد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که ذخایر مهمات آمریکا تنها برای یک جبهه مصرف نمیشود. همین انبارهای تسلیحاتی، در صورت بروز بحران، باید پشتوانه دفاع از تایوان در برابر چین، کره جنوبی در برابر کره شمالی و اروپا در برابر روسیه باشند.
در مقابل، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، در مواضع علنی خود تأکید کردهاند که توان تسلیحاتی ایالات متحده همچنان در سطحی قدرتمند قرار دارد. آنان همچنین خسارت واردشده به نیروهای ایرانی پس از هشت هفته نبرد را سنگین توصیف کردهاند و تصویری مطمئن از وضعیت نظامی آمریکا ارائه دادهاند. با این حال، مشاوران نزدیک به ونس که به شرط ناشناس ماندن سخن گفتهاند، تأکید دارند که معاون رئیسجمهور نگرانیهای خود را صرفاً بهعنوان ارزیابی شخصی مطرح کرده و هیچگاه هگست یا ژنرال کین را به گمراهکردن رئیسجمهور متهم نکرده است.
با وجود این، برخی از نزدیکان ونس بر این باورند که تصویر خوشبینانهای که هگست از وضعیت جنگ و توان تسلیحاتی آمریکا ارائه داده، تا حدی اغراقآمیز و حتی گمراهکننده بوده است. همین نگاه انتقادی، پرسشهای تازهای را درباره میزان شفافیت پنتاگون در ارائه گزارشهای جنگی و ارزیابی واقعی از ظرفیتهای موشکی ایالات متحده برانگیخته است.
ونس در اظهارات رسمی تلاش کرد از تشدید این برداشتها جلوگیری کند و اعلام داشت که رئیس پنتاگون «کار خود را بهخوبی انجام میدهد». او همچنین به همکاری هگست با ترامپ برای تضمین «روحیه جنگاوری» در سطوح عالی ارتش آمریکا اشاره کرد. همزمان، یک مقام کاخ سفید نیز در توضیح نقش ونس گفته است که او «پرسشهایی دقیق و موشکافانه درباره برنامهریزی راهبردی مطرح میکند؛ همانگونه که سایر اعضای تیم امنیت ملی رئیسجمهور نیز چنین میکنند.»
روایت خوشبینانه پنتاگون از جنگ ایران زیر سایه تردیدهای تازه
دونالد ترامپ در هفتههای گذشته بخش زیادی از اظهارات مثبت پیت هگست و دن کین درباره جنگ ایران را تکرار کرده و حتی چند هفته پیش اعلام کرده بود که میزان خسارت واردشده از سوی نیروهای آمریکایی، عملاً بهمعنای پیروزی در میدان نبرد است. او همچنین مدعی شده بود که ذخایر آمریکا از برخی تسلیحات کلیدی «تقریباً نامحدود» است. با این حال، برخی مشاوران معتقدند روایتهای مثبت هگست و رویکرد گاه تهاجمی او در برابر رسانهها، بیش از آنکه صرفاً بازتابی از واقعیت میدانی باشد، برای گفتن همان چیزی طراحی شده که رئیسجمهور مایل است بشنود.
حتی زمانبندی نشستهای خبری ساعت ۸ صبح پنتاگون نیز از نگاه برخی ناظران بیمعنا نیست؛ زیرا درست در ساعتی برگزار میشود که ترامپ معمولاً برنامههای فاکسنیوز را دنبال میکند و پیامهای تلویزیونی را با دقت زیر نظر دارد. یکی از مقامات پیشین دولت ترامپ در همین باره گفته است: «تجربه تلویزیونی پیت باعث شده او بهخوبی بداند چگونه با ترامپ صحبت کند و طرز فکر او چگونه است.»
اما به گفته افراد آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی، تصویر روشنی که رهبران پنتاگون از جنگ ارائه میدهند، در خوشبینانهترین حالت ناقص است. بر پایه این برآوردهای داخلی، ایران همچنان دو سوم نیروی هوایی خود را حفظ کرده، بخش عمده توان پرتاب موشک خود را در اختیار دارد و بیشتر قایقهای کوچک و تندروی خود را نیز از دست نداده است؛ قایقهایی که میتوانند در صورت تشدید بحران، مینگذاری کنند و عبور و مرور در تنگه هرمز را با اختلال جدی روبهرو سازند.
پیشتر در ماه مارس، هگست از «کنترل کامل» آسمان ایران توسط ارتش آمریکا سخن گفته بود. اما این روایت در ماه آوریل با چالشی جدی روبهرو شد؛ زمانی که نیروهای ایرانی یک جنگنده آمریکایی را سرنگون کردند و آمریکا ناچار شد عملیات نجات گستردهای را آغاز کند. هگست بعدها این عملیات را با رستاخیز عیسی مسیح مقایسه کرد. در همین حال، تهران هر روز شمار بیشتری از پرتابگرهای موشکی خود را دوباره فعال میکند. به گفته منابع آگاه، پس از یک آتشبس اولیه دو هفتهای که قرار بود سهشنبه گذشته پایان یابد، اکنون حدود نیمی از این سامانهها دوباره در دسترس ایران قرار گرفتهاند.
ترامپ این آتشبس را بهطور نامحدود تمدید کرد، اما اندکی بعد سفرهای برنامهریزیشده برای گفتوگوهای صلح به پاکستان را لغو کرد؛ سفرهایی که ابتدا قرار بود با حضور ونس انجام شود و سپس فرستادگان ویژه او، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، مأمور پیگیری آن بودند. این تصمیم در حالی گرفته شد که ایران از ورود به مذاکرات خودداری کرده بود و همین مسئله چشمانداز دیپلماسی را بیش از پیش مبهم ساخت.
مصرف گسترده مهمات و نگرانی از جنگهای آینده آمریکا
مقامهای دولتی میگویند مصرف گسترده تسلیحات کلیدی در جنگ ایران، آمریکا را با کمبودی جدی در ذخایر نظامی روبهرو کرده است؛ کمبودی که میتواند توان واشنگتن برای ورود به جنگهای آینده را تضعیف کند، حتی اگر پنتاگون تلاش کند با افزایش سرعت تولید، بخشی از این شکاف را جبران سازد. این کمبود فقط به یک نوع سلاح محدود نمیشود. به گفته این مقامها، سامانههای رهگیر برای مقابله با موشکهای ایرانی، در کنار سلاحهای تهاجمی مهمی مانند موشکهای تاماهاوک و موشکهای هوابهسطح دورایستای مشترک، بهطور گسترده مصرف شدهاند.
در همین چارچوب، جی. دی. ونس در نشستهایی با رئیسجمهور و مقامهای ارشد امنیت ملی، نگرانی خود را درباره کمبود مهمات مطرح کرده است. اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن نیز این هفته اعلام کرد که ایالات متحده احتمالاً بیش از نیمی از ذخایر پیش از جنگ خود از چهار نوع مهمات کلیدی را مصرف کرده است. این ارزیابی در شرایطی مطرح میشود که حتی پیش از آغاز جنگ ایران نیز، ذخایر تسلیحاتی آمریکا بهدلیل تولید کند و ارسال مهمات به اوکراین و اسرائیل کاهش یافته بود. به همین دلیل، مقامهای پنتاگون هشدار دادهاند که این کمبودها میتواند توان ارتش آمریکا برای پیروزی در یک درگیری فرضی با روسیه یا چین را با خطر جدی روبهرو کند.
با این حال، پنتاگون تلاش می کند تصویر متفاوتی ارائه دهد. شان پارنل، سخنگوی وزارت دفاع، در بیانیهای گفته است که پیت هگست و دیگر رهبران پنتاگون «بهطور مستمر تصویری کامل و بدون پردهپوشی» در اختیار رئیسجمهور قرار میدهند. یک مقام ارشد نیز تأکید کرده است که دن کین در ارزیابی اثربخشی عملیات نظامی، «دقیق، موشکافانه و جامع» عمل کرده است. در سوی دیگر، ونس از همان پیش از آغاز جنگ نسبت به مزایای حمله به ایران تردید داشت. اکنون ونس ناچار است میان چند ملاحظه دشوار توازن برقرار کند: از یکسو، او میخواهد همکاری خود را با دیگر مقامهای ارشد دولت حفظ کند و از ایجاد شکاف آشکار در تیم امنیت ملی پرهیز داشته باشد. از سوی دیگر، سابقه مخالفتش با «جنگهای بیپایان» باعث میشود نتواند نسبت به هزینههای انسانی، سیاسی و تسلیحاتی جنگ ایران بیاعتنا بماند.
در واقع، هم ونس و هم هگست اکنون بخش مهمی از آینده سیاسی خود را به سرنوشت جنگ ایران گره زدهاند. یکی از مقامهای ارشد گفته است که چندین نفر از نزدیکان ترامپ باور دارند ونس اکنون آینده سیاسی خود را وابسته به نتیجه آنچه در ایران رخ میدهد میبیند. همزمان، برخی مقامها و افراد آگاه از فضای داخلی دولت میگویند هگست نیز جاهطلبیهای سیاسی خود را دارد و حتی ممکن است نگاهش به رقابتهای ریاستجمهوری باشد. رفتارهای اخیر او نیز این برداشت را تقویت کرده است.
وابستگی سیاسی و شغلی پیت هگست بیش از هر چیز به حفظ حمایت دونالد ترامپ گره خورده است. روند تأیید صلاحیت هگست از همان ابتدا پرحاشیه و تنشآلود بود و برخی اقدامات او در ماههای نخست مسئولیت نیز نارضایتیهایی را در کاخ سفید برانگیخت. با این حال، او توانست با نظارت بر چند عملیات نظامی که از نظر تاکتیکی موفق ارزیابی شدهاند، جایگاه خود را در دولت تقویت کند.
هگست همزمان کارزاری گسترده برای «مگاسازی» ارتش آمریکا آغاز کرده است؛ تلاشی برای همسو کردن ساختار نظامی با گفتمان ماگا و نزدیکتر کردن پنتاگون به زبان سیاسی پایگاه ترامپ. در همین مسیر، او ابتکارهای مربوط به تنوع را کنار گذاشته و دهها افسر زن ارشد و افسران متعلق به اقلیتها را برکنار یا به حاشیه رانده است.
در سطح عمومی نیز هگست به یکی از تهاجمیترین چهرههای دولت تبدیل شده است. او بهطور مداوم دموکراتها، خبرنگاران و حتی متحدان آمریکا را هدف حملات لفظی قرار داده است. مقامهای کاخ سفید گفتهاند که او همچنان رابطهای نزدیک با رئیسجمهور دارد، اما در میان جمهوریخواهان کنگره به اندازه بسیاری از وزرای دیگر کابینه محبوب نیست؛ واقعیتی که وابستگی او به حمایت شخصی ترامپ را بیش از پیش افزایش داده است.
هگست و ونس؛ دو روایت متفاوت از جنگ و قدرت آمریکا
پیت هگست و جی. دی. ونس هر دو تقریباً در یک دوره زمانی بهعنوان نیروهای ردهپایین در عراق خدمت کردهاند؛ هگست بهعنوان ستوان گارد ملی در کنار لشکر ۱۰۱ هوابرد و ونس بهعنوان خبرنگار نظامی در نیروی دریایی تفنگداران. اما تجربه مشترک در عراق، آنها را به دو برداشت کاملاً متفاوت از جنگ، قدرت نظامی و مداخله آمریکا رسانده است.
هگست در جوانی از طرح «افزایش نیرو» در عراق در سال ۲۰۰۷ دفاع میکرد؛ طرحی که جمهوریخواهان تندرو و چهرههایی مانند جان مککین از آن حمایت میکردند. او در سالهای اخیر نیز استدلال کرده است که آمریکا در عراق و افغانستان نه بهدلیل خطای راهبردی، بلکه بهسبب محدودیتهای قواعد درگیری شکست خورد.
همین نگاه در دوران حضور او در پنتاگون نیز خود را نشان داده است. هگست رویکردی تهاجمی در پیش گرفته و حملات آمریکا به قایقهای کوچک در سواحل آمریکای جنوبی را تأیید و حتی تحسین کرده است؛ قایقهایی که واشینگتن مدعی است برای قاچاق مواد مخدر استفاده میشوند. او همچنین درباره جنگ ایران با لحنی آشکارا پرقدرت سخن گفته و مدعی شده است که کارزار کنونی علیه ایران، در پنج روز نخست خود دو برابر مرحله اولیه عملیات «شوک و هراس» در جنگ عراق ۲۰۰۳ قدرت آتش بهکار گرفته است.
در نقطه مقابل، کسانی که ونس را میشناسند میگویند او از تجربه عراق و افغانستان به نتیجهای کاملاً متفاوت رسیده است. او در دوران سناتوری خود صریحاً گفته بود: «به ما دروغ گفته شد.» ونس بارها استدلال کرده است که منافع آمریکا ایجاب میکند منابع کشور بهجای مصرف در جنگهای فرسایشی خارجی، در داخل متمرکز شود. او پیش از رسیدن به معاونت ریاستجمهوری هشدار داده بود که حمایت از اوکراین ذخایر حیاتی تسلیحاتی آمریکا را کاهش خواهد داد و تأکید کرده بود: «این جنگ، جنگ ما نیست.»
با این حال، یک مقام ارشد دولت گفته است که رئیسجمهور از اطلاعاتی که از پنتاگون دریافت کرده رضایت دارد. به گفته این مقام، اختلاف دیدگاهها در تیم امنیت ملی از هگست و ونس گرفته تا مارکو روبیو و سوزی وایلز بخشی از یک تنش سالم در فرآیند تصمیمگیری تلقی میشود. در این میان، وایلز پیش از آغاز جنگ ایران از اتخاذ موضع مشخص خودداری کرده و تمرکز خود را بر ایجاد فضایی برای گفتوگوی صریح با رئیسجمهور درباره هزینهها و منافع هر تصمیم مهم گذاشته است.
اختلافات میان پیت هگست و جی. دی. ونس اکنون به لایههای عمیقتری از ساختار دفاعی دولت ترامپ کشیده شده و پای دن دریسکول، وزیر ارتش و از دوستان نزدیک ونس، را نیز به این کشمکش باز کرده است. دریسکول که همراه ونس در دانشکده حقوق ییل تحصیل کرده، از نگاه افراد آگاه فقط یک مقام نظامی-اداری معمولی نیست. انتظار میرود او در صورت ورود ونس به رقابت ریاستجمهوری، نقشی مؤثر در کنار او ایفا کند.
اختلاف میان دریسکول و هگست تنها به نفوذ سیاسی محدود نمانده و به حوزه انتصابات در ارتش نیز کشیده شده است. هگست، ژنرال رندی جورج، رئیس ستاد ارتش و از متحدان نزدیک دریسکول، را با وجود مخالفت او برکنار کرد. او همچنین ژنرال جیمز مینگوس، معاون رئیس ستاد را کنار گذاشت و ژنرال کریستوفر لانوِو، دستیار نظامی خود را جایگزین او کرد. برکناری ژنرال جورج حساسیت ویژهای داشت، زیرا او مسئول نظارت بر تأمین مجدد مهمات بود؛ موضوعی که در میانه نگرانیها درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا، اهمیتی راهبردی پیدا کرده است. همین مسئله باعث شد کنار گذاشتن او واکنشهای تندی در کنگره برانگیزد.
در همین حال، برخلاف پیشبینیهای هگست درباره یک پیروزی سریع و قاطع، جنگ ایران اکنون به وضعیتی پرهزینه، فرسایشی و نامشخص کشیده شده است. سهشنبه گذشته، در حالی که زمان آتشبس اولیه رو به پایان بود، هواپیمای ونس برای پرواز به پاکستان و آغاز گفتوگوهای صلح آماده شده بود. اما زمانی که روشن شد ایران قصد ندارد مذاکرهکنندگان خود را اعزام کند، ترامپ از مسیر قبلی عقب نشست و آتشبس را بهطور نامحدود تمدید کرد.
همزمان، تنش میان دو کشور در تنگه هرمز نیز هفته گذشته شدت گرفت؛ جایی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای نخستینبار کشتیهای تجاری را توقیف کرد. این اقدام نشانهای روشن از آن بود که توان عملیاتی ایران همچنان پابرجاست و تهران هنوز ابزارهایی برای فشار بر تجارت جهانی و مسیرهای حیاتی انرژی در اختیار دارد. در نهایت، جنگ ایران بار دیگر ارزیابیهای خوشبینانه رهبران پنتاگون را به چالش کشیده است.
