تهدید به حبس ابد در صورت افشای محتوای مذاکرات در پاکستان/ ایران ۵۰۰ میلیارد دلار غرامت میخواست؟
طبق اعلام یک رسانه آمریکایی، مذاکرات تهران ـ واشنگتن بارها در آستانه شکست قرار گرفت و تهدیدهای رسانهای، حملات متقابل و درگیریهای لبنان، هر بار خطر شعلهور شدن دوباره جنگ را افزایش داد.
فرارو- یک خبرگزاری آمریکایی در گزارشی به نقل از دیپلماتها و مقامهای منطقهای، جزئیات تازهای از پشتپرده میانجیگری کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش جنگ میان ایران و آمریکا و دستیابی به یادداشت تفاهم پایان جنگ را منتشر کرده است؛ روندی که به گفته این منابع، بارها تا آستانه فروپاشی پیش رفت.
به گزارش فرارو به نقل از آسوشیتدپرس، همزمان با تشدید حملات متقابل ایران و آمریکا در ۱۱ ژوئن، هواپیمای حامل میانجیگران قطری در فرودگاه تهران متوقف شد. یک دیپلمات آگاه از روند مذاکرات گفت اعضای این هیئت تمام شب را در مذاکرات فشرده سپری کردند تا مانع بازگشت دو طرف به یک جنگ تمامعیار شوند.
به گفته این منابع، صحنه فرودگاه تهران نماد دیپلماسی پرآشوبی بود که با محوریت پاکستان و قطر دنبال شد و در نهایت به توافق هفته گذشته برای پایان دادن به جنگی انجامید که نهتنها خاورمیانه، بلکه اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده بود.
این گزارش میافزاید مذاکرات بارها در آستانه شکست قرار گرفت و تهدیدهای رسانهای، حملات متقابل و درگیریهای لبنان، هر بار خطر شعلهور شدن دوباره جنگ را افزایش داد.
تهدید ترامپ و ورود فوری میانجیها
در همان روزی که میانجیگران در تهران حضور داشتند، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر ایران را به اقدام نظامی تهدید کرد و گفت واشینگتن «همین امشب ضربهای بسیار سنگین» به ایران وارد خواهد کرد و کنترل صنعت نفت و گاز این کشور را در دست خواهد گرفت.
پس از این تهدید، بازیگران منطقهای تلاش گستردهای را برای متقاعد کردن ترامپ به دادن فرصتی دوباره به دیپلماسی آغاز کردند. به گفته یک دیپلمات، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، مستقیماً با ترامپ تماس گرفت و از او خواست از حملات بیشتر خودداری کند، زیرا توافق میان دو طرف در دسترس بود.
این تلاشها سرانجام نتیجه داد و ترامپ اعلام کرد حملات برنامهریزیشده را متوقف کرده است. چند روز بعد نیز تهران و واشینگتن توافقی را برای پایان دادن به درگیریها امضا کردند.
توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز
بر اساس این گزارش، هدف اصلی توافق، بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره صادرات نفت ایران بود. همچنین در این توافق، یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات بر سر توافقی گستردهتر درباره برنامه هستهای ایران در نظر گرفته شد که شامل کمکهای اقتصادی بیشتر به تهران نیز میشود.
پاکستان؛ میانجی غیرمنتظره
این خبرگزاری مینویسد در حالی که عمان و قطر پیشتر نقش اصلی در میانجیگری میان ایران و آمریکا را بر عهده داشتند، این بار پاکستان به سرعت به یکی از بازیگران اصلی تبدیل شد.
پاکستان با ایران مرز مشترک دارد و همزمان روابط نزدیکی با تهران و واشینگتن حفظ کرده است. به گفته یکی از مقامهای پاکستانی، تیم مذاکرهکننده از سامانهای امن برای انتقال پیامها میان دو طرف استفاده میکرد و حتی به کارکنان هشدار داده شده بود که افشای اطلاعات میتواند به مجازات حبس ابد منجر شود.
نقش قطر، مصر و ترکیه
به گفته منابع منطقهای، قطر پس از کاهش حملات به خاک خود، بار دیگر به روند میانجیگری بازگشت. همزمان مصر نیز از طریق کانال ارتباطی میان حسن رشاد، رئیس دستگاه اطلاعاتی این کشور، و ژنرال احمد وحیدی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران، نقش مهمی در پیشبرد مذاکرات ایفا کرد.
این منابع همچنین تأکید کردند که مصر و ترکیه در جلوگیری از ورود برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، به جنگ نقش مؤثری داشتند.
چانهزنی بر سر اورانیوم و کمک مالی
طبق این گزارش، ایران تمایل داشت موضوع ذخایر اورانیوم غنیشده خود را به آینده موکول کند، اما در نهایت با درج تعهدی برای رقیقسازی بخشی از این ذخایر در ازای وعده آمریکا برای کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده موافقت کرد.
همچنین طرفین بر سر کمکهای اقتصادی به ایران نیز مذاکره کردند. ایران در ابتدا خواستار دریافت دستکم ۵۰۰ میلیارد دلار غرامت شده بود، اما در نهایت با ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری متعهدانه در چارچوب توافق نهایی موافقت کرد؛ هرچند هنوز مشخص نیست این منابع از سوی چه کشورها یا نهادهایی تأمین خواهد شد.
لبنان؛ گره اصلی مذاکرات
این خبرگزاری میگوید درگیریهای لبنان بارها روند توافق را تهدید کرد. پس از حمله اولیه به ایران، حزبالله لبنان به سمت اسرائیل موشک شلیک کرد و اسرائیل نیز با حملات گسترده به لبنان پاسخ داد.
به گفته منابع آگاه، ایران در جریان مذاکرات تأکید داشت هرگونه توافق با آمریکا باید شامل آتشبس در لبنان نیز باشد و به همین دلیلبندی در این خصوص به پیشنویس توافق اضافه شد.
در ۷ ژوئن، محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، برای انتقال پیامی به تهران و ترغیب ایران به پذیرش توافق به این کشور سفر کرد، اما در همان روز حمله جدید اسرائیل به بیروت و حملات متقابل ایران، روند مذاکرات را بار دیگر با بحران روبهرو کرد.
۱۷ ساعت مذاکره فشرده در تهران
پس از عبور از این بحران، روند مذاکرات سرعت گرفت. ترامپ در ۱۳ ژوئن اعلام کرد توافق روز بعد امضا خواهد شد و میانجیگران قطری برای انجام ۱۷ ساعت مذاکره فشرده بار دیگر راهی تهران شدند.
در میانه این مذاکرات، حمله دوباره اسرائیل به بیروت بار دیگر توافق را در آستانه فروپاشی قرار داد، اما میانجیگران قطری توانستند تهران را متقاعد کنند که هرگونه پاسخ نظامی تنها به مخالفان توافق کمک خواهد کرد.
به درخواست ایران، بندی درباره تضمین حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان نیز به متن تفاهمنامه افزوده شد. تهران معتقد است این بند مستلزم خروج اسرائیل از لبنان است، اما اسرائیل همچنان از اجرای آن خودداری میکند.
در نهایت، تفاهمنامه پایان جنگ در ۱۷ ژوئن به امضا رسید.
مذاکرات سوئیس؛ ادامه مسیر برای توافق نهایی
بر اساس این گزارش، ایران و آمریکا اکنون مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی هستهای را با مهلت ماه اوت دنبال میکنند. این مذاکرات به دلیل تحولات لبنان دو روز به تعویق افتاد، اما سرانجام در سوئیس از سر گرفته شد.
یک دیپلمات حاضر در مذاکرات گفت: «ایران آتشبس لبنان را اولویت شماره یک میدانست و معتقد بود اگر این موضوع رعایت نشود، صحبت درباره سایر مسائل بیمعنا خواهد بود.»
او فضای مذاکرات سوئیس را «کاملاً مثبت» توصیف کرد و گفت مقامهای ایرانی و آمریکایی حتی در زمان استراحت نیز با یکدیگر قهوه مینوشیدند؛ تصویری که نشان میدهد با وجود همه تنشها، دیپلماسی همچنان زنده است.
