احسان موحدیان در گفتگو با فرارو تحلیل کرد
چه خبر است: توافقی در پیش است یا جنگی دیگر؟
احسان موحدیان تحلیلگر سیاست خارجی معتقد است وضعیتی که ترامپ با صحبتها و رفتار خود ایجاد کرده و با فشار حداکثری و تهدید نشان میدهد، کاملاً مشخص است که به دنبال مواضع همیشگی خود، یعنی فشار و قرار دادن ایران در موضع ضعف، هستند. در این وضعیت بسیار بعید است توافقی حاصل شود که به نفع ایران باشد و منافع ایران را شامل شود.در بهترین حالت، یک توافق ناعادلانه و شکننده رخ میدهد.
فرارو- یک تحلیلگر سیاست خارجی، با اشاره به صحبتهای اخیر دونالد ترامپ درباره ایران و گمانهزنیها درباره گفتوگوهای پشت پرده طرفین، گفت: «بعید به نظر میرسد اتفاق خاصی رخ داده باشد و تحول خاصی وجود داشته باشد که بر مبنای آن بتوانیم مذاکره کنیم یا تصور کنیم دستاوردی کسب کردهایم. لحن تند ترامپ یک تاکتیک فشار حداکثری است. ترامپ به دنبال این است که با توجه به انتخابات پیش رو، گرانی گازوئیل و بنزین و نگرانی جمهوریخواهان، در کنار خشم افکار عمومی، با وارد کردن فشار حداکثری، ایران را پای میز مذاکره بیاورد؛ اما با شرایط مورد نظر خودش، ایران را به تسلیم وادار کند.»
احسان موحدیان، تحلیلگر سیاست خارجی و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، در گفتوگو با فرارو گفت: «تا کنون هرچه ایران گفته، رد شده و اگر قرار باشد محاصره برداشته شود و تنگه هرمز باز شود، شاهد اشتباهی راهبردی خواهیم بود که برای ایران بسیار بد خواهد بود و ایران اهرم فشار خود را از دست خواهد داد. از دید من، این فضا، فضای مذاکره نیست. وقتی ترامپ به این شکل ما را تهدید میکند و از زبان زور استفاده میکند، به این معناست که آنها به دنبال ایجاد یک فضای مسموم برای کسب حداکثر امتیازات مورد نظر خود هستند.»
این تحلیلگر سیاست خارجی ادامه داد: «از نظر سیاسی، مذاکره کردن در این شرایط بسیار دشوار میشود و در چنین وضعیتی بعید است مزایای مذاکره بیشتر از معایب آن باشد. بسیار مهم است که مشخص شود آیا آمریکا داراییهای بلوکهشده ما را آزاد میکند؟ آیا اجازه فروش نفت میدهد؟ آیا موضوع صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری واقعاً اجرایی میشود؟ این شروط که از قبل وجود داشتهاند، اما قرار است در عمل چه اتفاقی بیفتد؟»
توافقی که فقط بحران را عقب می اندازد؟
این تحلیلگر سیاست خارجی تاکید کرد: «باید مشخص شود که آیا این مذاکره باعث آتشبس و توقف حملات نظامی میشود؟ من تردید دارم. آیا آمریکا اجازه همکاریهای نظامی و سیاسی با دیگر کشورها را میدهد؟ من باز هم تردید دارم. در این وضعیتی که ترامپ با صحبتها و رفتار خود ایجاد کرده و با فشار حداکثری و تهدید نشان میدهد، کاملاً مشخص است که به دنبال مواضع همیشگی خود، یعنی فشار و قرار دادن ایران در موضع ضعف، هستند. در این وضعیت بسیار بعید است توافقی حاصل شود که به نفع ایران باشد و منافع ایران را شامل شود.در بهترین حالت، یک توافق ناعادلانه و شکننده رخ میدهد. وقتی توافق فقط مبتنی بر منافع یک طرف باشد، بحران را حل نمیکند، بلکه فقط آن را به تعویق میاندازد. ترامپ همیشه نشان داده که به دنبال تأمین منافع ما نیست. بنابراین بعید است دستاوردی کسب شود.»
وی درباره رویکردی که ایران باید در قبال احتمال مذاکره در پیش بگیرد، گفت: «ما باید به دنبال تقویت مواضع دفاعی خود باشیم و هوشیارانه از موضع قدرت صحبت کنیم. همچنین لازم است اتحادهای منطقهای را تقویت کنیم. ما برای مذاکره عادلانه و عاقلانه آمادهایم، اما برای تسلیم آماده نیستیم. ابزارهای مهمی مثل تنگه هرمز و تقویت توان نظامی را باید حفظ کنیم. اگر قرار باشد امتیازی بدهیم، باید مرحلهای باشد و در برابر هر امتیازی هم که میدهیم، باید امتیاز بگیریم.»
چین میتواند وارد بازی ایران و آمریکا شود؟
این استاد دانشگاه در خصوص نقش چین و میانجیگری احتمالی این کشور در مناسبات ایران و آمریکا نیز گفت: «چین به طور معمول از ایران حمایت دیپلماتیک میکند و بارها بر لزوم پیشبرد مذاکرات تأکید کرده و میتواند مانند دفعات پیش به عنوان میانجی وارد عمل شود. چین بارها قطعنامههای ضدایرانی را وتو کرده است. چه درباره مسئله هستهای و چه درباره تنگه هرمز، چین در کنار روسیه میتواند میانجیگری کند.اما موفقیت میانجیگری این کشورها به رفتارهای آمریکا بستگی دارد؛ اینکه منطقی باشد و حاضر به امتیاز دادن در برابر امتیازاتی که میگیرد باشد. چین ابراز تمایل کرده که وارد عمل شود. این کشور هم نفوذ دیپلماتیک دارد، هم توان وتو و هم در شورای امنیت سابقه فعالیت و میانجیگری دارد.بنابراین چین در نظام بینالملل جایگاهی بسیار بالاتر از کشورهایی مثل پاکستان و قطر دارد. ضمن اینکه در تیم آمریکا قرار ندارد و حتی در برابر آمریکا ایستاده است. بنابراین چین یک بازیگر کلیدی است.»
اختلاف داخلی بر سر مذاکره با آمریکا
موحدیان در ادامه با اشاره به اختلاف دیدگاهها در داخل کشور درباره نحوه مواجهه با آمریکا گفت: «بنابراین ما باید به این جمعبندی برسیم که میخواهیم چه کنیم. ما در بخش سیاست داخلی درگیر یک دوگانه جدی هستیم. عدهای میخواهند به هر شکلی که شده با آمریکا به توافق برسند و وزنی برای شرطگذاری قائل نیستند و نگاه دیگری وجود دارد که میگوید نظام بینالملل در حال تغییر است و کشورهایی مثل چین در این نظام جدید هژمون خواهند شد و برتری خواهند یافت. تفاهمی نیز بین این دو نگاه وجود ندارد و این دو دیدگاه که قدمتی حدوداً ۱۵ ساله دارند، در حال فرسایش یکدیگر هستند. ما باید ابتدا تکلیف خودمان را با خودمان مشخص کنیم و نظامی ایجاد کنیم که فقط یک صدای واحد از کشور خارج شود. سپس میتوانیم انتظار داشته باشیم چینیها میانجیگری بین ما و آمریکا را جدی بگیرند.»
