کورسوی امیدی برای بازگشت سردار به تیمملی
این، مهمترین سوال این روزهای فوتبال ایران است. اینکه آیا سردار آزمون هنوز شانسی هرچند کوچک برای حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ با لباس تیم ملی دارد؟
سردار آزمون این روزها در دورترین فضای ممکن از هیاهوی همیشگی فوتبال دیده میشود؛ نه در تمرینات تیم ملی، نه در حاشیه اردو و نه حتی در فضای ملتهب پیش از جام جهانی.
در روزهایی که همتیمیهای او و بازیکنان تیم ملی آخرین مراحل آمادهسازی برای جام جهانی ۲۰۲۶ را پشت سر میگذارند، تصاویری از مهاجم باتجربه و مهم فوتبال ایران منتشر شده که او را در حال والیبال بازی کردن و دور از فضای فوتبال نشان میدهد. با این حال، دو واکنش احساسی اخیر او در اینستاگرام شخصیاش برای تیم ملی و همتیمیهایش، دوباره یک سؤال مهم را زنده کرده است؛ اینکه آیا پرونده حضور سردار در جام جهانی کاملا بسته شده یا هنوز یک راه هرچند باریک برای بازگشتش وجود دارد؟
ستارهای که ناگهان از قاب ملی بیرون رفت
آزمون در ییش از یک دهه اخیر، بیتردید یکی از چهرههای ثابت و تأثیرگذار فوتبال ایران بوده است. دومین گلزن برتر تاریخ فوتبال ملی با ۵۵ گل زده، پس از علی دایی؛ مهاجمی که در دوران ۱۲ ساله ملیپوش بودنش، نسلهای مختلف سرمربیان روی تواناییاش حساب باز کردند و در مهمترین مسابقات، بار هجومی ایران را به دوش کشید.
با این حال اما در ماههای اخیر مجموعهای از اتفاقات، سوءتفاهمها و حواشی باعث شد فاصلهای جدی میان او و فضای تیم ملی ایجاد شود؛ فاصلهای که در نهایت به قرار نگرفتن نامش در فهرست ۳۰ نفره منتهی به جام جهانی ختم شد.
در چنین شرایطی، بسیاری تصور کردند پرونده حضور او در جام جهانی برای همیشه بسته شده اما قوانین حقوقی میگویند داستان سردار و تیم ملی هنوز به طور کامل تمام نشده است.
دو استوری احساسی و داغ شدن پایان کدورتها
در روزهای اخیر سردار دو بار با انتشار پیامهایی احساسی برای تیم ملی آرزوی موفقیت کرد؛ واکنشهایی که برخلاف فضای سرد گذشته، نشانهای از قطع کامل ارتباط روحی او با تیم ملی نبود. همین مسئله باعث شد دوباره این سؤال مطرح شود:
اگر فدراسیون فوتبال و کادر فنی بخواهند و موافقت مقامات ذیصلاح هم جلب شود، آیا از نظر حقوقی راهی برای بازگرداندن سردار وجود دارد؟
پاسخ کوتاه این است: غیرممکن نیست اما بسیار پیچیده است و وابسته به تصمیم فیفاست.
گره اصلی کجاست؟ مسئله فهرست ۵۵ نفره
در جام جهانی، هر تیم ابتدا یک فهرست اولیه یا «پروویژنال لیست» (فهرست موقت اولیه) به فیفا ارائه میکند؛ فهرستی که سقف آن اعلام نام ۵۵ بازیکن است.
نکته مهم اینجاست که ایران ظاهرا تمام ظرفیت ۵۵ نفره را پر نکرده و فقط ۵۲ نام به فیفا داده است. همین سه جای خالی، حالا تبدیل به مهمترین نقطه امید در پرونده سردار شده است.
چرا؟ چون اگر قرار باشد بازیکنی بعدا اضافه شود، تفاوت بسیار بزرگی بین تعویض بازیکن و تکمیل ظرفیت فهرست اولیه وجود دارد؛ چون از نظر حقوقی، این دو اصلا شبیه به هم نیستند.
مهمترین بازی؛ بازی با واژهها
اگر فدراسیون فوتبال بخواهد برای بازگرداندن آزمون اقدام کند، مهمترین مسئله نوع درخواست خواهد بود.
فدراسیون نباید ماجرا را بهعنوان جایگزینی، تعویض و یا تغییر معرفی کند. بلکه باید استدلال کند که این فقط «completion of the provisional list» یعنی «تکمیل فهرست اولیه ناقص» است. همین تفاوت ظاهرا کوچک از نظر حقوقی بسیار مهم است.
پنجرهای به نام «درخواست استثنایی»
مشکل اینجاست که احتمالا سیستم ثبت بازیکنان از سوی فیفا بسته شده یا محدودیت زمانی پیدا کرده است. در چنین وضعیتی، تنها راه ممکن میتواند ارائه درخواستهایی مثل:
exceptional approval یا مجوز استثنایی و یا late inclusion اضافه شدن دیرهنگام و یا همچنین administrative completion تکمیل اداری فهرست باشد.
یعنی فدراسیون از فیفا بخواهد به شکل استثنایی اجازه اضافه شدن نام سردار را صادر کند.
چرا پرونده سردار از نظر حقوقی سبکتر است؟
نکتهای که میتواند شانس ایران را افزایش دهد این است که سردار آزمون نه محروم است و نه پرونده دوپینگ دارد؛ ضمن آنکه مشکل بینالمللی انضباطی ندارد و خلاصه اینکه از نظر حقوقی بازیکن مسئلهداری محسوب نمیشود. این موضوع برای فیفا مهم است؛ چون ریسک انضباطی پرونده را پایین میآورد.
مهمترین بخش احتمالی درخواست ایران احتمالا یک جمله خواهد بود:
“omission was not disciplinary in nature”
یعنی: حذف بازیکن، ماهیت انضباطی نداشته است. این جمله از نظر فیفا اهمیت زیادی دارد؛ چون اگر حذف بازیکن به دلیل محرومیت، تخلف یا مسائل سنگین انضباطی نبوده باشد، انعطاف اداری بیشتری ممکن است ایجاد شود.
در این شرایط فدراسیون میتواند استدلال کند که ماجرای غیبت نام بازیکن یک مسئله داخلی بوده که حالا حل شده و اکنون قصد تکمیل ظرفیت فهرستش را دارد. اما آیا فیفا در نهایت با این درخواست موافقت میکند؟
اینجا همان جایی است که پرونده وارد منطقه خاکستری میشود؛ چون فیفا روی دو موضوع مهلت نهایی (deadline) و همچنین سلامت و نظم مسابقات (integrity of competition) بسیار حساس است.
برای این نهاد نظم مسابقات و ثبات اداری اهمیت بالایی دارد و معمولا تغییرات دیرهنگام را به راحتی نمیپذیرد؛ پس هیچ تضمینی وجود ندارد.
اما تفاوت این سناریو با حالتهای قبلی در چند نکته است. اول اینکه خود فدراسیون درخواست اضافه شدن نام بازیکن را میدهد، ظرفیت فهرست هنوز تکمیل نشده و سردار هم یک بازیکن مشهور و چهره شناخته شده است. به همین دلیل، پرونده از حالت «کاملاً غیرممکن» خارج میشود.
اگر چنین پروندهای واقعا در جریان باشد، فدراسیون باید بسیار محتاط عمل کند. چون فیفا نسبت به فشار رسانهای، تهدید و یا سیاسی شدن پروندهها حساسیت زیادی دارد. پس بهترین مسیر، یک درخواست کاملا فنی، اداری، محترمانه و و غیرهیجانی است.
آیا بازگشت سردار واقعاً محتمل است؟
اگر بخواهیم کاملا واقعبین باشیم، شانس این اتفاق بالا نیست اما صفر هم نیست. ضمن آنکه علاوه بر تمام مشکلات حقوقی، فنی و داخلی، ماجرای ویزای آمریکا و عدم حضور سردار در سفارت این کشور تا این لحظه هم باید لحاظ شود. پروسهای سخت و طولانی که به تنهایی یک مانع بزرگ بر سر راه آزمون محسوب میشود.
با این حال شاید مهمترین نکته درباره سردار این باشد که ماجرا صرفا فوتبالی نیست؛ بلکه تبدیل به پروندهای میان قانون، مدیریت، سیاستهای داخلی تیم ملی و انعطاف اداری فیفا شده است.
در حال حاضر سردار بیرون از اردو است؛ دور از هیاهوی جام جهانی و در فضایی آرامتر اما فوتبال بارها نشان داده که بعضی درها حتی وقتی تقریبا بسته به نظر میرسند، هنوز قفل نشدهاند.
و درباره سردار آزمون، شاید داستان دقیقا همین باشد؛ اینکه نه بازگشتی قطعی در کار است و نه یک پایان کامل برای او و تیم ملی رقم خورده است.
