نزاع ایران و آمریکا در نشست ان پی تی
ایران در تاریخ معاهده ان پی تی، بیشترین همکاری را با آژانس داشته و بیشترین نظارت ها را در مقایسه با هر کشوری تحمل کرده، اما همزمان تنها کشوری است که تاسیسات هسته ای صلح آمیزش بارها از سوی آمریکا و اسرائیل بمباران شده است.
همزمان با آغاز نشست بررسی معاهده عدم اشاعه سلاح اتمی (ان پی تی) در سازمان ملل، آمریکا و ایران بر سر برنامه هستهای تهران و دیگر موضوعات اختلافی به نزاع پرداختند.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، ایالات متحده و ایران در افتتاحیه نشست یک ماهه بررسی معاهده " ان پی تی" روز دوشنبه (دیروز) در سازمان ملل درگیر شدند، درگیریای که تقریبا مطمئنا در طول این نشست یک ماهه تکرار خواهد شد.
موضوع مورد بحث، انتخاب ایران به عنوان یکی از 34 معاون رئیس کنفرانس بود، جایی که 191 عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، همانطور که هر 5 سال یکبار از زمان اجرایی شدن آن در سال 1970 انجام دادهاند، در حال بررسی اجرای آن هستند. ایران کاندیدای "جنبش عدم تعهد" بود که برای معاونت ریاست کنفرانس، نامزد شده بود و به واسطه همین حمایت رای آورد. جنبش عدم تعهد نماینده متشکل از 121 کشور عمدتا در حال توسعه است.
تنشها بر سر برنامه هستهای تهران پیش از جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شد، و دونالد ترامپ وعده داد که اطمینان حاصل کند این کشور نمیتواند سلاح اتمی بسازد. ایران اصرار دارد که برنامهاش فقط برای اهداف غیرنظامی است.
این جلسه یک ماهه سازمان ملل همزمان با تشدید بی سابقه تنش ها در خلیج فارس و تنگه هرمز پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و آتش بس شکننده بین دو طرف، آغاز شده است. نمایندگان آمریکا و ایران در سخنرانیهای خود در سازمان ملل متحد به شدت با یکدیگر درگیر شدند.
ایران عضوی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) است که این کشور را ملزم به همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی میکند. اما ایران می گوید تاکنون به جز تعهد هیچ منفعتی از این معاهده در جهت کمک به توسعه فناوری صلح آمیز هسته ای نبرده و آنچه اکنون در علم و دانش هسته ای دارد، حاصل توانمندی های بومی خود است.
ایران از زمان بمباران تاسیسات هسته ای اش از سوی آمریکا در تابستان 2025، به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به سایتهای هستهای بمباران شده خود را نداده است. آمریکا نخستین کشور دنیاست که بی محابا به سایت های هسته ای صلح آمیز تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی حمله نظامی کرده است.
با این حال، "کریستوفر یئو"، معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور کنترل تسلیحات و عدم اشاعه، مدعی شد که اگرچه ممکن است دیدگاههای متفاوتی در مورد نیت نهایی ایران و نحوه رسیدگی به برنامهاش وجود داشته باشد، اما ایران به تعهدات خود تحت این پیمان "بیاعتنایی" نشان داده است.
یئو گفت: " به جای اینکه از این کنفرانس بررسی برای دفاع از تمامیت NPT و پاسخگو کردن ایران استفاده کنیم، ما در عوض ایران را به عنوان معاون رئیس انتخاب میکنیم. این فراتر از شرمساری برای اعتبار این کنفرانس است."
استرالیا و امارات متحده عربی از موضع ایالات متحده حمایت کردند. بریتانیا، فرانسه و آلمان - طرفین توافق هستهای 2015 موسوم به برجام که ترامپ در سال 2018 ایالات متحده را از آن خارج کرد - نیز "نگرانی" خود را از انتخاب ایران ابراز کردند.
در مقابل موضع آمریکا، "رضا نجفی"، سفیر ایران در سازمان ملل متحد در وین، ادعاهای ایالات متحده را "بیاساس و با انگیزه سیاسی" خواند و مخالفت خود را با ایالات متحده به عنوان معاون رئیس کنفرانس بررسی "ان پی تی" اعلام کرد.
او گفت که ایالات متحده تنها کشوری است که از سلاحهای هستهای استفاده کرده و واشنگتن را به گسترش زرادخانه هستهای خود در نقض این پیمان و جلوگیری از پیشرفت به سوی خاورمیانه عاری از سلاحهای هستهای با حمایت از اسرائیل متهم کرد.
نجفی گفت که به همان اندازه نگرانکننده، حملات ایالات متحده و اسرائیل دو بار در کمتر از یک سال به "تاسیسات هستهای صلحآمیز" ایران است که او آن را "نقض شدید قوانین بینالمللی و حمله مستقیم به تمامیت رژیم جهانی عدم اشاعه" خواند.
"آندری بلوسوف"، سفیر کبیر روسیه و رئیس هیئت اعزامی این کشور به کنفرانس نیز از موضع ایران دفاع کرده و ابراز امیدواری کرد که انتقادات و "سیاسیکاری" که از روز اول کنفرانس آغاز شده، بر نتیجه این کنفرانس یک ماهه تاثیری نگذارد، که او ابراز امیدواری کرد که موفقیتآمیز باشد.
در جلسه افتتاحیه روز دوشنبه (دیروز)، "آنتونیو گوترش"، دبیرکل سازمان ملل متحد، از اعضای این پیمان خواست "در کنار هم بایستند و بشریت را از تهدید جدی نابودی هستهای محافظت کنند."
او گفت برای اولین بار در دهههای اخیر، تعداد کلاهکهای هستهای در حال افزایش است و آزمایش هستهای روی میز است. او افزود، تعهدات این پیمان برای مدت طولانی محقق نشده است.
او از همه کشورها خواست تا به خلع سلاح و عدم اشاعه سلاحهای هستهای متعهد شوند و در عصر فناوری جدید هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی "اطمینان حاصل کنند که تا زمانی که سلاحهای هستهای از بین نرفتهاند، بشریت هرگز کنترل استفاده از آنها را واگذار نمیکند."
طبق این پیمان، پنج قدرت هستهای اصلی - ایالات متحده، چین، روسیه، بریتانیا و فرانسه - موافقت کردند که روزی برای از بین بردن زرادخانههای خود مذاکره کنند و کشورهای فاقد سلاح هستهای قول دادند که در ازای تضمین توانایی توسعه انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز، به این نوع سلاح ها دست نیابند. اما اهداف این پیمان تاکنون به جز جلوگیری از استفاده کشورهای جنوب جهانی از فناوری های هسته ای مفید و انحصار و تکثیر سلاح هسته ای در بین 5 قدرت اتمی برتر دنیا، به هیچ یک جایی نرسیده است.
