سهم دهکها از کاهش رفاه
هزینه خانوار دهک اول بیش از ۳۳ درصد کاهش داشته است درحالی که هزینههای دهک ۱۰ صعودی بوده است
بررسی دادههای مرکز آمار نشان میدهد خانوارهای کمدرآمد بیشترین فشار اقتصادی را تحمل کرده و مجبور به کاهش هزینه بیشتری شدهاند؛ بهنحویکه هزینه دهک یک بیش از ۳۰درصد افت کرده است. دهکهای میانی نیز کاهش هزینهای نزدیک به میانگین کشور داشتهاند و تنها دهک پردرآمد، یعنی دهک دهم، موفق شده است سطح رفاهی خود را حفظ کند.
به گزارش دنیای اقتصاد، تحلیلها نشان میدهد این کاهش شدید هزینه در میان فقرا، همراه با افزایش همزمان نابرابری، فقر نسبی و محرومیت اجتماعی، پیامدهای اجتماعی گستردهای به دنبال داشته است.
بررسی دادههای مرکز آمار نشان میدهد هزینههای خانوارها در سال1403 نسبت به سال1390، بهطور میانگین حدود 10درصد کاهش یافته اما این کاهش در دهکهای مختلف درآمدی بسیار متفاوت بوده است. میزان کاهش هزینه در دهکهای 6 تا 9 به اندازه میانگین کل کشور، یعنی 10درصد بوده درحالیکه کاهش هزینه دهکهای 1 تا 5 به میزان قابلتوجهی بالاتر از میانگین کشور بوده است.
در این شرایط دهک10 تنها دهک درآمدی است که رفاه او نسبت به سال1390 کاهش نیافته است. تجربه کشورها در زمانهای مختلف نشان داده است فقر و نابرابری پدیدههایی مجزا هستند؛ به این معنا که افزایش یکی لزوما به معنای افزایش دیگری نیست، اما آنچه در ایران رخ داده، افزایش همزمان فقر و نابرابری بوده است.
افت هزینه در دهکهای مختلف بسیار متفاوت بوده است؛ بهگونهایکه این افت در دهکهای پایین بسیار شدیدتر رخ داده است. برای مثال هزینههای دهک اول 33.6درصد کاهش یافته درحالیکه هزینههای دهک 10 به میزان 1.2درصد افزایش داشته است. کاهش هزینه دهکهای 1 تا 5 بیشتر از میانگین 10درصدی کشور بوده، دهکهای 6 تا 9 کاهش هزینهای به اندازه میانگین جامعه داشتهاند و دهک10 تنها دهک جامعه است که توانسته وضعیت رفاهی خود را حفظ کند.
نابرابری در تحمل فشار کاهش هزینهها توسط دهکهای مختلف باعث شده است نسبت هزینه سه دهک بالا به سه دهک پایین سیر صعودی داشته باشد. این نسبت از 2.65 در سال1390 به 3.2 در سال1403 رسیده که نشاندهنده افزایش 21درصدی نابرابری هزینهها میان این دو گروه است.
به قیمت پایه سال1403، هزینه سالانه 30درصد فقیر جامعه از 155میلیون تومان در سال1390 به 123میلیون تومان در سال1403 کاهش یافته که به معنای کاهش 2.7میلیون تومانی هزینهها در هر ماه است. از میان چهار حالت قابل تصور برای تغییرات فقر و نابرابری در یک جامعه، بدترین حالت ممکن، یعنی افزایش همزمان فقر و نابرابری، در جامعه ایران اتفاق افتاده است.
