به مناسبت روز جهانی مرد
وقتی کوه غرور یک مرد ترک برمیدارد؛ ۷ فیلم تماشایی که لایههای پنهان دنیای مردان را به تصویر کشیدند
دنیای مردان همیشه به معنای قدرت، استقلال و پنهان کردن احساسات نیست. بعضی فیلمها با نگاهی متفاوت، مردانی را به تصویر میکشند که با شکست، اندوه و تصمیمهای دشوار روبهرو هستند.
فرارو- پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ آبان ۱۴۰۵، روز جهانی مرد است؛ مناسبتی که فرصتی برای بازنگری در تصویر رایج از مردانگی و نقشهایی است که جامعه از مردان انتظار دارد. سینما هم در کنار روایت مردان قهرمان و شکستناپذیر، گاهی سراغ شخصیتهایی رفته که با ترس، سوگ، تنهایی، شکست و فشار مسئولیتهای خانوادگی روبهرو هستند.
به گزارش فرارو، بعضی از این مردان نمیتوانند احساساتشان را بیان کنند، بعضی زیر بار تأمین زندگی و مراقبت از خانواده فرسوده میشوند و برخی نیز میان غرور، اشتباه و پذیرفتن حقیقت گرفتار میمانند. به مناسبت روز جهانی مرد، هفت فیلم از سینمای ایران و جهان را مرور کردهایم که هرکدام از زاویهای متفاوت به دنیای مردان نگاه میکنند و تصویری دور از کلیشههای همیشگی ارائه میدهند.
فیلم سینمایی «منچستر کنار دریا» (Manchester by the Sea)
گاهی بزرگترین مشکل یک انسان این نیست که نمیتواند با دیگران ارتباط برقرار کند، بلکه این است که دیگر راهی برای کنار آمدن با خودش پیدا نمیکند. «منچستر کنار دریا» به کارگردانی کنت لونرگان، چنین شخصیتی را در مرکز داستان قرار میدهد.
لی چندلر مردی منزوی و کمحرف است که پس از مرگ برادرش مجبور میشود به زادگاهش بازگردد و مسئولیت نگهداری از برادرزاده نوجوانش را بر عهده بگیرد. بازگشتش به شهر، او را با خاطرات تلخی روبهرو میکند که سالها تلاش کرده از آنها فاصله بگیرد.
لی برخلاف قهرمانان متداول سینما، نمیتواند با چند تصمیم شجاعانه زندگیاش را از نو بسازد. او خشمگین، آسیبدیده و گرفتار احساس گناه است و حتی در برابر فرصتهای تازه نیز بهسختی واکنش نشان میدهد.
نقطه قوت فیلم همین نگاه بیپرده به اندوه مردانه است. لی قرار نیست همیشه قوی باشد یا از پس تمام مشکلات بربیاید. «منچستر کنار دریا» نشان میدهد گاهی پذیرفتن اینکه یک مرد هم ممکن است از شدت درد فروبریزد، به اندازه هر قهرمانی در سینما اهمیت دارد.
فیلم سینمایی «در جستو جوی خوشبختی» (The Pursuit of Happyness)
در این فیلم مخاطب با یکی از متفاوتترین تصویرهای مرد و پدر روبروست. کریس گاردنر با بازی ویل اسمیت، مردی است که درگیر مشکلات مالی و بیثباتی شغلی شده و حتی جایی برای زندگی ندارد. با این حال، مسئولیت مراقبت از پسر کوچکش را کنار نمیگذارد.
آنچه این فیلم را به انتخابی مناسب برای چنین فهرستی تبدیل میکند، فاصله گرفتن از تصویر مرد مقتدر و همیشه آماده است. کریس بارها درمانده میشود، گریه میکند و در موقعیتهایی قرار میگیرد که هیچ راهحل آسانی برای آنها وجود ندارد. با این حال، تلاش میکند پسرش را از دشواریهای زندگی تا جای ممکن دور نگه دارد.
در این فیلم، مردانگی بیشتر از آنکه با قدرت اقتصادی یا جایگاه اجتماعی تعریف شود، به تعهد و مسئولیتپذیری گره خورده است. کریس شاید نتواند همه مشکلات زندگیاش را حل کند، اما نمیخواهد فرزندش احساس کند تنها مانده است.
همچنین بخوانید؛ چگونه زنده بمانیم؟/ بهترین فیلم های ژانر بقا
فیلم سینمایی «کشتیگیر» (The Wrestler)
برای بعضی افراد، از دست دادن شهرت به معنای از دست دادن تمام هویتشان است. فیلم سینمایی «کشتیگیر» این بحران را از زاویه زندگی یک ورزشکار سابق روایت میکند.
رندی رابینسون با بازی میکی رورک، زمانی یکی از چهرههای محبوب کشتی حرفهای بوده است. سالها گذشته و حالا بدنش فرسوده شده، طرفداران قدیمی کمتر سراغش را میگیرند و زندگی شخصیاش نیز وضعیت مناسبی ندارد. با این حال، رندی همچنان تلاش میکند به رینگ بازگردد؛ جایی که احساس میکند هنوز کسی است.
«کشتیگیر» از این نظر تصویری تلخ از مردانی است که تصور میکنند باید همیشه قدرتمند، جذاب و موفق باقی بمانند. این فیلم نشان میدهد ترس از پیری و بیاهمیت شدن میتواند به اندازه شکستهای بزرگ زندگی دردناک باشد.
فیلم سینمایی «ویل هانتینگ نابغه» (Good Will Hunting)
ویل با بازی مت دیمون، در ظاهر جوانی جسور و حتی گاهی پرخاشگر است. او با شوخی، عصبانیت و رفتارهای تدافعی اجازه نمیدهد دیگران به دنیای درونیاش نزدیک شوند. گذشته دشوار و تجربههای تلخ دوران کودکی باعث شدهاند اعتماد کردن و پذیرفتن محبت برایش دشوار باشد.
ورود یک روانشناس با بازی رابین ویلیامز به زندگی او، مسیر تازهای پیش رویش قرار میدهد. رابطه این دو نشان میدهد که گاهی پذیرش ضعف و کمک گرفتن از دیگران، به شجاعت بیشتری از پنهان کردن مشکلات نیاز دارد.
«ویل هانتینگ نابغه» تصویری از مردانی ارائه میکند که پشت اعتمادبهنفس ظاهری و رفتارهای خشن، آسیبپذیری عمیقی دارند و برای مواجهه با آن به کمک نیازمندند.
فیلم سینمایی «مردی به نام اتو» (A Man Called Otto)
این فیلم با بازی تام هنکس، داستان مردی میانسال و منزوی را روایت میکند که پس از مرگ همسرش، ارتباطش را با زندگی از دست داده است. اوتو مردی سختگیر، بداخلاق و کمحوصله است که از رفتارهای دیگران بهسرعت عصبانی میشود.
اما پشت این ظاهر خشن، مردی قرار دارد که با تنهایی و اندوه دستوپنجه نرم میکند. او نمیتواند فقدان همسرش را بپذیرد و زندگی بدون او برایش معنای چندانی ندارد. ورود همسایههای جدید به زندگی او، بهتدریج شرایط را تغییر میدهد و باعث میشود دوباره ارتباط با دیگران را تجربه کند.
این فیلم به موضوعی میپردازد که گاهی در تصویر سنتی مردانگی نادیده گرفته میشود: نیاز مردان به محبت، همراهی و حمایت عاطفی. اوتو برخلاف ظاهرش، به ارتباط انسانی احتیاج دارد و همین نیاز است که مسیر زندگیاش را تغییر میدهد.
فیلم سینمایی «روزهای عالی» (Perfect Days)
در میان این شش فیلم، «روزهای عالی» شاید آرامترین و متفاوتترین نگاه را به مردانگی داشته باشد. این فیلم داستان هیرایاما با بازی کوجی یاکوشو را روایت میکند؛ مردی که در توکیو به نظافت سرویسهای بهداشتی عمومی مشغول است.
زندگی هیرایاما برنامه مشخصی دارد. صبح زود از خواب بیدار میشود، به محل کار میرود، به موسیقی گوش میدهد، کتاب میخواند و از تماشای درختان و نور خورشید لذت میبرد. او به جزئیات کوچکی توجه میکند که شاید برای بسیاری از افراد بیاهمیت باشند.
البته فیلم بهتدریج نشانههایی از گذشته و روابط خانوادگی هیرایاما را آشکار میکند و نشان میدهد زندگی ساده او لزوماً به معنای نداشتن تجربههای پیچیده نیست.
«روزهای عالی» تصویر متفاوتی از موفقیت مردانه ارائه میکند. در اینجا ارزش یک مرد با درآمد، قدرت، موقعیت شغلی یا دستاوردهای بزرگ سنجیده نمیشود؛ بلکه توانایی او برای دیدن زیباییهای زندگی و پیدا کردن رضایت در لحظههای کوچک اهمیت دارد.
فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» (A Separation)
نادر در فیلم اصغر فرهادی، مردی است که همزمان با چند مسئولیت دشوار روبهروست. او باید از پدر مبتلا به آلزایمرش مراقبت کند، درباره آینده دخترش تصمیم بگیرد و در جریان اختلاف با همسرش، از موضع خودش دفاع کند. اما همین تلاش برای حفظ مسئولیتها او را وارد موقعیتهایی پیچیده و گاهی متناقض میکند.
شخصیت نادر برخلاف تصویر قهرمانان بینقص، همیشه تصمیم درست نمیگیرد. او گاهی لجباز است، گاهی حقیقت را به شکلی ناقص بیان میکند و در موقعیتهایی میان حفظ غرور و پذیرفتن اشتباه گرفتار میشود. با این حال، نمیتوان او را صرفا شخصیتی خودخواه یا بیمسئولیت دانست.
یکی از جنبههای مهم فیلم، نمایش فشارهایی است که از مردان انتظار میرود بهتنهایی تحمل کنند؛ از تامین امنیت خانواده و مراقبت از والدین گرفته تا حفظ موقعیت اجتماعی و دفاع از اعتبار شخصی. نادر در تلاش برای انجام این وظایف، بارها با محدودیتهای اخلاقی و انسانی خودش روبهرو میشود.
«جدایی نادر از سیمین» تصویری پیچیده از مردا ارائه میکند. در این تصویر مسئولیتپذیری همیشه به معنای تصمیم درست نیست و غرور گاهی مانع پذیرش واقعیت میشود.
دنیای مردان فراتر از کلیشه قدرت و شکستناپذیری
این هفت فیلم با وجود تفاوت در داستان، کشور سازنده و شیوه روایت، یک نقطه مشترک دارند: مردان را فراتر از کلیشههای آشنای سینما نشان میدهند. مردانی که ممکن است در برابر اندوه شکست بخورند، از آینده بترسند، در مسئولیتهایشان دچار مشکل شوند یا برای ادامه زندگی به حضور دیگران نیاز داشته باشند. شاید مهمترین وجه مشترک این آثار این باشد که مردانگی را از قالب همیشگی قدرت و شکستناپذیری خارج میکنند. در این فیلمها، مرد بودن به معنای نترسیدن، گریه نکردن یا همیشه پیروز شدن نیست؛ گاهی فقط به معنای پذیرفتن ضعفها و تلاش برای ادامه دادن زندگی است.