ابوظبی؛ آغاز مسیر صلح یا ایستگاهی دیگر در مذاکرات فرسایشی
آیا مذاکرات ابوظبی می‌تواند گره جنگ اوکراین را باز کند؟
نشست سه‌جانبه روسیه، اوکراین و آمریکا در ابوظبی، برخلاف نشانه‌های اولیه، چشم‌انداز روشنی برای پایان جنگ ندارد. به باور نویسنده، پوتین بیش از صلح به دنبال تضعیف دولت کی‌یف و کاهش حمایت غرب، به‌ویژه واشنگتن است. مسکو پیشنهادهای متعدد صلح را رد کرده، در حالی که دولت ترامپ با کاهش برخی فشارها و ارائه امتیازهایی، عملاً موقعیت روسیه را تقویت کرده است. ترکیب هیئت روسی و پافشاری کرملین بر شروط امنیتی گسترده، از جمله تغییر ساختار امنیتی اروپا، نشان می‌دهد پیشرفت مذاکرات محدود خواهد بود.
فرارو- جان هربست مدیر ارشد مرکز اوراسیا در شورای آتلانتیک و سفیر پیشین ایالات متحده در اوکراین
به گزارش فرارو به نقل از اندیشکده شورای آتلانتیک، قرار است نمایندگان روسیه، اوکراین و آمریکا هفته آینده پس از چند ماه بار دیگر در ابوظبی دیدار کنند؛ اما نشانه‌های موجود حاکی از آن است که مسکو بیش از دستیابی به صلح، به دنبال حفظ فشار بر کی‌یف و تضعیف حمایت غرب به‌ویژه واشنگتن از اوکراین است.
برگزاری نشست سه‌جانبه در ابوظبی این پرسش را مطرح کرده است که آیا چشم‌انداز پایان دیپلماتیک جنگ اوکراین در حال روشن‌تر شدن است؟ با این حال، به باور نویسنده مقاله، چنین برداشتی اهداف اصلی ولادیمیر پوتین را نادیده می‌گیرد. هدف مسکو صرفاً دستیابی به امتیازات ارضی نیست؛ بلکه پوتین می‌خواهد کنترل سیاسی مؤثری بر اوکراین برقرار کند. ابزار اصلی او برای تحقق این هدف نیز تضعیف حمایت غرب به‌خصوص حمایت آمریکا از دولت کی‌یف است.
چرا فشار بر مسکو افزایش نمی‌یابد؟
ترامپ بارها گفته است برای پایان دادن به جنگ، طرفی را که پیشنهادهای معقول صلح را رد می‌کند، تحت فشار قرار خواهد داد. اما به گفته نویسنده، از بهار ۲۰۲۵ تاکنون دست‌کم شش پیشنهاد برای پایان دادن به درگیری یا محدود کردن دامنه آن مطرح شده و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین با همه آن‌ها موافقت کرده است؛ در حالی که پوتین هر بار پیشنهادها را رد کرده یا از پذیرش آن‌ها طفره رفته است. آخرین نمونه، طرحی بود که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در ماه اکتبر در سن‌پترزبورگ به پوتین ارائه کرد.
با این حال، در هفته‌های اخیر دولت ترامپ اقداماتی انجام داده که به باور نویسنده، ادامه جنگ برای روسیه را آسان‌تر و دفاع اوکراین را دشوارتر کرده است. از جمله این اقدامات می‌توان به نهایی شدن توافق برای ازسرگیری ارسال گازوئیل روسیه به آمریکا و معاف کردن روسیه از برخی تحریم‌های پیش‌بینی‌شده در طرح تحریمی لیندزی گراهام، قطع اطلاعات ماهواره‌ای در اختیار اوکراین از طریق سامانه‌های استارلینک و استارشیلد و بررسی پیشنهاد پوتین برای برگزاری نشست سه‌جانبه با حضور ترامپ و شی جین‌پینگ اشاره کرد. کرملین از این امتیازها استقبال کرده، اما در مقابل هیچ امتیاز مشخصی برای دستیابی به صلح پایدار ارائه نداده است.
این رویکرد با انتقاد شدید دوحزبی در کنگره آمریکا نیز روبه‌رو شده است. از همین رو، نویسنده معتقد است پوتین پس از رد پیشنهاد ویتکاف، برای جلوگیری از افزایش فشار سیاسی بر ترامپ به اقدامی نمادین نیاز داشت. توافق با برگزاری نشست کارشناسی سه‌جانبه در ابوظبی، چنین فرصتی را فراهم کرد.
نشانه‌های تداوم موضع سخت‌گیرانه روسیه
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه به‌روشنی اعلام کرده است که مسکو امتیاز تازه‌ای ارائه نخواهد کرد و شرایط آن برای صلح تغییر نمی‌کند. ترکیب هیئت روسی نیز نشانه دیگری از محدودیت چشم‌انداز مذاکرات است. کرملین ولادیمیر مدینسکی، وزیر فرهنگ پیشین روسیه را به‌عنوان رئیس هیئت خود معرفی کرده است؛ فردی که از نخستین دور مذاکرات روسیه و اوکراین در مارس ۲۰۲۲ در گفت‌وگوها حضور داشته، اما آن مذاکرات به نتیجه نرسیدند. این ترکیب با نشست‌های زمستان گذشته در ابوظبی تفاوت دارد؛ نشست‌هایی که در آن مقام‌های نظامی و اطلاعاتی درباره مسائل فنی و مهمی مانند آرایش نیروها و ترتیبات آتش‌بس مذاکره می‌کردند. بنابراین، انتظار واقع‌بینانه از نشست جدید باید محدود باشد.
معماری امنیتی اروپا؛ اختلافی حل‌نشده
پس از رد پیشنهاد صلح ویتکاف، دولت ترامپ ظاهراً تلاش کرده است تمرکز مذاکرات ابوظبی را به موضوع معماری امنیتی جدید اروپا منتقل کند؛ موضوعی که در هر توافق احتمالی برای پایان جنگ اهمیت دارد. واشنگتن اعلام کرده است طرحی تهیه کرده که همه طرف‌ها می‌توانند آن را بپذیرند. استیو ویتکاف و جرد کوشنر روز پنجشنبه در بروکسل با مقام‌های اوکراینی و اروپایی درباره این طرح گفت‌وگو کردند. یکی از نکات قابل توجه این طرح، اختصاص نقشی مهم به ناتو در تأمین امنیت است. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای مثبت باشد، اما هنوز هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که موضع بنیادین مسکو تغییر کرده باشد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی پوتین اعلام کرده است که از نگاه روسیه، ایجاد نظام امنیتی جدید مستلزم خروج کشورهای عضو پیمان ورشو سابق و کشورهای حوزه بالتیک از ناتو است. چنین خواسته‌ای نه با منافع امنیتی آمریکا سازگار است و نه می‌تواند ثبات پایداری در اروپا ایجاد کند.
در مجموع، تحولات اخیر نشانه‌ای از پیشرفت واقعی در مذاکرات ابوظبی به دست نمی‌دهد. تا زمانی که کاخ سفید به جای مطالبه امتیازهای عملی، به حرکات نمادین روسیه بسنده کند، انگیزه‌ای برای تغییر مسیر در کرملین ایجاد نخواهد شد. کاهش فشار آمریکا بر مسکو ممکن است حتی موقعیت پوتین را تقویت کند و او را به ادامه جنگ یا تشدید آن ترغیب کند.
