اوکراین بیرون از میز مذاکره؛ آیا قدرت‌های بزرگ برای سرنوشت کی‌یف تصمیم می‌گیرند؟

فرارو- پیشنهاد روسیه برای نشست سه‌جانبه با آمریکا و چین، اختلاف بر سر پایان جنگ اوکراین را تشدید کرده است. زلنسکی نگران است که واشنگتن برای پذیرش شروط مسکو، از جمله امتیازهای سرزمینی و محدودیت توان دفاعی، به کی‌یف فشار وارد کند. در مقابل، ترامپ بر پیشرفت مذاکرات تأکید دارد. هم‌زمان، نگرانی از کاهش حمایت نظامی آمریکا، اوکراین را به تقویت همکاری دفاعی با اروپا سوق داده است.

به گزارش فرارو، گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال درباره پیشنهاد روسیه برای برگزاری نشستی سه‌جانبه میان رؤسای جمهور روسیه، آمریکا و چین، بار دیگر اختلاف بر سر مسیر پایان جنگ اوکراین را برجسته کرده است. این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که روابط واشنگتن و کی‌یف بر سر شروط احتمالی توافق صلح با تنش روبه‌رو شده و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، دولت دونالد ترامپ را به اعمال فشار برای پذیرش خواسته‌های مسکو متهم کرده است. در مقابل، ترامپ زلنسکی را مسئول کند شدن روند پایان جنگ دانسته و از حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه انتقاد کرده است.

مسئله اصلی برای کی‌یف این است که آیا مذاکرات احتمالی میان قدرت‌های بزرگ می‌تواند به توافقی منجر شود که بدون مشارکت مؤثر اوکراین، درباره سرنوشت سرزمین‌های اشغالی و آینده توان دفاعی این کشور تصمیم بگیرد. از نگاه مقام‌های اوکراینی، چنین روندی ممکن است به افزایش فشار برای پذیرش شروط روسیه بینجامد؛ در حالی که واشنگتن می‌گوید هدفش حفظ مسکو در مسیر مذاکره و دستیابی به توافق است.

پیشنهاد مسکو و نگرانی کی‌یف از کنار گذاشته شدن اوکراین

پیشنهاد برگزاری نشست سه‌جانبه میان رهبران روسیه، آمریکا و چین، در شرایطی مطرح شده که اختلاف میان ترامپ و زلنسکی بر سر چگونگی پایان جنگ شدت گرفته است. رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید مذاکرات پیشرفت‌هایی داشته و هدف او حفظ روسیه در روند گفت‌وگوهاست. با این حال، در کی‌یف نگرانی وجود دارد که توافق احتمالی میان قدرت‌های بزرگ، بدون توجه کافی به مواضع و منافع اوکراین شکل بگیرد.

یک دیپلمات پیشین اوکراینی در ارزیابی این پیشنهاد، رویکرد دولت ترامپ را به سود مسکو دانسته و معتقد است که واشنگتن از ابتدای دوره ریاست‌جمهوری ترامپ، فشار بر کی‌یف برای پذیرش امتیازهای سرزمینی را افزایش داده است. او همچنین تأکید کرده که انتقادهای ترامپ از زلنسکی، در مقایسه با مواضع او درباره حملات روسیه به زیرساخت‌های انرژی اوکراین، نشان‌دهنده عدم توازن در برخورد واشنگتن با دو طرف جنگ است.

شروط روسیه؛ از امتیازهای سرزمینی تا محدود کردن توان دفاعی اوکراین

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های کی‌یف، احتمال پذیرش شروطی است که به واگذاری سرزمین‌های اشغالی یا محدود شدن توان نظامی اوکراین منجر شود. از نگاه مقام‌های اوکراینی، چنین امتیازهایی می‌تواند امنیت بلندمدت کشور را تضعیف کند و آن را در برابر حملات احتمالی آینده آسیب‌پذیرتر سازد.

در همین زمینه، دیپلمات پیشین اوکراینی به احتمال پذیرش حاکمیت روسیه بر مناطق اشغالی اشاره کرده و آن را با خطر تثبیت دستاوردهای نظامی مسکو مرتبط دانسته است. او همچنین محدود کردن توان دفاعی اوکراین را نوعی تسلیم توصیف کرده است؛ زیرا به باور او، چنین اقدامی می‌تواند قدرت بازدارندگی کی‌یف را کاهش دهد.

مسئله تحریم‌ها نیز در این مناقشه اهمیت دارد. ترامپ از حملات اوکراین به زیرساخت‌های پالایش نفت روسیه انتقاد کرده، در حالی که از نگاه کی‌یف، فشار اقتصادی بر مسکو بخشی از تلاش برای محدود کردن توان جنگی روسیه است. در صورت پیشرفت مذاکرات، چگونگی برخورد با تحریم‌ها و سرنوشت دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی روسیه نیز می‌تواند به یکی از موضوعات حساس توافق تبدیل شود.

چین؛ بازیگری با نفوذ اقتصادی و موضعی متفاوت

حضور چین در پیشنهاد نشست سه‌جانبه، اهمیت این کشور را در محاسبات دیپلماتیک پیرامون جنگ اوکراین برجسته می‌کند. از نگاه کی‌یف، پکن در مقایسه با واشنگتن موضع متفاوتی در قبال مسئله حاکمیت سرزمینی دارد و حاکمیت روسیه بر مناطق اشغالی اوکراین را به رسمیت نشناخته است.

در عین حال، اوکراین چین را به حمایت قابل توجه از روسیه در جریان جنگ متهم می‌کند. این وضعیت، نقش پکن را پیچیده می‌سازد: چین می‌تواند در مذاکرات میان قدرت‌های بزرگ جایگاه مهمی داشته باشد، اما میزان آمادگی آن برای اعمال فشار بر مسکو و پذیرش شروط مورد نظر کی‌یف، همچنان محل پرسش است. برای اوکراین، اهمیت نشست احتمالی تنها به حضور رهبران سه قدرت محدود نمی‌شود، بلکه به این بستگی دارد که آیا نتیجه مذاکرات، تضمین‌های امنیتی قابل اتکایی برای این کشور فراهم می‌کند یا صرفاً به توافقی درباره توقف درگیری‌ها و تعیین خطوط کنترل سرزمینی می‌انجامد.

کاهش حمایت آمریکا و اتکای بیشتر کی‌یف به اروپا

نگرانی اوکراین از تغییر رویکرد واشنگتن، تنها به مذاکرات سیاسی محدود نیست و به پشتیبانی نظامی نیز مربوط می‌شود. در ارزیابی مطرح‌شده از سوی دیپلمات پیشین اوکراینی، محدودیت در دسترسی به برخی تجهیزات و سامانه‌های دفاعی آمریکا، از جمله موشک‌های رهگیر پاتریوت، فشار بر توان دفاعی کی‌یف را افزایش داده است. او همچنین به مشکلات مربوط به دسترسی اوکراین به خدمات ارتباطی استارلینک اشاره کرده است.

در چنین شرایطی، توسعه پهپادهای ساخت اوکراین از جمله سامانه‌های مجهز به هوش مصنوعی و گسترش همکاری‌های دفاعی با کشورهای اروپایی و بریتانیا از گزینه‌هایی است که در کی‌یف مورد توجه قرار دارد. با این حال، جایگزینی کامل ظرفیت‌های نظامی و پشتیبانی آمریکا به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و به منابع مالی، فناوری و هماهنگی میان متحدان اروپایی وابسته خواهد بود.

هم‌زمان، تحولات سیاسی داخلی آمریکا نیز برای کی‌یف اهمیت دارد. برخی محافل اوکراینی امیدوارند تغییر توازن قدرت در کنگره پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر بتواند بر سیاست واشنگتن در قبال اوکراین تأثیر بگذارد. با این حال، نتیجه انتخابات و پیامدهای آن برای میزان کمک‌های آمریکا را نمی‌توان از پیش قطعی دانست.

آیا توافق صلح بدون رضایت کی‌یف ممکن است؟

پیشنهاد نشست سه‌جانبه روسیه، آمریکا و چین، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که پایان جنگ اوکراین بر چه مبنایی شکل خواهد گرفت: توافقی با مشارکت مؤثر کی‌یف و تضمین امنیت آینده این کشور یا سازشی میان قدرت‌های بزرگ که اوکراین نگران پیامدهای آن باشد. از نگاه مقام‌های اوکراینی، توافقی که به تثبیت اشغال سرزمین‌ها و تضعیف توان دفاعی کشور منجر شود، نمی‌تواند امنیتی پایدار ایجاد کند. در مقابل، دولت ترامپ بر ضرورت پیشبرد مذاکرات تأکید دارد و مدعی است که گفت‌وگوها در حال پیشرفت است. فاصله میان این دو رویکرد، همچنان یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق به شمار می‌رود.

سرنوشت ابتکار پیشنهادی مسکو به موضع نهایی واشنگتن و پکن، میزان فشار بر طرف‌های جنگ و شروطی بستگی دارد که در مذاکرات مطرح خواهد شد. برای کی‌یف، مسئله تنها پایان یافتن درگیری‌ها نیست؛ بلکه این است که آیا توافق احتمالی می‌تواند از تکرار جنگ جلوگیری کند و حاکمیت و توان دفاعی اوکراین را حفظ کند یا نه.