بازگشت غافلگیرکننده ایلان ماسک به دولت ترامپ
«پروژه مریدین» چیست و چرا پنتاگون کلید جنگ‌های آینده را به ایلان ماسک سپرد؟
پنتاگون با راه‌اندازی «پروژه مریدین» تلاش دارد فناوری‌ها و قابلیت‌های موردنیاز جنگ‌های آینده را شناسایی کند. ایلان ماسک، پالمر لاکی و نیوت گینگریچ در این پروژه ۱۲۰روزه حضور دارند و موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، رباتیک، سامانه‌های خودکار، انرژی هدایت‌شده، زیست‌فناوری و فناوری فضایی را بررسی می‌کنند. حضور مدیران شرکت‌های دفاعی نیز نقش فزاینده بخش خصوصی در طراحی آینده جنگ را برجسته کرده است.
فرارو– نیک رابینز-اِرلی، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه گاردین
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز چهارشنبه از آغاز پروژه‌ای جدید برای بررسی آینده جنگ خبر داد؛ پروژه‌ای که حضور دوباره ایلان ماسک در ساختار دولت آمریکا را رقم می‌زند. ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، در این طرح در کنار پالمر لاکی، مدیرعامل شرکت فناوری دفاعی اندوریل و نیوت گینگریچ، رئیس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا به بررسی فناوری‌ها و قابلیت‌هایی خواهد پرداخت که ارتش آمریکا برای حفظ برتری نظامی در میدان‌های نبرد آینده به آن‌ها نیاز دارد.
این پروژه که «پروژه مریدین» نام گرفته، قرار است طی ۱۲۰ روز فعالیت کند و در پایان، گزارشی عمومی و غیرمحرمانه از توصیه‌های خود منتشر کند. وزارت دفاع آمریکا هدف اصلی آن را شناسایی قابلیت‌هایی اعلام کرده که برای دستیابی به «برتری مطلق فناوری» در میدان نبرد نسل آینده ضروری هستند.
از هوش مصنوعی تا جنگ در اعماق زمین و ماه
پروژه مریدین صرفاً بر فناوری‌های متعارف نظامی تمرکز ندارد. وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است که این طرح بررسی خواهد کرد ارتش چگونه می‌تواند از فناوری‌های نوظهور برای جنگیدن در محیط‌هایی استفاده کند که تاکنون کمتر مورد آزمایش قرار گرفته‌اند.
هگست در یادداشتی درباره این پروژه با اشاره به سرعت پیشرفت فناوری‌های جدید گفت هوش مصنوعی، سامانه‌های خودکار، انرژی هدایت‌شده، رباتیک و زیست‌فناوری در حال تغییر ماهیت جنگ هستند.
به گفته او، آمریکا برای حفظ برتری جهانی خود باید محیط‌های عملیاتی آینده را پیش‌بینی کرده و ابزارهای لازم برای فعالیت در این محیط‌ها را پیش از رقبا توسعه دهد. این رویکرد نشان می‌دهد که پنتاگون آینده جنگ را صرفاً در چارچوب رقابت تسلیحاتی سنتی نمی‌بیند، بلکه فناوری‌های دیجیتال، سامانه‌های خودکار و محیط‌های جدید عملیاتی را نیز بخشی از میدان نبرد آینده تلقی می‌کند.
بازگشت ماسک به دولت پس از یک سال پرتنش
حضور دوباره ماسک در دولت آمریکا اهمیت سیاسی نیز دارد. او پیش‌تر در دولت ترامپ ریاست پروژه موسوم به «اداره بهره‌وری دولت» را بر عهده داشت؛ طرحی که با هدف کاهش هزینه‌ها و کوچک‌سازی ساختار دولت فدرال آغاز شد، اما به دلیل نحوه اجرای آن و پیامدهایش برای دستگاه‌های دولتی با انتقادهای گسترده مواجه شد.
بازگشت ماسک به یک پروژه رسمی دولتی، بیش از یک سال پس از پایان آن دوره، در شرایطی رخ می‌دهد که رابطه او با دونالد ترامپ نیز در این فاصله دستخوش تنش جدی شده بود. اکنون مشارکت او در پروژه مریدین نشان می‌دهد که همکاری میان ماسک و دولت ترامپ در حوزه فناوری و دفاعی بار دیگر در حال شکل‌گیری است.
با این حال، نقش جدید ماسک با مسئولیت قبلی او تفاوت زیادی دارد. پروژه مریدین قرار است تنها ۱۲۰ روز ادامه داشته باشد و برخلاف فعالیت‌های گسترده ماسک در دولت، مسئولیت مستقیم او در مدیریت دستگاه‌های فدرال را دربرنمی‌گیرد.
نقش شرکت‌های دفاعی؛ پرسش درباره استقلال اعضای پروژه
در عین حال، انتخاب ماسک و پالمر لاکی برای بررسی آینده جنگ با یک پرسش مهم همراه است؛ هر دو نفر ارتباطات تجاری گسترده‌ای با وزارت دفاع آمریکا دارند. شرکت اندوریل، که لاکی مدیرعامل آن است، بخش مهمی از فعالیت خود را بر قراردادهای دفاعی و فروش فناوری‌های پیشرفته به دولت آمریکا متمرکز کرده است. شرکت‌های تحت مالکیت یا مدیریت ماسک نیز قراردادهای متعددی با دولت آمریکا دارند.
به همین دلیل، این دو چهره صرفاً ناظران مستقل بر آینده فناوری نظامی محسوب نمی‌شوند و شرکت‌های تحت مدیریت آن‌ها خود از بازیگران فعال در بازار فناوری دفاعی آمریکا هستند. پروژه مریدین از این منظر می‌تواند علاوه بر بررسی فناوری‌های آینده، بازتاب‌دهنده نقش فزاینده شرکت‌های فناوری خصوصی در شکل‌دهی به سیاست دفاعی آمریکا نیز باشد.
گینگریچ و تهدیدهای فناورانه
عضو سوم پروژه، نیوت گینگریچ، نیز سابقه حضور در سیاست دفاعی آمریکا دارد. او در دسامبر ۲۰۲۰ به هیئت سیاست دفاعی وزارت دفاع منصوب شد، اما پس از روی کار آمدن جو بایدن، کمتر از سه ماه بعد از این سمت کنار گذاشته شد.
گینگریچ همچنین از دهه ۱۹۹۰ درباره احتمال حمله با پالس الکترومغناطیسی هشدار داده است؛ حمله‌ای که می‌تواند زیرساخت شبکه برق آمریکا را مختل کند. حضور او در پروژه مریدین نشان می‌دهد که پنتاگون علاوه بر فناوری‌های جدید، به سناریوهای تهدید علیه زیرساخت‌های حیاتی نیز توجه دارد.
فناوری خصوصی در مرکز جنگ آینده
پروژه مریدین در مجموع تصویری از تلاش وزارت دفاع آمریکا برای بازتعریف مفهوم برتری نظامی ارائه می‌دهد؛ برتری‌ای که دیگر تنها به تعداد جنگنده‌ها، ناوها یا موشک‌ها وابسته نیست و حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، رباتیک، خودکارسازی، انرژی هدایت‌شده، زیست‌فناوری و فناوری‌های فضایی را نیز دربرمی‌گیرد.
حضور ماسک و لاکی در این پروژه نیز بیانگر نقش رو به گسترش شرکت‌های فناوری خصوصی در برنامه‌ریزی دفاعی آمریکاست. وزارت دفاع اکنون بخشی از ظرفیت لازم برای طراحی جنگ آینده را در همکاری با مدیران شرکت‌هایی جست‌وجو می‌کند که خود در حال توسعه فناوری‌های مورد استفاده ارتش هستند.
پروژه مریدین قرار است در مدت ۱۲۰ روز به پایان برسد و گزارش نهایی آن به صورت عمومی منتشر شود. این گزارش می‌تواند تصویری روشن‌تر از اولویت‌های فناورانه پنتاگون و نگاه دولت ترامپ به شکل و ماهیت میدان نبرد در سال‌های آینده ارائه دهد.
