از تایوان تا اروپا؛ متحدان آمریکا در جستوجوی امنیت مستقل
ترامپ و بحران بزرگ!
رفتار اخیر دولت ترامپ در قبال چین، روسیه و متحدان آمریکا، نگرانیهایی درباره اعتبار تعهدات امنیتی واشنگتن ایجاد کرده است. تأخیر در تسلیح تایوان، کاهش رزمایشهای کره جنوبی، امتناع از حمایت نظامی از عربستان و فشار بر اروپا، برخی شرکا را به سمت خوداتکایی دفاعی سوق داده است. تداوم این روند میتواند ترتیبات امنیتی مستقل و حتی بحث درباره گزینه هستهای را تقویت کند.
فرارو- رفتار اخیر دولت دونالد ترامپ در قبال چین، روسیه و برخی شرکای سنتی آمریکا، نگرانیهایی را در میان متحدان واشنگتن درباره اعتبار تعهدات امنیتی این کشور ایجاد کرده است؛ نگرانی که میتواند برخی کشورها را به سمت تقویت توان دفاعی مستقل و حتی در مواردی بررسی گزینه هستهای سوق دهد.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتن پست، در هفتههای اخیر، همزمان با استقبال رسمی دونالد ترامپ از شی جینپینگ، آمریکا همچنان فروش یک بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری به تایوان را در حالت تعلیق نگه داشته است. همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا از دعوت ولادیمیر پوتین برای شرکت در نشست گروه ۲۰ در فلوریدا خبر داده و ترامپ نیز تمایل خود را برای خرید پتاس، یکی از مواد مهم تولید کود از بلاروس به جای کانادا اعلام کرده است.
این تحولات در کنار مواضع متغیر واشنگتن درباره متحدان اروپایی، این پرسش را مطرح کرده که تا چه اندازه میتوان روی تعهدات آمریکا حساب کرد. ترامپ هفته گذشته حتی از احتمال ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا به اروپا سخن گفت؛ اقدامی که میتوانست کشورهای اروپایی را در آستانه زمستان با مشکل تأمین انرژی مواجه کند. اگرچه مقامهای دولت ظاهراً مانع اجرای این تصمیم شدند، پیام سیاسی آن برای اروپا این بود که تأمین انرژی از سوی آمریکا لزوماً تضمینشده نیست.
تایوان؛ نگرانی درباره تعهد امنیتی آمریکا
تایوان یکی از مهمترین نمونههای این نگرانی است. ترامپ در جریان سفر ماه مه خود به چین، تایوان را «یک کارت بسیار خوب برای مذاکره» توصیف کرده بود. اگرچه او در دیدار اخیر با شی امتیاز مشخصی درباره این جزیره واگذار نکرد، ادامه تأخیر در ارسال تسلیحات به تایوان نگرانیهایی را در تایپه ایجاد کرده است.
چین خواهان آن است که آمریکا موضع خود درباره تایوان را تغییر دهد و آشکارا با استقلال این جزیره مخالفت کند. در چنین شرایطی، تداوم تأخیر در تحویل سلاح میتواند بر برداشت تایوان از میزان آمادگی واشنگتن برای دفاع از این جزیره در صورت حمله چین تأثیر بگذارد.
کره جنوبی؛ افزایش حمایت از گزینه هستهای
کره جنوبی نیز نسبت به سیاست آمریکا نگران شده است. ترامپ در ماه اوت بهطور ناگهانی دستور کاهش قابل توجه رزمایشهای مشترک آمریکا و کره جنوبی را صادر کرد و دلیل آن را ارسال پیام خصمانه به کره شمالی عنوان کرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شد که ترامپ ظاهراً از حمایت نکردن سئول از آمریکا در جنگ ایران نیز ناراضی بود.
همزمان، ترامپ اعلام کرده قصد دارد تا پایان سال با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی دیدار کند. مجموعه این تحولات باعث شده بحث درباره ایجاد یک زرادخانه هستهای مستقل در کره جنوبی از حاشیه به فضای اصلی سیاسی منتقل شود. طبق نظرسنجیهای امسال که در متن به آنها استناد شده، نزدیک به ۷۰ درصد مردم کره جنوبی از ساخت سلاح هستهای حمایت میکنند.
عربستان؛ حرکت به سمت گزینههای جایگزین
عربستان سعودی نیز در حال بررسی گزینههای امنیتی مستقلتر است. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، پس از حمله حوثی ها به یک خط لوله مهم نفتی عربستان، از ترامپ خواست علیه این گروه در یمن حمله هوایی انجام دهد، اما ترامپ با این درخواست موافقت نکرد. بر اساس گزارش واشنگتن پست که در متن مورد اشاره قرار گرفته، جامعه اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرده است که عربستان گزینه توسعه برنامه تسلیحات هستهای را کاملاً کنار نگذاشته است. ریاض همزمان در ماه گذشته توافق دفاعی متقابلی با پاکستان و ترکیه امضا کرد که بر اساس آن، حمله به یکی از سه کشور، حمله علیه هر سه تلقی میشود. این توافق را میتوان بخشی از تلاش عربستان برای ایجاد پشتوانههای امنیتی فراتر از واشنگتن دانست.
اروپا و سایر متحدان؛ تقویت خوداتکایی
در اروپا نیز نگرانی از کاهش قابلیت اتکای آمریکا در حال افزایش است. توافق امنیتی آمریکا با دانمارک و گرینلند، پس از تهدیدهای قبلی ترامپ درباره الحاق این جزیره، نمونه دیگری از روابط پرتنش واشنگتن با متحدان سنتی خود بوده است. در عین حال، افزایش مصرف ذخایر تسلیحاتی آمریکا در جنگ ایران نگرانی دیگری برای متحدان ایجاد کرده است؛ زیرا این کشورها میدانند واشنگتن باید همزمان ذخایر خود و متحدانی مانند تایوان و اوکراین را نیز تأمین کند. نویسنده تأکید میکند که تشویق متحدان به افزایش توان دفاعی و تقسیم بیشتر هزینههای امنیتی، فینفسه میتواند برای آمریکا مفید باشد. اما اگر این روند از سر بیاعتمادی به واشنگتن شکل بگیرد، ممکن است نتیجه متفاوتی داشته باشد.
خطر اصلی؛ فرسایش اعتماد به آمریکا
در این چارچوب، نزدیکی ترامپ به چین نیز برای متحدان آمریکا پیام مهمی دارد. چین رقیب راهبردی واشنگتن است، از ایران حمایت اقتصادی میکند و همزمان در حال افزایش زرادخانه هستهای خود است. با وجود این، مهمترین نتیجه سفر شی به آمریکا ظاهراً تمدید دوماهه آتشبس تجاری میان دو کشور تا ۱۰ ژانویه بوده است.
مسئله اصلی برای متحدان آمریکا اکنون نه پایان اتحادها، بلکه کاهش اطمینان به دوام تعهدات واشنگتن است. تایوان، کره جنوبی، عربستان، اروپا و دیگر شرکای آمریکا در حال بررسی راههایی برای کاهش وابستگی خود هستند. اگر این روند از یک سیاست منطقی برای تقسیم مسئولیتهای امنیتی به واکنشی ناشی از ترس از عقبنشینی آمریکا تبدیل شود، ممکن است نتیجه آن افزایش خوداتکایی نظامی، گسترش ترتیبات امنیتی مستقل و حتی تقویت بحث درباره اشاعه هستهای باشد؛ تحولی که میتواند جایگاه آمریکا و شبکه متحدان سنتی آن را در نظام امنیتی جهانی تغییر دهد.
