پیشنهاد جدید ایران به آمریکا؛ ترامپ چه پاسخی خواهد داد؟
ایران پیشنهادی مشروط برای بازگشایی هفتروزه تنگه هرمز و آغاز فوری مذاکرات هستهای به آمریکا ارائه کرده است؛ در مقابل، تهران خواهان لغو تحریمهای نفتی، پایان جنگ در جبهههای مختلف و آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده است. مسیر موقت هرمز با عمان و حمایت چین، در کنار مخالفت احتمالی عربستان و اسرائیل، از چالشهای اجرای طرح است.
فرارو- پاتریک وینتور، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل و ستون نویس روزنامه گاردین
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، ایران پیشنهادی را به دولت دونالد ترامپ ارائه کرده که بر اساس آن، در صورت تحقق مجموعهای از شروط، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی خواهد شد و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران نیز یک روز پس از آن آغاز میشود. تهران در مقابل خواستار لغو تحریمهای صادرات نفت، پایان جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان و آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکه شده ایران شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده است که این پیشنهاد از طریق میانجیها به آمریکا منتقل شده و تهران در انتظار پاسخ واشنگتن است. به گفته او، شروط مطرحشده جدید نیستند و در تفاهمنامهای که پیشتر میان دو طرف در اسلامآباد امضا شده بود نیز مورد توجه قرار گرفتهاند.
توافق تهران و عمان بر سر مسیر موقت هرمز
یکی از بخشهای مهم پیشنهاد ایران، ایجاد یک مسیر موقت برای عبور کشتیها از تنگه هرمز است. تهران میگوید جزئیات این مسیر با عمان به توافق رسیده و توافق انجامشده میتواند در سازمان بینالمللی دریانوردی نیز ثبت شود.
ایران همچنین اعلام کرده است که چین را در جریان این طرح قرار داده و پکن از آن حمایت کامل کرده است. با این حال، نقش عربستان همچنان یکی از موانع احتمالی اجرای این مسیر به شمار میرود. ریاض قرار بود از مسیر پیشنهادی حمایت کند، اما در پی حملات حوثیهای مورد حمایت ایران به عربستان، از این موضع عقب نشست.
کاهش زمان آغاز مذاکرات هستهای
عباس عراقچی تأکید کرده است که مزیت اصلی پیشنهاد ایران فقط بازگشایی تنگه هرمز نیست، بلکه میتواند روند مذاکرات هستهای را نیز به شکل قابلتوجهی تسریع کند. بر اساس تفاهمنامه پیشین، قرار بود مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران پس از ۶۰ روز آغاز شود، اما پیشنهاد جدید تهران آغاز مذاکرات را تقریباً بلافاصله پس از بازگشایی تنگه امکانپذیر میکند.
در تهران، برخی مقامات معتقدند امکان دستیابی به توافق با آمریکا وجود دارد و اختلافات مربوط به مسیر عبور از هرمز نیز قابل حل است. با این حال، نگرانی اصلی آنها احتمال تأثیرگذاری اسرائیل بر تصمیم دونالد ترامپ و تغییر موضع واشنگتن است.
اسرائیل، لبنان و کنترل مسیر کشتیرانی
اجرای این پیشنهاد برای آمریکا با چالشهایی همراه است. یکی از مهمترین آنها خواسته ایران برای پایان جنگ در لبنان است؛ موضوعی که ممکن است با مخالفت اسرائیل مواجه شود. همچنین درباره میزان کنترل ایران بر مسیر عبور کشتیها اختلاف وجود دارد. تهران میخواهد همچنان کنترل کشتیرانی را در اختیار داشته باشد تا بتواند مانع عبور برخی شناورهای نظامی آمریکا شود. موضوعاتی مانند دریافت عوارض یا هزینههای ناوبری از سوی ایران و عمان نیز قرار است در مراحل بعدی مذاکرات تعیین شود.
تنگه هرمز و فشار اقتصادی بر دولت ترامپ
عباس عراقچی گفته است ترجیح ایران این است که توافق پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا حاصل شود. از نگاه تهران، بازگشایی هرمز میتواند به کاهش قیمت انرژی کمک کند و از فشار اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت بر دولت ترامپ بکاهد. در همین حال، برخی جریانها در داخل ایران خواهان تشدید فشار بر آمریکا هستند و معتقدند تهران باید از شرایط دشوار دولت ترامپ برای افزایش امتیازات خود استفاده کند.
تلاش دیپلماتیک در نیویورک
در کنار مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن، دیدارهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد. اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، برای نخستین بار طی یک سال گذشته با عباس عراقچی دیدار کرد. میلیبند بر آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و یافتن راهحل دیپلماتیک تأکید کرد و همزمان حمایت لندن از عربستان را مورد تأکید قرار داد. عباس عراقچی همچنین پیشتر با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا درباره شروط ایران برای بازگشایی هرمز، سرعت اجرای آن و زمان پاسخ واشنگتن گفتوگو کرده بود.
در داخل ایران نیز سخنرانی مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل با تأکید همزمان بر مخالفت با فشار آمریکا و آمادگی برای دیپلماسی، موفق ارزیابی شده است. مسعود پزشکیان همچنین پیشنهاد ایجاد یک معماری امنیتی جدید با مشارکت کشورهای خلیج فارس را مطرح کرده است.
