۶ سال با آریا؛ سایپا چطور همه را سر کار گذاشت؟

فرارو- آریا قرار بود زودتر از این حرف‌ها به خیابان‌های ایران برسد اما حالا پس از شش، هفت سال، آنچه از پروژه قدیمی سایپا می‌بینیم، حتی نسخه نهایی آریا هم نیست. 

به گزارش فرارو، همزمان با افتتاح خط تولید آریا، از آریانو به‌عنوان نسل جدید این خودرو با قوای محرکه پلاگین‌هیبرید رونمایی شد. این خودرو طراحی متفاوتی با آریای اولیه دارد و قرار است یکی از محصولات جدید سایپا در مسیر توسعه خودروهای برقی و هیبریدی باشد.

پشت این نام جدید، داستانی چند ساله قرار دارد که از SP100 کراس شروع شد، در مسیر رسیدن به بازار چند بار موتور و مشخصات فنی‌اش تغییر کرد، بارها در نمایشگاه‌های مختلف به نمایش درآمد و حتی پیش از عرضه، وارد طرح‌های مشارکت در تولید شد. حالا آریا در حالی نسل جدید خود را معرفی کرده که نسخه اصلی آن هنوز یکی از طولانی‌ترین پروژه‌های سایپا محسوب می‌شود.

SP100 کراس

آریا در ابتدا آریا نبود. سایپا این خودرو را با کد SP100 کراس معرفی کرد. نسخه کراس با همان پلتفرمی بود که شاهین هم از روی آن ساخته شده. رونمایی عمومی خودرو در مرداد ۱۳۹۹ انجام شد و سایپا در همان مقطع وعده داد محصول جدیدش در فاصله کوتاهی به تولید برسد.

شروع داستان آریا

سه ماه بعد از رونمایی، نوبت به انتخاب نام رسید. سایپا چند نام پیشنهادی را برای بررسی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی فرستاد. فرهنگستان پنج نام را تایید کرد و برای دفتر ریاست‌جمهوری ارسال شدند. در نهایت با هماهنگی نهاد ریاست‌جمهوری و فرهنگستان، نام «آریا» برای کراس‌اوور جدید سایپا انتخاب شد. 

این اتفاق در آبان ۱۳۹۹ رخ داد. یعنی خودرویی که چند ماه قبل با نام فنی SP100 کراس معرفی شده بود، تازه نام تجاری پیدا کرد. در همان زمان نیز سایپا از ورود آریا به بازار در سال ۱۴۰۰ خبر داد.

اما تغییرات آریا محدود به نام‌گذاری نماند. پیشرانه‌ای که قرار بود زیر کاپوت این خودرو قرار بگیرد نیز در طول پروژه چند بار تغییر کرد.

موتور برلیانس به آریا نرسید

در مراحل ابتدایی توسعه پلتفرم SP100، موتورهای برلیانس یکی از گزینه‌های سایپا بودند. برای این پلتفرم حتی موتورهای ۱.۶ لیتری، ۱.۶ لیتری توربو و ۱.۳ لیتری توربو مطرح شده بودند. با خروج برلیانس از ایران، این مسیر کنار گذاشته شد و سایپا سراغ پیشرانه‌ شاهین رفت. 

به این ترتیب، نخستین موتور پیشنهادی برای پروژه‌ای که هنوز به بازار نرسیده بود، خیلی زود از فهرست گزینه‌ها کنار رفت.

M15TC؛ آریا با موتور شاهین

گزینه بعدی موتور M15TC بود. همان موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ شاهین. در گزارش‌های سال‌های ابتدایی، آریا با همین پیشرانه معرفی می‌شد. موتوری که حدود ۱۱۰ اسب‌بخار قدرت و ۱۷۸ نیوتن‌متر گشتاور داشت و قرار بود نیرو را از طریق گیربکس CVT به چرخ‌های جلو منتقل کند. 

در آن مقطع، آریا از نظر فنی تا حد زیادی به نسخه کراس شاهین نزدیک بود. پلتفرم مشترک بود و موتور نیز از همان خانواده می‌آمد ولی این ترکیب هم دوام چندانی نیاورد. 

موتور دو لیتری هم وارد معادله شد

بعدتر سایپا تصمیم گرفت سراغ موتور دو لیتری تنفس طبیعی برود که توسط شرکت چینی DAE تولید می‌شد و ریشه فناوری آن به میتسوبیشی می‌رسد. برای این موتور نیز در طول پروژه مشخصات متفاوتی اعلام شد و نسخه‌های MPI و GDI آن مطرح شدند. در برخی گزارش‌ها قدرت نسخه GDI حدود ۱۵۰ اسب‌بخار و گشتاور ۲۰۴ نیوتن‌متر اعلام شد. این پیشرانه قرار بود با گیربکس شش‌سرعته اتوماتیک عرضه شود.

سایپا در این مرحله، یک موتور بزرگ‌تر و گیربکس شش‌سرعته اتوماتیک را برای محصول جدید خود در نظر گرفته بود.

N20؛ موتور جدید برای آریایی که هنوز تولید نشده 

در سال ۱۴۰۳ بار دیگر مشخصات فنی آریا تغییر کرد. مگاموتور از پیشرانه N20 رونمایی کرد و برای آریا هم این موتور برای آن در نظر گرفته شد.

N20 یک موتور دو لیتری تنفس طبیعی چهارسیلندر است که DAE چین با فناوری میتسوبیشی تولید می‌کند. نسخه موردنظر برای آریا با سیستم پاشش MPI، فناوری DVVT و توان اعلامی ۱۴۷ اسب‌بخار و گشتاور ۲۰۴ نیوتن‌متر معرفی شد.

به این ترتیب، آریا بعد از کنار گذاشتن موتور برلیانس و عبور از M15TC، به موتور دو لیتری N20 رسید اما هنوز یک تغییر دیگر در راه بود. این بار در نوع قوای محرکه.

آریا پلاگین‌هیبرید

سایپا از سال‌های میانی پروژه، توسعه نسخه هیبریدی آریا را مطرح کرد. در سال ۱۴۰۳ اعلام شد نسخه پلاگین‌هیبرید آریا با ترکیب موتور بنزینی و موتور برقی در حال توسعه است و برای آن گیربکس DHT در نظر گرفته شده.

نمونه پلاگین‌هیبرید آریا در ادامه در رویدادهای خودرویی به نمایش درآمد و مشخص شد سایپا قصد دارد این خودرو را با فناوری متفاوتی نسبت به نسخه بنزینی وارد بازار کند.

ماجرا از اینجا به بعد کمی پیچیده‌تر می‌شود. آریا که هنوز برای رسیدن به نسخه نهایی بنزینی خود درگیر تغییر موتور و آماده‌سازی بود، حالا نسخه پلاگین‌هیبرید هم داشت.

آریا بالاخره وارد مرحله فروش شد؛ البته مشارکت در تولید

آریا سرانجام در سال ۱۴۰۴ وارد طرح‌های فروش شد، البته نه به شکل فروش عادی و تحویل فوری.

در بهمن ۱۴۰۴، سایپا برای نخستین بار آریا اتوماتیک را در قالب طرح مشارکت در تولید عرضه کرد و مبلغ پیش‌پرداخت یک میلیارد و ۱۹ میلیون تومانبود. سود مشارکت ۱۹.۵ درصد و موعد تحویل خودروها هم از اسفند ۱۴۰۵ تا مرداد ۱۴۰۶ تعیین شد. 

چند ماه بعد، در مرداد ۱۴۰۵، آریا دوباره در طرح مشارکت در تولید عرضه شد. این بار پیش‌پرداخت به یک میلیارد و ۷۵ میلیون تومان و موعد تحویل مرداد و شهریور ۱۴۰۶.

ماجرا حتی تا شهریور ۱۴۰۵ هم ادامه پیدا کرد. در طرح فروش آن ماه، آریا اتوماتیک دو لیتری با مجموع پیش‌پرداخت حدود یک میلیارد و ۹۱ میلیون تومان عرضه شد ولی موعد تحویل به اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۷ موکول شده بود. یعنی خودرویی که در سال ۱۳۹۹ برای اولین بار رونمایی شده بود، حالا شش سال بعد با پیش‌پرداخت حدود یک میلیارد تومان و موعد تحویل سال ۱۴۰۷ در قالب مشارکت در تولید عرضه می‌شد.

آریانو؛ فصل تازه همان داستان قدیمی

حالا در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، سایپا آریانو را معرفی کرده که از آن به‌عنوان نسل جدید آریا با فناوری پلاگین‌هیبرید یاد می‌شود.

آریانو از نظر ظاهری نیز تفاوت محسوسی با آریای اولیه دارد. چراغ‌های جلو باریک‌تر شده‌اند، طراحی جلوپنجره و سپر تغییر کرده و بخش‌هایی از بدنه بازطراحی شده‌اند. مهم‌ترین تغییر اما زیر پوست خودرو اتفاق افتاده. برای آریانو یک موتور بنزینی چرخه اتکینسون با توان حدود ۸۵ کیلووات و یک موتور برقی ۱۶۰ کیلووات اعلام شده است. باتری حدود ۲۰ کیلووات‌ساعت، برد تمام‌برقی حدود ۱۲۵ کیلومتر و برد ترکیبی اعلامی حدود ۱۲۰۰ کیلومتر از دیگر اعداد مطرح‌شده برای این خودرو هستند.

آریانو هم فعلا در مرحله معرفی قرار دارد و قیمت و زمان عرضه تجاری آن مشخص نشده. بنابراین هنوز نمی‌شود گفت این بار بالاخره داستان آریا به بازار ختم می‌شود یا باز هم باید منتظر فصل بعدی بمانیم. 

آریا در این سال‌ها تقریبا همه‌چیز را تجربه کرد. فقط یک چیز هنوز برایش قطعی نشده: اینکه بالاخره چه زمانی قرار است به شکل جدی در خیابان‌های ایران دیده شود.