کشف احتمالی اتاقهای پنهان در مقبره توتعنخآمون؛ نفرتیتی آنجاست؟
طبق بررسیهای ژئوفیزیکی، شواهد جدیدی از وجود اتاقهای پنهان در آن سوی مقبره توتعنخآمون بهدست آمده است.
فرارو- بررسیهای ژئوفیزیکی دادههای «وسوسهانگیزی» به دست دادهاند که ممکن است به محل دفن نفرتیتی اشاره داشته باشد؛ هرچند هنوز برای نتیجهگیری قطعی زود است.
به گزارش فرارو به نقل از نیچر، احتمال میرود نفرتیتی، ملکه مصر باستان که گمان میرود به عنوان فرعون نیز حکومت کرده باشد، در نزدیکی توتعنخآمون دفن شده باشد.
مقبره توتعنخآمون در «دره پادشاهان» مصر، مدتهاست که ذهن باستانشناسان را به خود مشغول کرده است. آیا ممکن است اتاقهای پنهانی - که گمان میرود بقایای نفرتیتی را در خود جای داده باشند - در آن سوی دیوارهای این مقبره وجود داشته باشند؟ اکنون پژوهشگران میگویند شواهد جدیدی یافتهاند که به این نتیجهگیری بحثبرانگیز اشاره دارد.
تصمیمگیری درباره بررسی این اتاقهای احتمالی که در چند متری مقبره فعلی قرار دارند، بر عهده «شورای عالی آثار باستانی مصر» است.
جورج بالارد، از نویسندگان این پژوهش، گفت: در صورت تصویب طرح، عملیات حفاری دقیق برای ورود کاوشگرهای کوچک مجهز به دوربین میتواند از ماه نوامبر آغاز شود.
پژوهشگران مجموعهای از بررسیهای ژئوفیزیکی را انجام دادند؛ از جمله نخستین استفاده از روشهای گرانشسنجی برای سنجش چگالی زمین در اطراف محوطه، و همچنین استفاده از رادار نفوذکننده به زمین (GPR) از داخل مقبره.
ممدوح الدماطی، پژوهشگر ارشد این مطالعه - که باستانشناس دانشگاه عینشمس قاهره و وزیر پیشین آثار باستانی مصر است - میگوید که این دادهها، در کنار مطالعات مربوط به ساختار مقبره، زمین پیرامون آن و نقاشیهای دیواری، قویاً نشان میدهند که «مجموعهای پنهان» از راهروها و اتاقها وجود دارد که قدمت آنها به پیش از زمان خاکسپاری توتعنخآمون بازمیگردد.
او اضافه میکند که در صورت تأیید، این میتواند «در زمرهی دگرگونکنندهترین اکتشافات باستانشناسی دوران مدرن قرار گیرد». نتیجهگیریهای این تیم در ۱۷ سپتامبر به صورت آنلاین در پروژهی مقالات گاهبهگاه مقبرههای سلطنتی آمارنا منتشر شد.
بررسی دادهها
این مطالعه جدیدترین تلاش از مجموعهای از تلاشها برای به تصویر کشیدن آنچه در پشت دیوارهای مقبره، معروف به KV62، نهفته است، از زمانی که نیکلاس ریوز، مصرشناس مستقل بریتانیایی که به طور گسترده در دره پادشاهان کار کرده است، در سال ۲۰۱۵ اظهار داشت که این مکان میتواند محل دفن نفرتیتی، سلف توتعنخآمون، باشد. بسیاری از مصرشناسان فکر میکنند که او برای مدت کوتاهی به عنوان فرعون حکومت کرد.
این مقبره که در قرن چهاردهم پیش از میلاد ساخته شده و در سال ۱۹۲۲ کشف شد، گیجکننده است زیرا برای یک تدفین سلطنتی به طور غیرمنتظرهای کوچک است. بر اساس خطوط و ترکهای موجود در دیوار شمالی اتاق تدفین، و همچنین تغییرات باستانی در نقاشیهای اتاق، ریوز اظهار داشت که این سازه یک دیوار کاذب بوده است، از نوعی که اغلب توسط سازندگان مقبرههای مصر باستان برای پنهان کردن اتاقهای بیشتر استفاده میشده است.
ریوز اظهار داشت: KV62 در اصل یک مقبره سلطنتی بسیار بزرگتر بوده است: هنگامی که توتعنخآمون جوان به طور غیرمنتظرهای درگذشت، ورودی آن برای دفن او بزرگ و اصلاح شد و بخشهای عمیقتر مسدود شدند. اما تجزیه و تحلیلهای ژئوفیزیکی با هدف آزمایش نظریه او تاکنون نتایج متفاوتی به همراه داشته است. برخی از محققان به این نتیجه رسیدند که اتاقها واقعاً وجود داشتهاند؛ برخی دیگر دریافتند که دادهها چیزی را نشان نمیدهند.
اکنون، «الدماطی» و همکارانش در «موسسه ملی تحقیقات نجوم و ژئوفیزیک مصر» بار دیگر از فناوری رادار نفوذکننده به زمین (GPR) برای بررسی دیوارهای داخلی مقبره استفاده کردهاند.
«بالارد»، مهندس سازه و رئیس گروه GBG (یک شرکت بینالمللی مشاوره ژئوفیزیک)، نتایج حاصله و همچنین تمام دادههای موجود از بررسیهای پیشین را تحلیل کرد. بالارد اطمینان دارد که این دادهها نشاندهنده وجود راهرویی به عرض ۲ متر هستند که مملو از آوار و سنگریزه بوده و از اتاق تدفین امتداد مییابد. استدلال او این است که تیمهای قبلی متوجه این راهرو نشدهاند، زیرا تمرکز آنها بر یافتن یک فضای خالی بزرگ بلافاصله در پشت دیوار بوده است.
از آنجا که بردِ عملیات GPR (که از داخل مقبره و از طریق دیوارها انجام میشود) محدود است، این تیم به سراغ روش «سنجش ریزگرانش» (microgravity survey) نیز رفت؛ تکنیکی غیرتهاجمی که چگالی را از طریق تغییرات جزئی در میدان گرانشی زمین اندازهگیری میکند تا ناحیه بالای مقبره و اطراف آن را بررسی نماید.
بالارد میگوید دادههای حاصل از بیش از ۱۲۰۰ مورد سنجش در مساحتی ۳۵ مترمربعی، نشاندهنده وجود فضاهایی است که احتمالاً ماهیتی مصنوعی دارند: سازههایی با زوایای قائمه و چگالی پایین؛ و جالب آنکه محور این سازهها با دیوار شمالی موازی است.
دادههای جمعآوریشده در سال ۲۰۱۷ به روش «توموگرافی مقاومت الکتریکی» — تکنیکی برای نقشهبرداری از سازههای زیرزمینی — نیز ناهنجاریهایی را در مکانهای مشابه نشان میدادند، هرچند در آن زمان این موارد رد شده و بیارتباط با مقبره KV62 تلقی شده بودند.
بالارد به ویژگی خاصی با عنوان «ناهنجاری شماره ۷» اشاره میکند که بسیار جالب توجه است: ناحیهای عمدتاً کمچگال که محوطهای تقریباً مربعیشکل با چگالی بالا را در خود جای داده است. او احتمال میدهد که این ویژگی، اتاقی انباشته از اشیاء باشد؛ هرچند اذعان دارد که در حال بررسی «مرزهای نهاییِ توان تشخیص» است.
به نظر نمیرسد که این اتاقهای احتمالی به ورودیهای دیگری متصل باشند؛ این امر حاکی از آن است که در صورت وجود چنین اتاقهایی، از دوران باستان تاکنون کسی وارد آنها نشده است. اتاق احتمالی دیگری نیز بلافاصله در سمت غرب اتاق تدفین قرار دارد، هرچند بالارد میگوید سیگنال دریافتی در این بخش تحت تأثیر نیروی گرانشی مقبره دیگری که در همان نزدیکی واقع شده، پیچیده و مبهم شده است.
سایر ژئوفیزیکدانان نیز کنجکاو اما محتاط هستند. کریستوفر گافنی، باستانشناس و متخصص رادار نفوذکننده به زمین (GPR) در دانشگاه برادفورد بریتانیا، این گزارش را «جذاب» توصیف میکند، اما میگوید که اطلاعات ارائهشده برای رسیدن به نتایج قطعی کافی نیست. او میگوید: احساسی دوگانه و مردد دارم.
پیتر استایلز، ژئوفیزیکدان دانشگاه کیل بریتانیا، میگوید که بر اساس دادههای میکروگرانش، وجود اتاقکها «محتمل به نظر میرسد»؛ با این حال، او نیز مایل است جزئیات بیشتری را مشاهده کند. بالارد میگوید که هنوز برای انتشار تمام دادهها، مجوز مقامات مصری را دریافت نکرده است.
باستانشناسان خاطرنشان کردهاند که حتی اگر اتاقهای پنهان در نهایت تأیید شوند، تضمینی وجود ندارد که محل دفن «نفرتیتی» باشد.
این فضاها ممکن است انبار یا بخش دیگری از یک مجموعه خاکسپاری قدیمیتر باشد.
با این حال، پژوهشگران باور دارند که بررسی فیزیکی ناهنجاریها میتواند سرانجام مشخص کند که آیا این راز چندیندهساله توضیحی ساختاری دارد یا خیر.
البته هرگونه کاوش یا حفاری نیازمند تأیید شورای عالی آثار باستانی مصر خواهد بود. اگر مجوز صادر شود، پژوهشگران امیدوارند پروژه اکتشافی بتواند از اوایل نوامبر آغاز شود.
