سلاح جدید چین برای جنگنده نسل ششم؛ لیزری برای مقابله با موشک‌ها

چین احتمالاً در حال توسعه یک سلاح لیزری پرانرژی برای جنگنده J- ۳۶ خود است که لایه جدید و بالقوه‌ای به سامانه دفاع موشکی این کشور می‌افزاید. 

به گزارش فرارو به نقل از Interesting Engineering، یکی از مؤسسات تحقیقاتی شرکت AVIC در نمایشگاه صنایع دفاعی پکن، از یک سامانه لیزریِ ردیابی و هدف‌گیری ویژه جنگنده‌ها رونمایی کرد. این سامانه در کنار تصویری از یک هواپیمای بزرگ و بدون‌دم به نمایش درآمد که با برنامه ساخت جنگنده نسل ششم چین مرتبط است. 

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در «نمایشگاه بین‌المللی الکترونیک دفاعی چین» (که از ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر برگزار شد)، وزن این سامانه کمتر از ۸۳۸ پوند (حدود ۳۸۰ کیلوگرم) است. 

چندین رقم فنی روی صفحه نمایش پنهان مانده بود. یکی از ارقام قدرت به صورت «*۰۰ kW» ظاهر می‌شد که می‌تواند نشان‌دهنده خروجی حداقل ۱۰۰ کیلووات باشد. 

پوستر همچنین دقت ردیابی دینامیکی سیستم را مبهم کرده بود. این اندازه‌گیری برای یک لیزر هوابرد اهمیت دارد زیرا حتی خطاهای کوچک هدف‌گیری می‌تواند پرتو را از هدف خود دور کند. 

J-36 لیزر دریافت می‌کند

آندریاس روپرخت، محقق هوانوردی نظامی چین، هواپیمای نشان داده شده با این سیستم را J- ۳۶ معرفی کرد. این هواپیمای سه موتوره برای اولین بار در دسامبر ۲۰۲۴ بر فراز چنگدو ظاهر شد. 

مارک کازالت، تحلیلگر دفاعی، پس از بررسی صفحه نمایش به نتیجه مشابهی رسید. او گفت که J-36 احتمالاً فضا، ظرفیت وزنی و قدرت کافی برای یک لیزر پرانرژی را دارد. 

هواپیماهای بزرگ می‌توانند فضای بیشتری برای تجهیزات، سخت‌افزارهای خنک‌کننده و سیستم‌های قدرت فراهم کنند. این امر می‌تواند سلاح‌های انرژی هدایت‌شده را روی پلتفرم‌هایی فراتر از جنگنده‌ها عملی کند. 

بمب‌افکن‌ها، هواپیماهای ترابری و هشدار اولیه هوابرد نیز می‌توانند به طور بالقوه از فناوری مشابهی استفاده کنند. چنین هواپیماهایی می‌توانند از لیزر برای دفاع از خود در برابر تهدیدات ورودی استفاده کنند. 

رقم ۸۳۸ پوندی هنوز یک سوال بزرگ را بی‌پاسخ می‌گذارد. مشخص نیست که AVIC کدام اجزای این وزن را در بر می‌گیرد. 

کازالت گفت که این رقم می‌تواند شامل منبع لیزر، هدایت‌کننده پرتو و سیستم خنک‌کننده باشد. نمایشگر جزئیات خرابی تجهیزات یا نیاز به برق را ارائه نداد. 

سیستم ۸۳۸ پوندی

یک لیزر هوابرد با شرایط مهندسی دشواری روبرو است. ارتعاش هواپیما، تلاطم و مانورهای سریع می‌توانند به طور مداوم پرتو را مختل کنند. 

سیستم ردیابی باید این حرکات را جبران کند و هدف‌گیری بسیار دقیقی را حفظ کند. این کار با حرکت هواپیما و هدف با سرعت بالا دشوارتر می‌شود. 

کازالت گفت که آسیب فیزیکی عموماً به فواصل درگیری نسبتاً کوتاهی نیاز دارد. لیزرها می‌توانند هنگام حمله یا خیره کردن حسگرهای نوری به طور بالقوه به فواصل دورتری برسند. 

این امر دفاع موشکی را به یک ماموریت ممکن تبدیل می‌کند. یک لیزر می‌تواند به یک موشک ورودی حمله کند یا قبل از برخورد با جستجوگر آن تداخل ایجاد کند. 

این مفهوم ارتباط ویژه‌ای با قدرت هوایی ایالات متحده دارد. ایالات متحده در حال توسعه سلاح‌های هوا به هوای دوربرد از جمله AIM- ۱۷۴B، AIM- ۲۶۰ و AIM- ۴۲۴ است. 

چین سال‌هاست که سلاح‌های لیزری هوابرد را بررسی می‌کند. اطلاعیه‌های خرید PLA در سال ۲۰۲۰ به دنبال یک غلاف حمله لیزری هوابرد و نرم‌افزار کنترل مرتبط بودند. 

محققان چینی همچنین ردیابی لیزری از هواپیماهای در حال حرکت را بررسی کرده‌اند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ از داده‌های پرواز هواپیماهای ترابری برای مدل‌سازی اثرات حرکت و ارتعاش استفاده کرد. 

نیروی هوایی ایالات متحده با مشکلات مشابهی در برنامه SHiELD خود مواجه شد. این تلاش، لیزرهای نصب شده روی غلاف را که برای محافظت از جنگنده‌ها در برابر موشک‌های ورودی طراحی شده بودند، بررسی کرد. 

SHiELD در سال ۲۰۲۴ بدون نصب غلاف لیزری روی یک هواپیمای آزمایشی جنگنده به پایان رسید. مقامات این برنامه قبلاً تلاطم، باد و مانورهای هواپیما را به عنوان چالش‌های اصلی شناسایی کرده بودند. 

شرکت AVIC همچنین از آزمایش سایر سیستم‌های ردیابی انرژی هدایت‌شده خبر داده است. یک نشریه AVIC یک آزمایش در سال ۲۰۲۴ را شرح داد که قفل پهپاد را در میان ابرها، پرندگان و افزایش فاصله حفظ می‌کرد. 

این آزمایش‌ها ثابت نمی‌کنند که J- ۳۶ سلاح لیزری حمل می‌کند. در حال حاضر هیچ مدرک عمومی نشان نمی‌دهد که این جنگنده با چنین سیستمی پرواز می‌کند. 

با این حال، نمایش پکن فرصتی کم‌نظیر برای مشاهده پیشرفت چین در زمینه سلاح‌های انرژی هدایت‌شونده هوابرد فراهم می‌کند.

تصور کنید جنگنده‌ای در حال پرواز با سرعت بالا، هدف یک موشک هوابه‌هوا یا سامانه پدافندی قرار گرفته است. در چنین شرایطی، یک لیزر پرقدرت می‌تواند به جای شلیک یک موشک رهگیر، انرژی متمرکزی را به سمت موشک مهاجم هدایت کند و با آسیب‌زدن به بدنه یا اجزای حساس آن، تهدید را از بین ببرد. این همان ایده‌ای است که اکنون در برنامه‌های مربوط به جنگنده‌های نسل بعدی چین توجه کارشناسان را به خود جلب کرده است. 

ساخت یک لیزر پرقدرت برای نصب روی زمین یک مسئله است و قرار دادن همین فناوری روی جنگنده‌ای که با سرعت بالا مانور می‌دهد، مسئله‌ای کاملا متفاوت است. 

سامانه باید علاوه بر منبع لیزر، تجهیزات تولید و مدیریت انرژی، سامانه خنک‌کننده و مجموعه‌ای بسیار دقیق برای کنترل پرتو را نیز در خود جای دهد. وزن و حجم این تجهیزات مستقیماً بر طراحی هواپیما اثر می‌گذارد. 

از طرف دیگر، هواپیما در معرض لرزش، جریان هوای متلاطم و مانورهای سریع قرار دارد. آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی آمریکا نیز هنگام توسعه SHiELD تأکید کرده بود که باد، آشفتگی هوا و مانورهای سریع هواپیما از چالش‌های اصلی شلیک لیزر به سمت موشک‌های بسیار سریع هستند. 

در نمایشگاه پکن، تصویر یک هواپیمای بدون دم و سه‌موتوره نیز در کنار اطلاعات مربوط به این سامانه دیده شد. این هواپیما به جی ۳۶ نسبت داده شده است، نامی غیررسمی برای هواپیمایی که نخستین‌بار در دسامبر ۲۰۲۴ بر فراز چنگدو مشاهده شد و به عنوان یکی از پروژه‌های جنگنده نسل ششم چین شناخته می‌شود.