ترامپ و رؤیای چکهای ۵ هزار دلاری
چرا ترامپ وعده چک ۵ هزار دلاری میدهد؟
وعده ۵ هزار دلاری ترامپ با ابهامهای سیاسی و اقتصادی جدی روبهرو است. درآمد تعرفهها منبع جدیدی نیست و تأمین حدود ۱.۲ تریلیون دلار در شرایط کسری بودجه بالا دشوار است. پرداخت نقدی در اقتصاد کمرمق میتواند محرک باشد، اما در اقتصاد کنونی آمریکا احتمالاً فشار تورمی و نرخ بهره را افزایش میدهد. تردید برخی جمهوریخواهان و وعدههای مشابه عملینشده نیز این طرح را بیشتر به یک ابزار انتخاباتی شبیه کرده است.
فرارو- جاناتان چیت، تحلیلگر ارشد مسائل اقتصادی نشریه آتلانتیک
به گزارش فرارو به نقل از نشریه آتلانتیک، وعده جدید دونالد ترامپ برای پرداخت پنجهزار دلار به هر شهروند بزرگسال آمریکایی در صورت پیروزی جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، این پرسش را مطرح میکند که آیا رئیسجمهور آمریکا میتواند سیاستی را پیشنهاد دهد که حتی از نظر خودش نیز بیش از حد نسنجیده به نظر برسد؟
چکهای ترامپ در تله تورم و نرخ بهره
نامزدهای انتخاباتی معمولاً وعدههای مالی و مشوقهای اقتصادی را برای جلب آرای مردم مطرح میکنند، اما طرح ترامپ یک تناقض آشکار دارد: حزب جمهوریخواه همین حالا کنترل هر دو مجلس کنگره را در اختیار دارد. بنابراین، اگر ترامپ واقعاً قصد دارد این مبلغ را پرداخت کند، این پرسش مطرح میشود که چرا اجرای آن باید به پیروزی دوباره جمهوریخواهان و حفظ اکثریت آنها برای دو سال دیگر در انتخابات میاندورهای مشروط شود؟
دونالد ترامپ به خبرنگاران گفته است که برای توزیع این مبالغ نیازی به تأیید کنگره ندارد؛ ادعایی که با اختیارات قانونی کنگره در زمینه هزینهکرد بودجه در تضاد است. اما حتی اگر فرض کنیم ترامپ بتواند بهتنهایی چنین پرداختی را انجام دهد، یک پرسش مهمتر مطرح میشود: چرا باید پرداخت پنجهزار دلار به نتیجه انتخابات میاندورهای وابسته باشد؟ اگر تصمیم نهایی تنها در اختیار رئیسجمهور باشد، پیروزی یا شکست جمهوریخواهان در انتخابات نباید تأثیری بر اجرای این طرح داشته باشد.
البته در شرایط خاص، پرداخت مستقیم پول به شهروندان میتواند از نظر اقتصادی قابل توجیه باشد. زمانی که اقتصاد عمیقاً در رکود فرو رفته باشد و کاهش شدید مصرف، توان اقتصاد برای حفظ سطح بالای اشتغال را تهدید کند، تزریق پول نقد به خانوارها میتواند به تقویت تقاضا و زنده نگه داشتن فعالیت اقتصادی کمک کند.
اما شرایط اقتصادی امروز آمریکا با دورهای که پرداخت نقدی به مردم میتواند محرک اقتصاد باشد، تفاوت اساسی دارد. نرخ بیکاری پایین است و اقتصاد همچنان رشد میکند، در حالی که تورم بالاتر از سطح هدف باقی مانده است. در چنین شرایطی، تزریق حدود ۱.۲ تریلیون دلار پول به اقتصاد، بهجای کمک به رونق، میتواند فشار تورمی را بیشتر کند؛ چراکه نقدینگی بیشتری برای خرید همان مقدار کالا و خدمات وارد اقتصاد میشود و در نتیجه قیمتها افزایش پیدا میکنند. در چنین وضعیتی، فدرال رزرو احتمالاً برای مهار تورم به افزایش نرخ بهره روی میآورد؛ اقدامی که میتواند روند بهبود اقتصادی را با مشکل مواجه کند.
ترامپ و چکهایی با پشتوانه نامعلوم
جی.دی. ونس برای تأمین هزینه این پرداختها، درآمدهای حاصل از تعرفهها را مطرح کرده است. در ظاهر، استفاده از این درآمدها میتواند اثر تورمی تزریق پول جدید را تا حدی خنثی کند، اما مشکل اصلی اینجاست که درآمد تعرفهای، منبع درآمد جدیدی نیست و از هماکنون در اختیار دولت قرار دارد. بنابراین، قرار است یک درآمد موجود برای تأمین هزینهای تازه مصرف شود؛ آن هم در شرایطی که دولت آمریکا با کسری بودجهای حدود ۱.۸ تریلیون دلار در یک سال روبهرو است.
دونالد ترامپ نیز به نوبه خود به خبرنگاران توضیح داده است که قصد دارد این چکها را نه بهعنوان یک سیاست اقتصادی، بلکه بهعنوان یک هدیه و پاداش پرداخت کند: «من این کار را بهعنوان پاداشی برای مردمی انجام میدهم که مجبور شدند پنج سال و چهار سال شرایط وحشتناکی را که بایدن ایجاد کرده بود تحمل کنند... این تقریباً پاداشی است برای مردمی که مجبور شدند سیاستهای بایدن را تحمل کنند.»
وقتی ترامپ در سال ۲۰۲۴ در برابر سیاستهای جو بایدن وارد رقابت انتخاباتی شد، قرار بود «پاداش» مردم، روی کار آمدن ترامپ و اجرای سیاستهای او باشد. اما حالا به نظر میرسد ترامپ میخواهد بگوید اقتصاد فوقالعادهای که تحت ریاستجمهوری او شکل گرفته، بهتنهایی کافی نیست. این توضیح همچنین با ادعای او مبنی بر اینکه پرداخت این مبلغ اضافی مشروط به پیروزی جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای خواهد بود، سازگار نیست. چرا آمریکاییها تنها در صورتی که جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای پیروز شوند، مستحق دریافت پاداشی گذشتهنگر برای زندگی در آمریکای دوران بایدن هستند؟ بر اساس منطق ترامپ، اگر مردم مجبور باشند دو سال دیگر شاهد تقسیم قدرت با دموکراتها باشند، باید بیشتر مستحق دریافت غرامت باشند.
ادعای اینکه پرداخت این چکها پشتوانهای منطقی از نظر اقتصادی دارد، حتی برای برخی جمهوریخواهان نیز بیش از حد سنگین بوده است. تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس و ران دیسانتیس، فرماندار فلوریدا با احتیاط نسبت به این طرح ابراز تردید کردند؛ موضعی که با واکنش تمسخرآمیز مشاوران ترامپ روبهرو شد. یکی از مشاوران ارشد کاخ سفید در گفتوگو با پولیتیکو پلیبوک، کروز و دیسانتیس را به اعضای تیم ریاضی دبیرستان تشبیه کرد و گفت آنها در حالی سرگرم بحثهای فنی درباره این طرح خواهند شد که برای کسب جایگاه یازدهم در رقابتهای سال ۲۰۲۸ تلاش میکنند.
در شرایط معمول، توانایی انجام محاسبات ساده اقتصادی و برخورداری از حداقل دانش ریاضی باید یکی از ابتداییترین پیششرطها برای اظهارنظر درباره سیاستهای اقتصادی باشد. اما در دوران ترامپ، همین حداقل دانش میتواند به نقطهای علیه منتقدان تبدیل شود و حتی بهعنوان دلیلی برای بیاعتبار کردن دیدگاه آنها مورد استفاده قرار گیرد.
ترامپ و رؤیای چکهای ۵ هزار دلاری
دفاع اصلی از این طرح شاید بسیار سادهتر از آن چیزی باشد که به نظر میرسد: این چکها اساساً قرار نیست هیچوقت به دست مردم برسند. فوریه سال گذشته، ایلان ماسک پیشنهاد پرداخت «سود سهام دوج» را مطرح کرد، اما این طرح هیچگاه عملی نشد؛ بخشی از آن هم به این دلیل بود که دوج نتوانست صرفهجویی قابلتوجهی برای دولت ایجاد کند. ترامپ نیز در همان سال بارها از پرداخت چکهای بازپرداختی از محل درآمد تعرفهها سخن گفت، اما آن وعده هم هرگز به مرحله اجرا نرسید.
لورا اینگراهام، مجری فاکس نیوز، از ترامپ پرسید چرا این چکها را همین حالا پرداخت نمیکند. پاسخ ترامپ این بود: «چون دموکراتها نمیتوانند این کار را انجام دهند. برای آنها رشد منفی است، اما برای ما رشد بسیار مثبتی است.» اما این پاسخ واقعاً چه معنایی دارد؟ آیا اساساً معنای مشخصی دارد؟ آیا ترامپ خودش نیز به معنای این جملات باور دارد، یا اینکه صرفاً چند عبارت پراکنده را کنار هم گذاشته تا یک پیام کلی را منتقل کند: «دموکراتها بد هستند؛ من خوب هستم»
شکاف واقعی در حزب جمهوریخواه حالا میان دو گروه شکل گرفته است؛ گروهی که تصور میکند رأیدهندگان جمهوریخواه بار دیگر وعده پول رایگان ترامپ را باور خواهند کرد و گروهی که احساس میکند این ترفند دیگر جذابیت گذشته را ندارد. ترامپ در تمام دوران فعالیت سیاسی خود روی این فرض حساب کرده که رأیدهندگان آمریکایی را میتوان با وعدههای ساده و جذاب همراه کرد. وعده چک پنجهزار دلاری شاید همان جایی باشد که این بار ترامپ درباره مخاطبان خود اشتباه محاسبه کرده است.
