۸۴۲ مطلب
ایران و آمریکا مذاکرات غیرمستقیم خود را در عمان پایان داده و برای ادامه گفتوگوها در ۱۹ آوریل (۳۰ فروردین) توافق کردند. این مذاکرات به گفته طرفین سازنده بود، اما ایران تأکید کرده تا زمان پابرجایی تحریمها مذاکره مستقیمی انجام نخواهد داد. بازرسیهای بینالمللی برای شفافیت برنامه هستهای ایران اهمیت دارند، اما نگرانیهایی درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و حمایت از گروههای شبهنظامی وجود دارد. مقامات اروپایی تا ژوئیه باید درباره بازگشت تحریمهای سازمان ملل تصمیمگیری کنند.
گفتوگوهای مقدماتی میان مقامات آمریکایی و ایرانی در عمان، بهعنوان فرصتی برای سنجش امکان مذاکرات رسمی درباره محدودسازی برنامه هستهای ایران تلقی میشود. در حالی که ترامپ به دنبال توافقی برای جلوگیری از تشدید بحران است، ایران همچنان بر حفظ حق غنیسازی خود اصرار دارد. این مذاکرات، با وجود بیاعتمادی عمیق و فشارهای اسرائیل، میتواند به تعیین چارچوب و جدول زمانی گفتوگوها منجر شود، اما سرنوشت آن همچنان نامعلوم است.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در حالی گفتوگوهای مستقیم با عباس عراقچی را در عمان آغاز میکند که تنشهای هستهای میان تهران و واشنگتن به نقطهای حساس رسیده است. ترامپ خواهان برچیدن کامل غنیسازی ایران است، در حالیکه تهران بر حفظ حق فعالیتهای صلحآمیز تأکید دارد. آزادی ۶ میلیارد دلار منابع بلوکهشده بهعنوان پیششرط گفتوگو مطرح شده و در این میان، تهدید حمله نظامی نیز همچنان در فضای مذاکرات سایه افکنده است.
یک شبکه اسرائیلی به نقل از یک مقام سعودی از انتظارات عربستان از مذاکرات جدید هستهای ایران سخن گفت.
تهران، مذاکرات با ترامپ را جدیتر از بایدن تلقی میکند، زیرا ترامپ برخلاف بایدن، تحریمها را ابزار فشار نمیداند بلکه حاضر است در قبال توافق، آنها را کاهش دهد. نتانیاهو همچنان بر مدل لیبی پافشاری دارد، اما چنین خواستههایی احتمالاً مانعی بر سر توافق خواهد بود. همزمان، انتخاب برخی مشاوران تندرو در اطراف ترامپ، نگرانیها درباره سوق یافتن سیاست خارجی آمریکا بهسمت رویارویی نظامی با ایران را افزایش داده است.
دیدار اخیر نتانیاهو با ترامپ در کاخ سفید با دستاورد ملموسی همراه نبود و با واکنش منفی رسانههای اسرائیلی روبهرو شد. اختلافاتی آشکار در حوزههایی، چون تعرفههای گمرکی، ایران و ترکیه میان دو طرف نمایان شد. با این حال، در مورد جنگ غزه، واشنگتن حمایت کامل خود را از اقدامات اسرائیل حفظ کرد. این هماهنگی، نگرانیها درباره ادامه عملیات نظامی و انسداد مسیر آتشبس را افزایش داده و فشار منطقهای را ضروریتر ساخته است.
با اعلام ترامپ مبنی بر آغاز مذاکرات با ایران، تهران با تأکید بر قالب غیرمستقیم، محتاطانه واکنش نشان داد. در حالی که نتانیاهو خواستار «گزینه لیبی» برای نابودی کامل برنامه هستهای ایران است، تهران همچنان بر ماهیت صلحآمیز فعالیتهای هستهای خود پافشاری دارد. با افزایش ذخایر اورانیوم و تعیین ضربالاجل از سوی آمریکا، فضای مذاکرات بهشدت پرتنش شده و سناریوی شکست گفتوگوها با تهدید اقدام نظامی همراه است.
ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده و ایران در آستانه آغاز مذاکرات درباره یک توافق هستهای جدید هستند. نتانیاهو از اینکه ترامپ در حال پیگیری مذاکرات با ایران است آگاه بود، اما به نظر میرسد که افشای ناگهانی مذاکرات قریبالوقوع که قرار است از شنبه در عمان آغاز شود، نخست وزیر رژیم صهیونیستی را شگفتزده کرد. او وقتی به تیم مشاورانش نگاه میکرد، لبخند به سرعت از چهرهاش محو شد.
ایران پس از امضای برجام به تمامی تعهدات خود پایبند ماند، اما آمریکا در سال ۱۳۹۷ بهطور یکجانبه از توافق خارج شد و اروپا نیز نتوانست تعهدات خود را اجرا کند. در نتیجه، ایران در چارچوب حقوق برجامی خود، گامهایی در کاهش تعهدات برداشت. مذاکرات احیای برجام نیز به دلیل تعلل و زیادهخواهیهای غرب به نتیجه نرسید.
منابع آگاه میگویند ایران تلاش میکند تا به تضمینهایی دست یابد مبنی بر اینکه مذاکره باید براساس توافق هستهای باشد که حقوق هستهای ایران را حفظ کند.
