توافق نفتی؛ آغاز وابستگی بلندمدت کاراکاس
پشت پرده قرارداد بزرگ نفتی ترامپ با ونزوئلا چیست؟
توافق نفتی جدید ونزوئلا و آمریکا، با وعده نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری و توسعه ۱۷ میدان نفتی، وابستگی بلندمدت صنعت نفت ونزوئلا به واشنگتن را افزایش میدهد. با وجود ادعای ترامپ درباره شکوفایی ونزوئلا، جزئیات مالکیت، هزینهها و سهم واقعی کشور از درآمدها مبهم است. نقش آلساندرو بتانکورت، تاجر جنجالی، نیز بر نگرانیها افزوده است. منتقدان، نبود مناقصه و نظارت پارلمانی، محرمانگی توافق، احتمال تعویق انتخابات و تضعیف حاکمیت ونزوئلا را محکوم کردهاند.
فرارو- سامانتا اشمیت، روزنامهنگار آمریکایی و خبرنگار بخش بینالملل روزنامه واشنگتنپست
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتنپست، دلسی رودریگز در دورهای که معاون نیکلاس مادورو در ونزوئلا بود، رقیب سیاسی خود را متهم کرده بود که میخواهد ثروت کشور یعنی ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا را به آمریکا واگذار کند. او در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) درباره ماریا کورینا ماچادو، رهبر وقت مخالفان که از حمایت واشنگتن برخوردار بود، گفته بود: «صاحبان او آنها هستند. اربابش به او دستور میدهد چه کار کند؟ نفت، گاز، طلا... را واگذار کند؛ عزت تاریخی ما را نیز واگذار و لگدمال کند.»
اما اکنون، با کمک دونالد ترامپ، همین رودریگز رهبر موقت ونزوئلا شده است. ترامپ روز جمعه نیز از توافقی خبر داد که آن را «بزرگترین قرارداد نفتی تاریخ جهان» توصیف کرد. بر اساس این توافق، آمریکا برای مدت طولانی کنترل بخش مهمی از صنعت نفت ونزوئلا را در دست خواهد گرفت و سهمی کنترلی در نزدیک به یکچهارم ذخایر نفتی دستنخورده این کشور خواهد داشت.
جزئیات منتشرشده نشان میدهد این توافق شامل توسعه ۱۷ میدان نفتی با حدود ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده است. یک شرکت جدید نیز میتواند برای توسعه این میادین قراردادهایی ۱۰۰ ساله در اختیار داشته باشد. به گفته مقامهای آمریکایی، آمریکا در این شرکت عملاً بر ۵۵ درصد تولید کنترل خواهد داشت.
توافق بزرگ نفتی؛ ونزوئلا در مسیر وابستگی بلندمدت به آمریکا
بر اساس این توافق، آمریکا قرار است با یک شرکت خصوصی وارد سرمایهگذاری مشترک شود و یک غول نفتی جدید ایجاد کند؛ شرکتی که به گفته دولت ترامپ، قراردادهای ۱۰۰ ساله برای فعالیت در میادین نفتی ونزوئلا خواهد داشت. این شرکت میخواهد از نظر میزان ذخایر نفتی، پس از آرامکو عربستان سعودی، به دومین شرکت خصوصی بزرگ جهان تبدیل خواهد شود.
این توافق همچنین سلطه بلندمدت آمریکا بر ونزوئلا را تثبیت میکند؛ کشوری که پس از دستگیری مادورو توسط ارتش آمریکا در ژانویه و وعده ترامپ برای «اداره» ونزوئلا و بهرهبرداری از منابع نفتی آن، به یک مستعمره نوین تبدیل شده است. اکنون توافق جدید میتواند آمریکا را برای نسلهای آینده به شریک اصلی ونزوئلا در حوزه نفت تبدیل کند.
این وضعیت ظاهراً با بخش بزرگی از سیاستهایی که دولت ونزوئلا از زمان اعلام کشور بهعنوان یک دولت سوسیالیستی توسط هوگو چاوز بر آنها تأکید داشت، در تضاد است. برای ونزوئلاییها، ماجرا نوعی تکرار تاریخ نیز به نظر میرسد؛ با این تفاوت که دولتی که سالها به دلیل قراردادهای نفتی غیرشفاف و فساد گسترده مورد انتقاد بوده، اکنون در حال شکل دادن به ترتیباتی مبهم و بلندمدت با حامی جدید خود یعنی آمریکا است.
دونالد ترامپ هنگام اعلام این توافق گفت که قرارداد جدید باعث افزایش ذخایر و عرضه نفت ونزوئلا خواهد شد و «ونزوئلا را در مسیر موفقیتی عظیم و شکوفایی بزرگ قرار خواهد داد». مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این توافق «نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خصوصی» را به ونزوئلا خواهد آورد.
ترامپ در تروث سوشال نوشت که یکی از برنامههایش استفاده از نفت ونزوئلا برای پر کردن ذخایر راهبردی آمریکا است؛ ذخایری که به گفته او در دوره جو بایدن تقریباً خالی شدهاند. او این اقدام را «هدیهای از سوی ونزوئلا به مردم ایالات متحده» توصیف کرد. اما در عمل، اطلاعات بسیار محدودی درباره این توافق منتشر شده است.
همین ابهام باعث شده در ونزوئلا پرسشها بیشتر از پاسخها باشد؛ از جمله اینکه چه کسی هزینه سرمایهگذاریهای سنگین مورد نیاز را پرداخت خواهد کرد، درآمد واقعی ونزوئلا چقدر خواهد بود و ساختار دقیق مالکیت و کنترل این پروژه چگونه خواهد بود.
توافق نفتی ونزوئلا؛ وعده سرمایهگذاری بزرگ، جزئیات نامعلوم
هنوز معلوم نیست این توافق در نهایت چه میزان درآمد برای ونزوئلا ایجاد خواهد کرد، هزینه سرمایهگذاری اولیه و سنگین آن تا چه اندازه بر دوش مالیاتدهندگان آمریکایی خواهد افتاد و چه بخشی از منافع آن نصیب شرکت خصوصی و آلساندرو بتانکورت، تاجر جنجالی حاضر در مرکز این توافق خواهد شد.
رودریگز از توافق دفاع کرده و گفته است این قرارداد «جریان قابلتوجهی از سرمایهگذاری» را برای احیا و بازسازی زیرساختهای راهبردی مورد نیاز صنعت هیدروکربن ونزوئلا فراهم خواهد کرد. او در سخنانی که از تلویزیون پخش شد، از ترامپ، روبیو و دولت آمریکا به دلیل تلاش برای دستیابی به این توافق تشکر کرد. اما اظهارات رودریگز نهتنها ابهامها را برطرف نکرد، بلکه بر آنها افزود. او گفت مدت این پروژه ۲۵ سال خواهد بود، نه ۱۰۰ سال، و هدف آن تولید بیش از ۱.۵ میلیون بشکه نفت در روز است. رودریگز همچنین برآورد کرد که درآمد دولت ونزوئلا از این طرح به ۲۰۹ میلیارد دلار خواهد رسید.
بتانکورت؛ چهره جنجالی در قلب توافق نفتی ونزوئلا
یکی از افرادی که بهطور آشکار از این توافق سود میبرد، آلساندرو بتانکورت است؛ تاجر ونزوئلایی با سابقه طولانی در صنعت نفت این کشور که طی یک دهه گذشته در کشورهای مختلف از جمله آمریکا با تحقیقات درباره اتهامات پولشویی روبهرو بوده است.
طبق توافق، آمریکا با شرکت بتانکورت، یعنی «شرکای انرژی آبی آمریکای شمالی» یا «نابپ»، همکاری خواهد کرد؛ شرکتی که دومین تولیدکننده بزرگ خصوصی نفت در ونزوئلاست. واشنگتنپست هفته گذشته به نقل از دو فرد آگاه گزارش داد که همزمان با افزایش اهمیت بتانکورت برای دولت ترامپ و تبدیل شدن او به واسطهای کلیدی میان دولت آمریکا و صنعت نفت ونزوئلا و همچنین میانجی توافقهای اولیه نفتی در سال جاری، مقامهای آمریکایی برای حل پرونده تحقیقات پولشویی او در سوئیس نیز وارد رایزنی شدند.
فرانسیسکو پالمیری، رئیس پیشین هیئت دیپلماتیک آمریکا در ونزوئلا که پیش از انتخابات ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) در تلاشها برای کاهش بخشی از تحریمهای نفتی این کشور نقش داشت، گفت همکاری واشنگتن با بتانکورت، که به گفته او «تقریباً مورد نفرت تمام جریانهای سیاسی و اجتماعی ونزوئلا» است، میتواند اعتبار توافق را زیر سؤال ببرد.
پالمیری همچنین گفت فارغ از نقش بتانکورت، نگرانی اصلی او این است که توافق جدید به دولت موقت ونزوئلا اجازه دهد انتخابات را به تعویق بیندازد و برای تضمین اجرای ترتیبات جدید، قدرت را حفظ کند. او پرسید: «معامله متقابل چیست؟ اگر آمریکا همچنان کنترل کامل خود بر حکومت را حفظ کند، معنای آن این است که ایالات متحده طی سالهای آینده مالکیت و کنترل بیشتری بر آنچه در ونزوئلا رخ میدهد، به دست خواهد آورد.»
پالمیری، دیگر تحلیلگران ونزوئلا و مقامهای پیشین این کشور همگی بر یک نکته تأکید دارند: صنعت نفت ونزوئلا باید به روی سرمایهگذاری خصوصی از جمله سرمایهگذاری آمریکا باز شود و نگرانیهای شرکتهای نفتی آمریکایی نیز برطرف شود؛ شرکتهایی که در ماههای اخیر تمایل چندانی برای پذیرش ریسک سرمایهگذاری در ونزوئلا نشان ندادهاند.
ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل، تاکنون بهطور علنی درباره این توافق موضع نگرفته است. دیوید اسمولانسکی، سخنگوی ماچادو در واشنگتن، گفت تیم او مدتهاست از خصوصیسازی و گشودن صنعت نفت ونزوئلا به روی سرمایهگذاری حمایت میکند، اما چنین توافقی باید با «یک دولت مشروع، یک دولت دموکراتیک، یک نظام مبتنی بر حاکمیت قانون که تضمینهای بلندمدت ایجاد کند» انجام شود. او همچنین از نبود شفافیت درباره جزئیات توافق و نقش بتانکورت در میانجیگری برای دستیابی به آن انتقاد کرد.
قراردادی پشت درهای بسته؛ شکاف تازه در حزب حاکم ونزوئلا
فرانسیسکو رودریگز، اقتصاددان ونزوئلایی دانشگاه دنور درباره توافقی که بهعنوان قراردادی قطعی و نهاییشده معرفی میشود، اطلاعات بسیار کمی در دست است. او تأکید کرد: «همین مسئله بهخودیخود مشکل است.» به گفته رودریگز، ظاهراً برای این توافق هیچ مناقصه عمومی برگزار نشده و این طرح نیز برای بررسی و تصویب به مجلس ملی ونزوئلا ارائه نشده است. او درباره حزب سوسیالیست حاکم گفت این وضعیت «دقیقاً همان نوع نبود شفافیتی است که کشور در دوران چاویسم به آن عادت کرده بود» و نمادی از مشکلاتی است که در نحوه اداره ونزوئلا توسط دولتهای آن دوره وجود داشت.
از سوی دیگر، توافق جدید میتواند شکافهای درون حزب سوسیالیست حاکم را عمیقتر کند؛ حزبی که پس از دستگیری مادورو و تبدیل شدن آمریکا به حامی دولتی که سالها واشنگتن را دشمن امپریالیستی خود میدانست، با اختلافات و انشعابهای بیشتری مواجه شده است. برای حامیان اولیه چاوز، این توافق چیزی جز تحقیر ملی و از دست رفتن حاکمیت کشور نیست.
خوان بارتو، رهبر سیاسی پیشین ونزوئلا و از حامیان چاوز در اظهاراتی گفت: «کشور به اطلاعات نیاز دارد.» او تأکید کرد کارگران صنعت نفت در حال آگاه شدن از قراردادی هستند که «پشت سر مردم و بدون هیچ توضیحی امضا میشود» و در محرمانگی قرار دارد؛ محرمانگیای که به گفته او این نگرانی را ایجاد میکند که توافق در خدمت منافع اکثریت مردم نباشد و میراث ملی را به خطر بیندازد. رافائل رامیرس، وزیر نفت پیشین ونزوئلا این توافق را «اقدامی تاریخی در جهت تسلیم» توصیف کرد.
رامیرس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این توافق کنترل بر سرزمین و نفت ونزوئلا را به یک قدرت خارجی واگذار میکند. او همچنین اعتراض کرد که ونزوئلاییها «مجبور شدند از زبان ترامپ» بفهمند که چنین توافقی حاصل شده است. ریکاردو هاوسمان، اقتصاددان دانشکده حکمرانی کندی دانشگاه هاروارد و وزیر برنامهریزی پیشین ونزوئلا در اوایل دهه ۱۹۹۰، یکی دیگر از منتقدان برجسته توافق بود. هاوسمان در شبکه اجتماعی ایکس، توافق را معاملهای خلاف قانون اساسی خواند که به گفته او توسط «یک دولت موقت نامشروع» منعقد شده است.
