آیا مواد شیمیایی روزمره میتوانند ویتامین D بدن را کاهش دهند؟
فتالاتها و BPA موضوعات مهمی در پژوهشهای مربوط به سلامت محیط هستند، اما هنوز نمیتوان آنها را «دشمن قطعی ویتامین D» دانست.
ویتامین D برای سلامت استخوانها و عملکرد طبیعی بدن ضروری است. اما در سالهای اخیر، پژوهشگران به موضوع دیگری هم توجه کرده اند: آیا بعضی مواد شیمیایی که در زندگی روزمره با آنها مواجه میشویم، میتوانند بر سطح ویتامین D بدن تاثیر بگذارند؟
در این میان، دو گروه از مواد بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند: «فتالات ها» و «بیسفنول A» یا BPA.
فتالاتها و BPA چه هستند؟
فتالاتها گروهی از مواد شیمیایی هستند که در تولید برخی پلاستیکها و محصولات مختلف مصرفی استفاده میشوند. BPA نیز در ساخت بعضی پلاستیکها و پوشش داخلی برخی قوطیهای مواد غذایی کاربرد داشته است.
این مواد در گروه مواد مختل کننده عملکرد غدد درون ریز قرار میگیرند؛ یعنی میتوانند بر سیستم هورمونی بدن تاثیر بگذارند.
ارتباط آنها با ویتامین D چیست؟
یک مطالعه دانشگاه میشیگان با بررسی دادههای بیش از ۴۰۰۰ بزرگسال آمریکایی نشان داد که سطح بالاتر برخی متابولیتهای فتالات با سطح پایینتر ویتامین D ارتباط دارد. در زنان نیز بین سطح بالاتر BPA و کاهش سطح ویتامین D ارتباط مشاهده شد.
پژوهشهای جدیدتر نیز همچنان ارتباط میان برخی فتالاتها و سطح پایینتر ویتامین D را گزارش کرده اند. با این حال، بیشتر این مطالعات مشاهدهای هستند و نمیتوانند ثابت کنند که این مواد شیمیایی مستقیما باعث کمبود ویتامین D میشوند.
بنابراین بهتر است به جای اینکه بگوییم «فتالاتها و BPA ویتامین D را از بین میبرند»، بگوییم: برخی مطالعات، ارتباط میان مواجهه بیشتر با این مواد و سطح پایینتر ویتامین D را نشان داده اند.
چطور تماس با این مواد را کمتر کنیم؟
قرار گرفتن در معرض این مواد به طور کامل اجتنابپذیر نیست، اما چند اقدام ساده میتواند میزان تماس با برخی از آنها را کاهش دهد:
غذای تازه را بیشتر جایگزین غذاهای بسیار فرآوری شده و بستهبندی شده کنید.
برای نگهداری و گرم کردن غذا، تا حد امکان از ظروف شیشهای یا سرامیکی استفاده کنید.
غذای داغ را در ظروف پلاستیکی نامناسب نگهداری یا گرم نکنید.
از ظروف پلاستیکی آسیب دیده یا قدیمی استفاده نکنید.
برای محصولات آرایشی و بهداشتی، در صورت امکان محصولاتی را انتخاب کنید که ترکیبات آنها شفاف اعلام شده است.
البته نباید تصور کرد که با حذف پلاستیک از زندگی روزمره، مشکل کمبود ویتامین D حل میشود. کمبود این ویتامین عوامل بسیار مهمتری نیز دارد؛ از جمله دریافت ناکافی، قرار گرفتن ناکافی در معرض نور خورشید، بعضی بیماریها و اختلال در جذب مواد غذایی.
برای تامین ویتامین D چه کنیم؟
منابع غذایی ویتامین D محدود هستند. ماهیهای چرب، زرده تخم مرغ و برخی مواد غذایی غنی شده میتوانند به دریافت آن کمک کنند. در صورت نیاز نیز پزشک ممکن است مکمل ویتامین D تجویز کند.
قرار گرفتن در معرض نور خورشید نیز در تولید ویتامین D نقش دارد، اما میزان مورد نیاز به عواملی مانند فصل، محل زندگی، رنگ پوست، سن و میزان پوشش بدن بستگی دارد.
نکته مهم این است که مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل ویتامین D هم کار درستی نیست؛ بیشتر بودن همیشه به معنای بهتر بودن نیست.
حرف آخر
فتالاتها و BPA موضوعات مهمی در پژوهشهای مربوط به سلامت محیط هستند، اما هنوز نمیتوان آنها را «دشمن قطعی ویتامین D» دانست. شواهد فعلی بیشتر از وجود یک ارتباط احتمالی خبر میدهند و برای اثبات رابطه علت و معلولی به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
اگر درباره کمبود ویتامین D نگرانی دارید یا قصد مصرف مکمل دارید، بهتر است ابتدا با پزشک مشورت کنید.
