رحمن قهرمان پور در گفتگو با فرارو مطرح کرد:
اگر «خشم اقتصادی» جواب ندهد، آمریکا دوباره به ایران حمله میکند
رحمن قهرمانپور، تحلیلگر حوزه سیاست خارجی معتقد است عملیات خشم اقتصادی با اهداف گوناگونی آغاز شده و اگر به نتیجه نرسد احتمال آغاز حمله نظامی پس از انتخابات کنگره وجود دارد.
فرارو- پس از آن که گزینه نظامی نتوانست آن گونه که واشنگتن انتظار داشت معادله ایران را تغییر دهد، به نظر می رسد آمریکا در حال آزمودن نسخه تازه ای از فشار حداکثری است؛ نسخه ای که این بار نه فقط تهران، بلکه شبکه اقتصادی، شرکای تجاری و مسیرهای تنفسی ایران را هدف گرفته است. تشدید تحریم ها، فشار بر کشورهای طرف معامله با ایران و اختلال در مسیر فروش نفت، در کنار نشانه هایی از تقویت دوباره توان نظامی آمریکا، این پرسش را پررنگ کرده که آیا «خشم اقتصادی» مقدمه ای برای کشاندن ایران به میز مذاکره از موضع ضعف است یا مرحله ای موقت پیش از بازگشت دوباره گزینه نظامی؟
به گزارش فرارو، رحمن قهرمان پور، تحلیلگر مسائل بین الملل، معتقد است واشنگتن فعلا تلاش می کند با فرسایش توان اقتصادی ایران و تشدید فشارهای داخلی و خارجی، امتیازات بیشتری از تهران بگیرد، اما همزمان خود را برای سناریویی آماده می کند که در صورت ناکامی فشار اقتصادی، بار دیگر صدای گزینه نظامی در آن بلندتر شود.مشروح گفتگوی فرارو با این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی را در ادامه بخوانید:
اگر بخواهیم مجموعه تحولات اخیر را کنار هم بگذاریم؛ از تشدید تحریم ها علیه ایران و تهدید شرکای اقتصادی تهران گرفته تا مخالفت ترامپ با بازگشت به توافق و اعلام اینکه عجله ای برای مذاکره ندارد، به نظر شما آمریکا دقیقا چه سناریویی را دنبال می کند؟ آیا هدف صرفا وادار کردن ایران به یک توافق جدید است یا واشنگتن اهداف بزرگ تری را دنبال می کند؟
رحمن قهرمان پور: آنچه آمریکا دنبال می کند، تشدید فشارهای اقتصادی و اجرای آن چیزی است که اسکات بسنت «خشم اقتصادی» نامیده است. اینکه چرا آمریکا به این تکنیک روی آورده، چند دلیل دارد. نخست اینکه اقدام نظامی نتوانست به آن اهدافی که در ابتدا آمریکایی ها دنبال می کردند، برسد. در نتیجه، فشار بر ترامپ در داخل ایالات متحده بیشتر شد. بنابراین ترامپ نه تنها پیروزی کسب نکرده و شرایط برای آمریکا امن تر نشده، بلکه این وضعیت باعث شده در ایران، نیروهای رادیکال قدرت بیشتری به دست بگیرند و منافع آمریکا بیشتر تهدید شود. بنابراین مجموعه این فشارها باعث شد که ترامپ درباره به کارگیری مکرر گزینه نظامی، دچار تردید شود.
آمریکا در حال انتقال مرکز ثقل فشار از میدان نظامی به اقتصاد ایران است و حتی سراغ بانک ها و شرکت های خارجی طرف معامله با تهران رفته است. آیا این تغییر فاز به این معناست که واشنگتن به این جمع بندی رسیده که ادامه فشار نظامی پرهزینه است و حالا می خواهد با فرسایش اقتصادی، ایران را به نقطه ای برساند که مذاکره دیگر یک انتخاب نباشد، بلکه یک ضرورت شود؟
رحمن قهرمان پور: می دانیم که مسائلی که حول ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن رخ داد، این فرض را پیش آورد که نیروهای آمریکایی، به ویژه نیروی دریایی، نمی توانند به مدت زیادی در ماموریت باقی بمانند. مسائل و مشکلات خاصی مثل فشار روانی بر نیروهای دریایی در زمان حضور در دریا و دوری از خانواده نیز پررنگ تر شد. اتفاقاتی مثل سقوط یک هلیکوپتر آمریکایی نیز باعث شد ترامپ به این نتیجه برسد که فشار اقتصادی موثرتر از اقدام نظامی است و حجم انتقادهای داخلی را کاهش می دهد.
ارزیابی های داخلی تحلیلگران آمریکایی نیز به این نتیجه رسیده که محاصره دریایی و فشار اقتصادی بیش از آنچه تصور می شده، موثر واقع شده است. البته در این زمینه اختلاف نظرهایی وجود دارد و تحلیلگران داخل کشور این موضوع را رد می کنند، اما ارزیابی های نهادهای اطلاعاتی آمریکا به ترامپ گفته اند فشار اقتصادی و تشدید محاصره دریایی در فروش نفت ایران اختلال جدی ایجاد کرده و فعالیت های اقتصادی ایران را محدود کرده است.
بر همین اساس، آمریکایی ها امیدوارند با افزایش فشار اقتصادی، نارضایتی های داخلی را تشدید کرده و همزمان از درون و بیرون به جمهوری اسلامی تا حدی فشار وارد کنند که به خواسته های آمریکا تن دهد.
مرحله بعدی این فشار اقتصادی چیست؟ آیا باید منتظر گسترش تحریم های ثانویه و هدف قرار گرفتن حلقه های تجاری ایران در کشورهایی مثل امارات، چین، هند و ترکیه باشیم یا آمریکا برای جلوگیری از درگیری با قدرت های بزرگ، فعلا در برخورد با آنها محتاط خواهد بود؟
رحمن قهرمان پور: درباره نحوه اجرای عملیات خشم اقتصادی، اراده آمریکا بر اجرای فشار خارج از چارچوب حقوق بین الملل است. آمریکا می خواهد به متحدان خود و همسایگان ایران به حدی فشار وارد کند که تعاملات خود با ایران را به حداقل برسانند. انتشار اخباری از فشار ترامپ بر گروه ۲۰ درخصوص به حداقل رساندن تعامل با ایران نیز در همین راستا است. اما اینکه این فشارها چقدر موثر واقع شوند، منوط به دو نکته است. درست است که بخشی از تحریم ها تکراری است و ایران راه های دور زدن آنها را بلد است.
اما با وقوع جنگ های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، به شکل طبیعی تاب آوری ایران کمتر شده و برخی تحلیلگران معتقدند این فشارها می تواند باعث کاهش درآمدهای نفتی ایران شود و مشکلاتی در تامین مالی ایجاد کند. اخباری نیز در این زمینه منتشر شده است. ارزیابی آمریکایی ها این است که در مقطع زمانی فعلی، تشدید تحریم ها می تواند بسیار موثر واقع شود.
اگر بخواهید سناریوی آمریکا را از امروز تا چند ماه آینده مرحله بندی کنید، ترتیب اتفاقات را چگونه می بینید؟ تشدید فشار اقتصادی، فرسایش توان ایران، مذاکره از موضع قدرت و توافق؛ یا احتمال تشدید دوباره فشار نظامی وجود دارد؟ مهم تر اینکه نقطه ای که ترامپ را مجبور کند از «فشار بیشتر» به «دادن امتیاز برای رسیدن به توافق» تغییر مسیر دهد، کجاست؟
رحمن قهرمان پور: به نظر می رسد ترامپ تا انتخابات نوامبر و تعیین تکلیف کنگره، این مسیر را ادامه دهد. اخیرا هم چند بار گفته مذاکره ای در کار نیست. هدف وی این است که تا جایی که می تواند از ایران امتیازات بیشتری بگیرد، اما همزمان توانایی نظامی خود را برای یک اقدام نظامی مجدد افزایش می دهد. برخی خبرها حاکی از این است که آمریکا درباره رهگیری پهپادهای ایرانی با شدت فعالیت می کند. همچنین ذخایر موشک های رهگیر را افزایش می دهد.
این نشانه ها می گوید آمریکا در حال آماده شدن برای یک اقدام نظامی طی ماه های آتی است و در صورتی که فشارهای اقتصادی جواب ندهد، این احتمال وجود دارد که دوباره دست به اقدام نظامی بزند.
