ادعاهای ترامپ درباره هرمز زیر سؤال رفت؛ دادههای تردد نفتکشها چه میگویند؟
کارشناسان معتقدند نمیتوان به ادعاهای دولت ترامپ درباره تردد نفتکشها از تنگه هرمز اعتماد کرد، زیرا هیچ دادهای وجود ندارد که نشان دهد چنین حجمی از نفت واقعاً در حال عبور از تنگه است.
فرارو- کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، مدعی شده است که روزانه حدود ۹ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند، اما ناظران مستقلِ ردیابی نفتکشها میگویند این رقم در بهترین حالت احتمالاً ۷ میلیون بشکه است و به احتمال زیادتر، به ۵ میلیون بشکه نزدیکتر است.
به گزارش فرارو به نقل از پولیتیکو، دونالد ترامپ، رئیسجمهور، بارها ادعا کرده است که نفت آزادانه از این تنگه که حتی پیش از جنگ نیز گلوگاه حیاتی انرژی جهان محسوب میشد، جریان دارد. او روز گذشته در کاخ سفید به خبرنگاران گفت که ایالات متحده کنترل کامل تنگه را در دست دارد و «ما هفتهای میلیونها بشکه نفت از آنجا خارج میکنیم.»
ترامپ مدعی شد که تنگه باز است و قیمت نفت رو به کاهش است؛ این روند کاهشی ادامه خواهد یافت مگر اینکه تصمیم بگیریم اقدامی شدیدتر از آنچه تاکنون انجام دادهایم، صورت دهیم.»
اما کارشناسان معتقدند نمیتوان به ادعاهای دولت ترامپ اعتماد کرد، زیرا هیچ دادهای وجود ندارد که نشان دهد چنین حجمی از نفت واقعاً در حال عبور از تنگه است.
مت اسمیت، مدیر بخش تحقیقات کالا در شرکت «کپلر» (Kpler)، که از شرکتهای پیشرو در ردیابی تردد نفتکشهاستف گفت به نظر میرسد رایت «صرفاً عددی را از روی حدس و گمان بیان کرده است.»
او گفت: «واقعیت این است که ایران اهرم فشار و کنترل را در اختیار دارد. تنها نفتکشهایی که واقعاً از تنگه هرمز عبور میکنند، آنهایی هستند که در آبهای ایران تردد دارند.»
روری جانستون، بنیانگذار شرکت تحلیل بازارهای نفت «کامودیتی کانتکست» (Commodity Context) مستقر در کانادا، گفت که اوج تردد اخیر ممکن است به ۷ میلیون بشکه در روز برسد. با این حال، او ادعاهای رایت مبنی بر خروج ۲۰ میلیون بشکه نفت از منطقه را زیر سوال برد و اظهار داشت که دولت در زمینه برآورد وضعیت بازار نفت، «اعتبار لازم برای جلب اعتماد را کسب نکرده است.»
رایت روز گذشته در گفتگو با فاکسنیوز مدعی شد که حجم نفت عبوری از تنگه هرمز بیش از آن چیزی است که سامانههای ردیابی دادهها نشان میدهند. او مدعی شد که تنها دولت ترامپ آمار دقیق نفتکشهای خروجی از منطقه را در اختیار دارد، زیرا «آمار ما برآورد نیست، بلکه دادههای واقعی را در اختیار داریم.»
کاخ سفید پاسخ به پرسشها را به وزارت انرژی ارجاع داد. سخنگوی این وزارتخانه به پستی از رایت در شبکه اجتماعی ایکس اشاره کرد که در آن آمده بود: «بسیاری از شرکتهای خصوصی تعداد کشتیهای خروجی از تنگه هرمز را کمتر از واقعیت برآورد میکنند، زیرا برخی کشتیها بهصورت پنهانی از این آبراه عبور میکنند.»
حجم کل نفت خام موجود در هر روز، تعیینکننده قیمت نفت است؛ عاملی که به نوبه خود بر هزینههای مواد غذایی، حملونقل، مخارج مصرفکنندگان و بسیاری موارد دیگر تأثیر میگذارد. به عبارت ساده، هرچه نفت خام بیشتری جابهجا شود، شرایط برای مقرونبهصرفهتر شدن کالاها و خدمات در همه جا مساعدتر خواهد بود؛ موضوعی که برای سیاستمدارانی که با تکیه بر این شعار در انتخابات ماه نوامبر رقابت میکنند، امتیازی بزرگ محسوب میشود.
پیش از آغاز جنگ، روزانه بهطور میانگین نزدیک به ۱۴۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند و محمولههایی شامل کود شیمیایی، آلومینیوم، هلیوم، گاز طبیعی مایع (LNG) و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام را حمل میکردند. بر اساس دادههای شرکت ردیابی کالا «کپلر» (Kpler)، روز یکشنبه تنها ۳ کشتی از این تنگه عبور کردند. همچنین یافتههای کپلر نشان میدهد که در هفته گذشته، مجموعاً تنها ۹۵ کشتی از این تنگه رد شدهاند.
از سوی دیگر، نشانههایی از بیاعتمادی و خستگی در بازارهای نفت نسبت به وعدههای دولت مبنی بر اینکه بازگشت به شرایط عادی نزدیک است، دیده میشود. قیمت جهانی نفت – که طی پنج ماه گذشته بارها در پی پیشبینیهای خوشبینانه ترامپ و سایر مقامات دولتی کاهش یافته بود – پس از انتشار پست «رایت» درباره جابهجاییهای پنهانی کشتیها، افزایش یافت.
روز گذشته قیمت جهانی نفت خام به مرز ۹۰ دلار در هر بشکه نزدیک شد. در همین حال، بر اساس گزارش انجمن خودروی آمریکا (AAA)، میانگین قیمت هر گالن بنزین در ایالات متحده رو به افزایش است و روز دوشنبه به ۴.۰۶۷ دلار رسید؛ رقمی که در این مقطع از فصل، بالاترین میزان ثبتشده در تاریخ محسوب میشود.
البته باید اذعان کرد که ردیابی تعداد نفتکشهایی که از تنگه خارج میشوند، کار دشواری است. کشتیها برای جلوگیری از شناسایی، فرستندههای (ترانسپوندرهای) خود را خاموش میکنند، تصاویر ماهوارهای در برخی مناطق با اختلال مواجه شده و ارتش آمریکا نیز نفتکشها را در شرایطی محرمانه جابهجا میکند. با این حال، «اسمیت» اظهار داشت که سازمانهایی مانند کپلر اکنون ماهها فرصت داشتهاند تا خود را با شرایط عملیاتی جدید وفق دهند و روشهای کاریشان را متناسب با آن اصلاح کنند.
به ادعای میشل باکمن، تحلیلگر شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد» (Windward)، اگرچه رقم ۹ میلیون بشکه اغراقآمیز به نظر میرسد، اما در ماههای اخیر شاهد افزایش حجم نفت خامی بودهایم که از این تنگه عبور کرده است.
او مدعی شد دادههای ماه ژوئیه نشان میدهد که روزانه تا ۵ میلیون بشکه نفت از تنگه عبور کرده است، در حالی که این رقم در ماه ژوئن ۴ میلیون و در ماه ژوئیه (سال قبل) ۱.۶ میلیون بشکه بوده است.
با این وجود، باکمن خاطرنشان کرد که ردیابی تعداد دقیق کشتیهای عبوری از تنگه دشوارتر شده است، زیرا تعداد «عبورهای پنهانی» (بدون سیگنال ردیابی یا اصطلاحاً «سفرهای تاریک») رو به افزایش است. هفته گذشته، میسون همیلتون، معاون بخش اقتصاد و تحقیقات «مؤسسه نفت آمریکا»، وضعیت کنونی را برای کسانی که جریان نفت عبوری از این تنگه را رصد میکنند، اینگونه خلاصه کرد:
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شاید بهتر باشد نام آن را به «تنگه شرودینگر» تغییر دهیم…»؛ اشارهای به نظریهای در مکانیک کوانتوم که بر اساس آن، یک پدیده میتواند تا پیش از مشاهده یا اندازهگیری، در چندین حالتِ ممکنِ همزمان وجود داشته باشد.
